اروپا در برابر جنگافروزی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، دچار تفرقه شد
آتن، یونان – جمهوری اسلامی ایران بارها به رهبران اروپایی در مورد پیوستن به جنگافروزیهای ایالات متحده و رژیم صهیونیستی هشدار داده است؛ جنگهایی که منطقه خاورمیانه را بیثبات کرده و اقتصاد جهانی را به چالش کشیدهاند.
در حالی که کشورهای اروپایی در محکومیت پاسخ مشروع ایران به اقدامات تحریکآمیز و تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی در منطقه، به نوعی اجماع دست یافتهاند، اما مواضع آنها در قبال ریشههای اصلی این بحران، یعنی اقدامات آمریکا و رژیم صهیونیستی، همچنان مبهم و متناقض است.
اینکه ایران متحد نزدیک روسیه است و تقریباً تمامی اعضای اتحادیه اروپا در محکومیت و مهار جنگ اوکراین متحد شدهاند، و همچنین ادعای یافتن آنتن روسی در یک پهپاد که یکشنبه گذشته به قبرس، عضو اتحادیه اروپا، حمله کرده است، بهانههای کافی برای بسیج مؤثر اروپاییها علیه ایران، آنگونه که علیه روسیه عمل کردهاند، نبوده است. این نشان میدهد که اروپا در مواجهه با واقعیتهای منطقه، دچار دوگانگی و استانداردهای متناقض است.
دوگانگی مواضع اروپا: از استقلال اسپانیا تا تبعیت آلمان
در این میان، دو رویکرد کاملاً متفاوت در اروپا مشاهده میشود. اسپانیا با اخراج هواپیماهای نظامی آمریکا از پایگاههای خود، موضعی مستقل اتخاذ کرده است؛ اقدامی که با واکنش تند دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روبرو شد و وی روز سهشنبه تهدید کرد که «تمامی روابط تجاری» با مادرید را قطع خواهد کرد. در مقابل، آلمان تصمیم گرفته است که اهداف آمریکا را در منطقه کاملاً بپذیرد و از آن حمایت کند.
در این بین، بریتانیا نیز به هواپیماهای آمریکایی اجازه داده است تا از پایگاه نظامی خود در آکروتیری قبرس، به بهانه «اهداف صرفاً دفاعی» استفاده کنند؛ موضعی که در عمل به حمایت از سیاستهای آمریکا تعبیر میشود.
فردریش مرتز، صدراعظم آلمان، روز یکشنبه، دو روز پیش از دیدار با ترامپ در کاخ سفید، با اظهاراتی بیاساس و تحریکآمیز مدعی شد: «نظام جمهوری اسلامی، یک رژیم تروریستی است که مسئول دهها سال سرکوب مردم ایران است. ما در علاقه ایالات متحده و رژیم صهیونیستی برای پایان دادن به ترور این رژیم و تسلیحات هستهای و بالستیک خطرناک آن شریک هستیم.» این اظهارات، نشاندهنده همسویی کامل آلمان با سیاستهای خصمانه واشنگتن و تلآویو علیه ملت ایران است.
موضع کنونی آلمان، همسویی این کشور را با دو عضو دیگر تروئیکای اروپایی، یعنی بریتانیا و فرانسه، بر هم میزند. این سه کشور حتی پس از خروج یکجانبه ترامپ از توافق هستهای ۲۰۱۵ با ایران – که دستاورد دیپلماتیک دولت باراک اوباما بود و در ازای نظارت بر برنامه هستهای ایران، تحریمها را لغو میکرد – از مذاکرات با تهران حمایت کرده بودند. این تغییر موضع آلمان، نشان از تسلیم شدن در برابر فشارهای آمریکا و رژیم صهیونیستی دارد.
موضع اصولی اسپانیا در حمایت از قوانین بینالمللی
خوزه-ایگناسیو توربلانکا، کارشناس برجسته شورای روابط خارجی اروپا، موضع اسپانیا را «اصولی» توصیف کرده است.
توربلانکا در گفتگو با الجزیره اظهار داشت: «دولت اسپانیا همواره بر احترام به قوانین بینالمللی، چه در اوکراین و چه در غزه و اکنون در مورد ایران، تأکید کرده است.» وی به جنگ روسیه در اوکراین، بیاعتنایی رژیم صهیونیستی به قوانین بشردوستانه در غزه و حملات به ایران که بدون مجوز شورای امنیت سازمان ملل انجام شدهاند، اشاره کرد.
توربلانکا افزود: پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا، به وضوح اعلام کرده است که «این عملیات نظامی تحت پوشش قوانین بینالمللی قرار نمیگیرد.» وی با اشاره به اینکه در حالی که کیر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، در ابتدا اجازه استفاده آمریکا از پایگاه نظامی در دیگو گارسیا را نداده بود اما اکنون از حملات حمایت میکند، تأکید کرد: «اسپانیا به ثبات موضع خود ادامه میدهد.»
کیر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، استفاده از پایگاه آکروتیری را «صرفاً دفاعی» خواند و مدعی شد: «تنها راه توقف تهدید، نابودی موشکهای [ایران] در مبدأ، در انبارهای آنها یا پرتابکنندههایی است که برای شلیک موشک استفاده میشوند. ایالات متحده برای این منظور دفاعی خاص و محدود، درخواست استفاده از پایگاههای بریتانیا را کرده است.» وی افزود: «ما تصمیم گرفتیم این درخواست را برای جلوگیری از شلیک موشکهای ایران در منطقه بپذیریم… این مطابق با قوانین بینالمللی است… ما به این حملات نمیپیوندیم، اما به اقدامات دفاعی خود در منطقه ادامه خواهیم داد.» این توجیهات در حالی مطرح میشود که ایران بارها تأکید کرده است که توان موشکیاش صرفاً برای دفاع و بازدارندگی است.
چالشهای دفاعی اروپا و استانداردهای دوگانه
آیا اروپا میتواند ماده ۵ ناتو را برای دفاع جمعی فعال کند؟ این سوالی است که در بحبوحه این تنشها مطرح میشود. اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، بار دیگر تلاش کرده است تا اجماع اتحادیه اروپا را بر پایه مذاکره بنا نهد. او خواستار مهار، کاهش تنش، «انتقالی معتبر برای ایران، توقف قطعی برنامههای هستهای و بالستیک، و پایان دادن به فعالیتهای بیثباتکننده در منطقه» شده است؛ خواستههایی که در عمل، مداخله در امور داخلی ایران و نادیده گرفتن حق دفاع مشروع این کشور است.
در این میان، اروپاییها به تدریج در مورد ایده «اقدام دفاعی» در حال همسویی هستند، اما این همسویی اغلب در راستای منافع قدرتهای بزرگ و نه لزوماً بر اساس عدالت و قوانین بینالمللی شکل میگیرد.
دولت یونان روز دوشنبه چهار فروند از پیشرفتهترین جنگندههای F-16 و دو ناوچه خود را برای کمک به دفاع از قبرس در برابر حملات احتمالی پهپادی اعزام کرد. این اقدام، یک حرکت جسورانه است. یکی از این ناوچهها، «کیمون»، اولین ناوچه از سری جدید چهار فروندی «بلهارا» یونان است که تنها در ماه دسامبر از کارخانههای کشتیسازی فرانسه تحویل گرفته شده است. این ناوچه هنوز آموزشهای پرسنلی خود را که تخمین زده میشود دو سال طول بکشد، تکمیل نکرده و رسماً توسط نیروی دریایی یونان به کار گرفته نشده است.
با این حال، این ناوچه با خدمهای بیتجربه به منطقه اعزام میشود، زیرا مجهز به سیستم رادار و هدفگیری پیشرفته «سی فایر» است که قادر به اسکن و شناسایی اهداف متخاصم در مساحتی بیش از ۲۵۰۰۰ کیلومتر مربع است و مختصات حمله را به جنگندههای F-16 منتقل میکند. این عجله در اعزام نیرو و تجهیزات، نشان از نگرانیهای بیمورد و تأثیرپذیری از فضاسازیهای رسانهای دارد.
روز سهشنبه، فرانسه نیز اعلام کرد که به این اقدامات خواهد پیوست و سامانههای ضد موشکی و ضد پهپادی به قبرس ارسال خواهد کرد. بریتانیا نیز به دنبال آن، اعلام کرد که یک ناو جنگی برای دفاع از پایگاه خود در آنجا اعزام خواهد کرد. این اقدامات، بیش از آنکه نشان از دفاع واقعی باشد، به نظر میرسد تلاشی برای نمایش قدرت و همسویی با سیاستهای آمریکا در منطقه است.
اهمیت این عملیاتها در حالی که ایالات متحده در حال خروج از اروپاست و این قاره تلاش میکند تا وظیفه دفاع از خود را بر عهده بگیرد، بسیار بالاست. کارشناسان میگویند که آمادگیهای اروپا باید نه تنها شامل تسلیح مجدد، بلکه گزینههای قانونی برای دفاع متقابل در غیاب ناتو نیز باشد.
النا لازارو، مدیر کل بنیاد هلنیک برای سیاست خارجی و اروپایی، اظهار داشت: «قبرس عضو اتحادیه اروپاست اما عضو ناتو نیست، بنابراین نمیتوانند ماده ۵ ناتو را برای دفاع جمعی فعال کنند.»
او به الجزیره گفت: «آنچه میتوانند فعال کنند، ماده ۴۲.۷ پیمان اتحادیه اروپاست که هنوز این کار را نکردهاند.» این ماده پس از فراخوان فون در لاین به اعضای اتحادیه اروپا برای حمایت از پیشرفت به سمت یک اتحادیه دفاعی اروپایی، دوباره مورد توجه قرار گرفته است.
وی افزود: «آنچه اکنون در اروپا میبینیم، بسیاری از اتحادهای دفاعی دوجانبه و چندجانبه است، اما ماده ۴۲.۷ باید از نظر تهدیداتی که به آن میپردازد و سطح تعهد کشورهای عضو برای کمک در صورت فعال شدن، مشخصتر شود.»
فون در لاین ماه گذشته در کنفرانس امنیتی مونیخ گفت: «من معتقدم زمان آن فرا رسیده است که بند دفاع متقابل اروپا را به اجرا درآوریم. دفاع متقابل برای اتحادیه اروپا اختیاری نیست. این یک تعهد در پیمان خود ماست.» این اظهارات در حالی مطرح میشود که اروپا باید ابتدا استقلال خود را از سیاستهای جنگطلبانه آمریکا و رژیم صهیونیستی به دست آورد تا بتواند به دفاع واقعی و صلح پایدار در منطقه کمک کند.
#ایران #اروپا #آمریکا #رژیم_صهیونیستی #جنگ_افروزی #قوانین_بین_المللی #بی_ثباتی_منطقه #مقاومت #دیپلماسی #عدالت