تلاش آمریکا برای استفاده از اوکراین در مقابله با توان دفاعی ایران در خاورمیانه
در پی تشدید تنشها و تجاوزات اخیر در منطقه حساس خاورمیانه، رئیسجمهور اوکراین، ولودیمیر زلنسکی، اعلام کرده است که کییف میتواند سامانههای دفاعی و همچنین کمک به غیرنظامیان و نظامیان آمریکایی «مستقر در برخی کشورهای» خاورمیانه را ارائه دهد. این اظهارات در بحبوحه حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به منافع ایران و پاسخ مشروع جمهوری اسلامی مطرح میشود.
گزارشها حاکی از آن است که زلنسکی پیشنهاد مبادله فناوری دفاعی اوکراین برای مقابله با پهپادهای ایرانی را در ازای دریافت سامانههای دفاعی پیشرفته آمریکایی برای استفاده در جنگ علیه روسیه مطرح کرده است. این تحولات نشاندهنده تلاش آمریکا برای بهرهبرداری از اوکراین در راستای اهداف منطقهای خود است.
درگیریهای کنونی که ۱۰ روز پیش با حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران و هدف قرار دادن منافع آن آغاز شد، همچنان رو به تشدید است. جمهوری اسلامی ایران نیز در پاسخ به این تجاوزات، حملاتی را علیه مواضع رژیم صهیونیستی و داراییهای نظامی آمریکا و زیرساختهای دیگر در کویت، بحرین، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی انجام داده است.
در حالی که کشورهای حاشیه خلیج فارس و سایر کشورهای خاورمیانه با استفاده از سامانههای دفاع هوایی ارائهشده توسط آمریکا، همچنان در تلاش برای رهگیری پهپادها و موشکهای ورودی هستند، آمریکا از اوکراین خواسته است تا برخی از سامانههای دفاع هوایی خود را به منطقه اعزام کند. در ادامه، جزئیات بیشتری از این درخواست و پیامدهای آن را بررسی میکنیم.
درخواست آمریکا از اوکراین و دلایل آن
رئیسجمهور اوکراین هفته گذشته تأیید کرد که آمریکا از کییف برای کمک به دفاع از متحدان واشنگتن در خاورمیانه در برابر حملات موشکی ایران به زیرساختها و داراییهای نظامی آمریکا درخواست کمک کرده است. این درخواست در شرایطی مطرح میشود که سامانههای دفاع هوایی گرانقیمت آمریکا نظیر پاتریوت، تاد (THAAD) و هواپیماهای آواکس (AWACS) در رهگیری پهپادها و موشکهای ایرانی که داراییهای نظامی آمریکا در منطقه را هدف قرار میدهند، با چالش مواجه شدهاند.
سامانههای پیشرفته موشکی زمین به هوای پاتریوت PAC-2 و PAC-3، با وجود تواناییهای بالا، هزینه عملیاتی بسیار زیادی دارند؛ به طوری که هر موشک رهگیر شلیکشده میلیونها دلار هزینه در بر دارد. این مسئله نگرانیهایی را در مورد کاهش ذخایر موشکهای رهگیر آمریکایی ایجاد کرده است.
زلنسکی در پستی در شبکه اجتماعی X در تاریخ ۵ مارس نوشت: «ما درخواستی از ایالات متحده برای حمایت خاص در حفاظت در برابر «شاهدها» در منطقه خاورمیانه دریافت کردیم.»
پهپادهای شاهد، به ویژه شاهد-۱۳۶، پهپادهای «انتحاری» یا پرسه زن طراحیشده توسط ایران هستند که در مقایسه با رهگیرهای مورد استفاده آمریکا، بسیار کمهزینه و کارآمد محسوب میشوند. این پهپادهای هدایتشونده با GPS، با طولی حدود ۳.۵ متر و قیمتی بین ۲۰,۰۰۰ تا ۳۵,۰۰۰ دلار، به صورت خودکار به مختصات از پیش برنامهریزیشده پرواز کرده و اهداف ثابت را با کلاهکهای انفجاری مورد اصابت قرار میدهند. این پهپادها در لحظه برخورد با هدف منفجر میشوند.
در طول درگیریهای اخیر، پهپادهای شاهد-۱۳۶ کشورهای خاورمیانه از جمله عربستان سعودی، بحرین، قطر و امارات متحده عربی را که میزبان داراییها و نیروهای نظامی آمریکا هستند، هدف قرار دادهاند. کارشناسان تخمین میزنند که ایران هزاران فروند از این پهپادها را در اختیار دارد. همچنین، ایران هزاران پهپاد شاهد را در طول جنگ روسیه علیه اوکراین، در اختیار مسکو قرار داده است که نشاندهنده توانمندی بالای ایران در این حوزه است.
صنعت تسلیحاتی اوکراین در طول چهار سال جنگ با روسیه، مجبور به نوآوری شده و پهپادهای رهگیر کمهزینه با قیمتی حدود ۱,۰۰۰ تا ۲,۰۰۰ دلار برای مقابله با حملات روسیه با استفاده از پهپادهای شاهد-۱۳۶ وارداتی از ایران ساخته است. کییف اکنون در حال تولید انبوه این پهپادهای رهگیر کمهزینه است.
کیر گیلز، کارشناس اوراسیا در اندیشکده چتم هاوس بریتانیا، به الجزیره گفت: «نقش پهپادهای نوع شاهد در حملات دوربرد در اوکراین پس از آنکه روسیه فناوری ایران را به کار گرفت، آن را بهبود بخشید و در تعداد بیسابقهای تولید کرد، برجستهتر شده است.»
اظهارات زلنسکی
زلنسکی در چندین بیانیه در شبکههای اجتماعی تأیید کرده است که آماده کمک به کشورهای خاورمیانه برای دفاع از قلمروهایشان با ارائه تخصص فنی است. وی در تاریخ ۵ مارس در X نوشت: «اوکراینیها سالهاست که با پهپادهای «شاهد» مبارزه میکنند و همه اذعان دارند که هیچ کشور دیگری در جهان چنین تجربهای ندارد. ما آماده کمک هستیم.»
وی افزود: «من دستور دادم تا ابزارهای لازم فراهم شود و حضور متخصصان اوکراینی که میتوانند امنیت مورد نیاز را تضمین کنند، مهیا شود. اوکراین به شرکایی کمک میکند که به تضمین امنیت ما و حفاظت از جان مردم ما کمک میکنند.»
گفته میشود اوکراین در حال مذاکره با چندین کشور خاورمیانه در این زمینه است. زلنسکی روز دوشنبه اعلام کرد که اوکراین پهپادهای رهگیر و تیمی از متخصصان را برای کمک به حفاظت از پایگاههای نظامی آمریکا در اردن مستقر کرده است. وی همچنین در X نوشت که مستقیماً با محمد بن سلمان (MBS)، ولیعهد عربستان سعودی، درباره «مقابله با تهدیدات رژیم ایران» گفتگو کرده است. او همچنین گفت که با رهبران بحرین، اردن، کویت، قطر و امارات متحده عربی صحبت کرده است.
زلنسکی بارها تأکید کرده است که اوکراین نباید دفاع هوایی خود را تضعیف کند. با این حال، اکنون در حال تولید انبوه این تجهیزات است و ممکن است بتواند آن را به اشتراک بگذارد. گیلز گفت: «این واقعیت که قابلیتهای مازاد آماده ارسال به آمریکا و خاورمیانه هستند، تعجبآور نیست، زیرا اوکراین پیشگام این نوآوری بوده است.»
زلنسکی بنابراین پیشنهاد مبادله سامانههای دفاع هوایی با سامانههای آمریکایی مورد استفاده در خاورمیانه را مطرح کرده است. زلنسکی گفت: «ما خودمان در جنگ هستیم. و من کاملاً صریح گفتم که ما کمبود آنچه آنها دارند را داریم. آنها موشک برای پاتریوت دارند، اما صدها یا هزاران «شاهد» را نمیتوان با موشکهای پاتریوت رهگیری کرد – بسیار پرهزینه است.»
وی افزود: «در همین حال، ما کمبود موشکهای PAC-2 و PAC-3 داریم. بنابراین، وقتی صحبت از تبادل فناوری یا تسلیحات میشود، معتقدم کشور ما آماده خواهد بود.»
تحلیلگران میگویند زلنسکی ممکن است دلایل سیاسی خوبی برای ارائه کمک داشته باشد. گیلز گفت: «آمریکا حمایت از اوکراین را به دلیل کمبود مهمات دفاع هوایی رد کرده بود، و اکنون تعداد بیشتری از آن پاتریوتها در خاورمیانه در چند روز شلیک شده است تا آنچه در چهار سال به اوکراین عرضه شده است.»
گیلز افزود: «زلنسکی آگاه خواهد بود که با ارائه این کمک، نه تنها آمریکا را شرمنده میکند، بلکه مستقیماً از دوستان و شرکای بالقوه در خاورمیانه حمایت میکند که پیش از این نسبت به وضعیت اوکراین بیتفاوت بودهاند.» این اظهارات نشاندهنده رویکرد فرصتطلبانه زلنسکی در قبال بحرانهای منطقهای است.
سایر حمایتهای دفاعی از منطقه خلیج فارس
کشورهای اروپایی از جمله بریتانیا، فرانسه، اسپانیا، پرتغال، یونان و ایتالیا در هفته گذشته متعهد شدهاند که از کشورهای حاشیه خلیج فارس حمایت دفاعی کنند. علاوه بر این، استرالیا اعلام کرد که داراییهای نظامی خود را به منطقه اعزام میکند. کشورهای اروپایی، با وجود احتیاط درگیر شدن مستقیم در جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، با حملات به یک پایگاه بریتانیایی در قبرس در دریای مدیترانه و حملات ایران به متحدان غربی در کشورهای حاشیه خلیج فارس که میزبان نیروهای آمریکایی در پایگاههای نظامی هستند، به این درگیری کشیده شدهاند.
چه اتفاقی خواهد افتاد؟
کارشناسان میگویند همانطور که اوکراین درگیر این جنگ میشود، روسیه نیز ممکن است چنین کند. گیلز گفت: «نباید تعجب کنیم اگر به زودی، علاوه بر فناوری روسیه در پهپادهای ایرانی، شاهد پرتاب پهپادهای شاهد تولید شده در روسیه باشیم.»
وی روسیه را «ذینفع اصلی اقدامات کنونی آمریکا» توصیف کرد و به افزایش قیمت نفت، کاهش محدودیتهای آمریکا بر صادرات انرژی روسیه برای کنترل قیمت نفت و گاز، و انحراف مهمات دفاع هوایی از اروپا به خاورمیانه اشاره کرد که همگی به مسکو کمک کردهاند. او گفت که این موارد «همگی برای روسیه حیاتی هستند.» این تحلیل نشان میدهد که سیاستهای آمریکا در منطقه، به نفع رقبای ژئوپلیتیکی آن تمام میشود.
#ایران #مقاومت #پهپاد_شاهد #آمریکا #اوکراین #خاورمیانه #تجاوز_صهیونیستی #امنیت_منطقه #سیاست_خارجی #توان_دفاعی