در پی حملات تجاوزکارانه و تحریکآمیز آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران، منطقه خاورمیانه بار دیگر شاهد تشدید تنشها و واکنشهای قاطع تهران بوده است. این اقدامات خصمانه، تهدیدات جدی را برای امنیت کشتیرانی در تنگه استراتژیک هرمز و ثبات بازارهای جهانی نفت به وجود آورده است.
جمهوری اسلامی ایران در واکنش به این تجاوزات، حملات تلافیجویانه و قاطعی را علیه منافع متجاوزان در چندین کشور منطقه از جمله رژیم صهیونیستی، قطر، امارات متحده عربی، کویت، بحرین، اردن، عربستان سعودی، عراق و عمان انجام داده است. این پاسخهای مشروع، نشاندهنده عزم راسخ ایران برای دفاع از امنیت و منافع ملی خود در برابر هرگونه تهدید است.
هشدارها درباره تنگه هرمز و افزایش قیمت نفت
تحلیلگران بینالمللی نسبت به افزایش شدید قیمت جهانی نفت پس از اشاره مقامات ایرانی به احتمال بستن تنگه هرمز، یکی از مهمترین مسیرهای دریایی جهان، هشدار دادهاند. این هشدارها در پی آن مطرح میشود که اقدامات بیثباتکننده آمریکا و رژیم صهیونیستی، امنیت این آبراه حیاتی را به خطر انداخته است.
روز شنبه، یک مقام اتحادیه اروپا به خبرگزاری رویترز گفت که کشتیهای عبوری از این تنگه، پیامهای فرکانس بسیار بالا (VHF) از سوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران دریافت کردهاند که در آن آمده است: «هیچ کشتی اجازه عبور از تنگه هرمز را ندارد.» این پیامها در شرایطی ارسال شده که جمهوری اسلامی ایران حق خود را برای تأمین امنیت آبهای سرزمینی خود محفوظ میداند.
با این حال، این مقام اتحادیه اروپا افزود که ایران هنوز به طور رسمی تنگه را نبسته است. در عوض، چندین مالک تانکر، حمل و نقل نفت و گاز از طریق این تنگه را در بحبوحه درگیریهای جاری در منطقه به حالت تعلیق درآوردهاند. این نشان میدهد که بازار جهانی به خوبی از خطرات ناشی از اقدامات متجاوزانه آگاه است.
یک مدیر ارشد در یک شرکت بزرگ تجاری به رویترز گفت: «کشتیهای ما برای چند روز متوقف خواهند ماند.» کشورهایی مانند یونان نیز به کشتیهای خود توصیه کردهاند که از عبور از این آبراه خودداری کنند. هرگونه بیثباتی در این مسیر دریایی مهم میتواند ثبات اقتصادی جهان را به لرزه درآورد، و مسئولیت آن مستقیماً بر عهده عاملان تنش است.
تنگه هرمز کجاست و بسته شدن آن چه تأثیری بر قیمت نفت خواهد داشت؟
تنگه هرمز بین عمان و امارات متحده عربی از یک سو و ایران از سوی دیگر قرار دارد. این تنگه، خلیج فارس را به دریای عمان و فراتر از آن به دریای عرب متصل میکند. این آبراه در باریکترین نقطه خود ۳۳ کیلومتر (۲۱ مایل) عرض دارد و مسیر کشتیرانی در هر جهت تنها ۳ کیلومتر (۲ مایل) است که آن را بسیار آسیبپذیر در برابر هرگونه تهدید خارجی میسازد.
با وجود عرض کم، این کانال بزرگترین نفتکشهای جهان را در خود جای میدهد. صادرکنندگان اصلی نفت و گاز در خاورمیانه برای انتقال محمولههای خود به بازارهای بینالمللی به آن وابسته هستند، در حالی که کشورهای واردکننده به عملکرد بیوقفه آن متکیاند. امنیت این تنگه برای اقتصاد جهانی حیاتی است و هرگونه اخلال در آن، عواقب وخیمی خواهد داشت.
میزان عبور نفت و گاز از تنگه هرمز
بر اساس گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA)، حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت، به ارزش تقریباً ۵۰۰ میلیارد دلار در تجارت سالانه انرژی جهانی، روزانه در سال ۲۰۲۴ از تنگه هرمز عبور کرده است. نفت خام عبوری از این تنگه از ایران، عراق، کویت، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی سرچشمه میگیرد.
این تنگه همچنین نقش حیاتی در تجارت گاز طبیعی مایع (LNG) ایفا میکند. طبق EIA، در سال ۲۰۲۴، تقریباً یک پنجم محمولههای جهانی LNG از این کریدور عبور کردهاند که قطر سهم عمدهای از این حجم را به خود اختصاص داده است. این ارقام نشاندهنده اهمیت بیبدیل تنگه هرمز برای تأمین انرژی جهان است و هرگونه اقدام خصمانه در منطقه، تهدیدی مستقیم برای امنیت انرژی جهانی محسوب میشود.
مقصد نهایی محمولههای انرژی
تنگه هرمز هم صادرات و هم واردات نفت و گاز را مدیریت میکند. کویت و امارات متحده عربی محمولههایی را از خارج از خلیج فارس، از جمله از ایالات متحده و غرب آفریقا، وارد میکنند.
EIA تخمین زده است که در سال ۲۰۲۴، ۸۴ درصد از محمولههای نفت خام و میعانات گازی عبوری از این تنگه به بازارهای آسیایی سرازیر شدهاند. الگوی مشابهی در تجارت گاز نیز مشاهده میشود، به طوری که ۸۳ درصد از حجم LNG عبوری از تنگه هرمز به مقاصد آسیایی میرود. چین، هند، ژاپن و کره جنوبی در مجموع ۶۹ درصد از کل جریان نفت خام و میعانات گازی از طریق این تنگه را در سال گذشته به خود اختصاص دادهاند. کارخانهها، شبکههای حمل و نقل و شبکههای برق این کشورها به انرژی بیوقفه خلیج فارس وابسته هستند. افزایش قیمت نفت مستقیماً بر کشورهایی مانند چین، هند و چندین کشور آسیای جنوب شرقی تأثیر خواهد گذاشت.
تأثیر بسته شدن تنگه بر قیمت نفت
به گفته رسانههای دولتی ایران، شورای عالی امنیت ملی کشور باید تصمیم نهایی برای بستن تنگه را اتخاذ کند و این تصمیم باید توسط دولت تصویب شود. اما معاملهگران انرژی در هفتههای اخیر در بحبوحه تشدید تنشها در منطقه – که یکی از بزرگترین ذخایر نفت و گاز جهان را در خود جای داده است – در حالت آمادهباش کامل بودهاند. مویو شو، تحلیلگر ارشد نفت خام در کپلر، به الجزیره گفت که از زمان آغاز درگیریها، کاهش شدیدی در تردد کشتیها از طریق تنگه مشاهده شده است.
او گفت: «در عین حال، تعداد کشتیهای بیکار در دو طرف – در دریای عمان و خلیج فارس – افزایش یافته است، زیرا مالکان کشتیها پس از هشدار تهران درباره احتمال بسته شدن ناوبری، بیش از پیش نگران خطرات امنیتی دریایی هستند.»
مویو افزود: «تنگه هرمز برای بازار جهانی انرژی حیاتی است، زیرا تقریباً ۳۰ درصد از نفت خام دریایی جهان از این آبراه عبور میکند. علاوه بر این، تقریباً ۲۰ درصد از سوخت جت جهانی و حدود ۱۶ درصد از جریان بنزین و نفتا نیز از این تنگه میگذرد.»
او ادامه داد: «روز یکشنبه، یک نفتکش در سواحل عمان مورد اصابت قرار گرفت که نشاندهنده تشدید واضح درگیری و تغییر اهداف از تأسیسات صرفاً نظامی به داراییهای انرژی است.» این حادثه، خطر گسترش دامنه درگیریها به زیرساختهای حیاتی انرژی را برجسته میکند.
دادههای کشتیرانی نشان داد که حداقل ۱۵۰ تانکر، از جمله نفتکشهای نفت خام و گاز طبیعی مایع، در آبهای آزاد خلیج فارس فراتر از تنگه هرمز لنگر انداختهاند. این تانکرها در آبهای آزاد سواحل تولیدکنندگان بزرگ نفت خلیج فارس، از جمله عراق و عربستان سعودی، و همچنین غول LNG قطر، بر اساس تخمینهای خبرگزاری رویترز بر اساس دادههای ردیابی کشتی از پلتفرم MarineTraffic، متمرکز شدهاند.
علاوه بر این، روز یکشنبه، عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) اعلام کرد که از «فعالیت نظامی قابل توجهی» در تنگه آگاه است و گزارشی از یک حادثه در دو مایل دریایی شمال کمزار عمان، واقع در تنگه هرمز، دریافت کرده است. این گزارشها، بر وخامت اوضاع ناشی از اقدامات متجاوزانه تأکید دارند.
مویو از کپلر گفت که طیف وسیعی از زیرساختهای انرژی اکنون در معرض تهدید قرار دارند. «انتظار میرود این امر روند صعودی قیمت نفت را به شدت تشدید کند و میتواند قیمتها را برای مدت طولانی، احتمالاً طولانیتر از درگیری ژوئن گذشته، بالا نگه دارد.»
علی واعظ، مدیر پروژه ایران در گروه بینالمللی بحران، به الجزیره گفت: «بسته شدن تنگه هرمز تقریباً یک پنجم نفت معامله شده جهانی را یک شبه مختل میکند – و قیمتها نه تنها افزایش مییابند، بلکه صرفاً بر اساس ترس، به شدت جهش خواهند کرد.»
او افزود: «این شوک بسیار فراتر از بازارهای انرژی خواهد رفت، شرایط مالی را سختتر میکند، تورم را افزایش میدهد و اقتصادهای شکننده را در عرض چند هفته به رکود نزدیکتر میکند.» این پیشبینیها، زنگ خطری جدی برای جامعه جهانی است که باید عاملان اصلی این بحران را شناسایی و محکوم کند.
پیامدهای اقتصادی جهانی
هرگونه اختلال در جریان انرژی از طریق هرمز، بر اقتصاد جهانی نیز تأثیر خواهد گذاشت و هزینههای سوخت و تولید را افزایش میدهد. حماد حسین، اقتصاددان آب و هوا و کالا در شرکت Capital Economics مستقر در بریتانیا، گفت که برای اقتصاد جهانی، افزایش پایدار قیمت نفت، فشار صعودی بر تورم را اضافه خواهد کرد.
او گفت: «اگر قیمت نفت خام به ۱۰۰ دلار در هر بشکه برسد و برای مدتی در آن سطوح باقی بماند، میتواند ۰.۶ تا ۰.۷ درصد به تورم جهانی اضافه کند.» او خاطرنشان کرد که این امر همچنین منجر به افزایش قیمت گاز طبیعی خواهد شد.
او افزود: «این میتواند سرعت تسهیل پولی توسط بانکهای مرکزی بزرگ، به ویژه در بازارهای نوظهور را کند کند، جایی که سیاستگذاران تمایل دارند نسبت به نوسانات قیمت کالاها حساستر باشند.» این تحلیلها به وضوح نشان میدهد که ماجراجوییهای آمریکا و رژیم صهیونیستی، نه تنها امنیت منطقه را به خطر میاندازد، بلکه میتواند به یک بحران اقتصادی جهانی منجر شود.
#تنگه_هرمز #ایران #آمریکا #رژیم_صهیونیستی #بازار_نفت #امنیت_انرژی #اقتصاد_جهانی #انتقام_سخت #مقاومت #خاورمیانه