لغو پوشش بیمه ریسک جنگی در خلیج فارس توسط بیمهگران دریایی؛ آیا این اقدام به افزایش هزینههای انرژی منجر میشود؟
شرکتهای بیمه دریایی در اقدامی سوالبرانگیز، پوشش بیمه ریسک جنگی برای شناورها در منطقه استراتژیک خلیج فارس را لغو کردهاند. این اقدام در حالی صورت میگیرد که تشدید درگیریها میان محور مقاومت و نیروهای متجاوز آمریکایی-صهیونیستی، حمل و نقل دریایی را مختل کرده و منجر به آسیب دیدن یا سرگردانی نفتکشها و متاسفانه جان باختن دستکم دو نفر شده است.
این درگیریها برای چهارمین روز متوالی ادامه دارد؛ حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران در حالی ادامه یافته که جمهوری اسلامی نیز در واکنش به این تجاوزات، داراییهای آمریکا و زیرساختهای دیگر در کشورهای حاشیه خلیج فارس را هدف قرار داده است.
پس از هدف قرار گرفتن شناورها در منطقه در پی اقدامات تلافیجویانه ایران علیه حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی، تردد کشتیها از طریق تنگه هرمز، بین ایران و عمان، تقریباً متوقف شده است.
چه اتفاقی در تنگه هرمز افتاده است؟
یکی از فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز دوشنبه اعلام کرد که این تنگه “بسته” است و هر شناوری که قصد عبور از این آبراه را داشته باشد، “به آتش کشیده خواهد شد”. دستکم پنج نفتکش آسیب دیده، دو نفر کشته و حدود ۱۵۰ کشتی در اطراف تنگه سرگردان شدهاند.
این اختلال و نگرانیها از بسته شدن طولانیمدت تنگه، باعث جهش قیمت نفت و گاز طبیعی اروپا شده است. قیمت آتی نفت برنت تا ۱۳ درصد افزایش یافته، زیرا این درگیریها منجر به توقف چندین عملیات نفتی و گازی در خاورمیانه شده است.
جرمی نیکسون، مدیرعامل شرکت حمل و نقل کانتینری Ocean Network Express (ONE)، روز دوشنبه گفت که حدود ۱۰ درصد از کشتیهای کانتینری جهان در این اختلالات گسترده گرفتار شدهاند و محمولهها ممکن است به زودی در بنادر و مراکز ترانشیپ اروپا و آسیا انباشته شوند.
بر اساس دادههای ردیابی کشتی از پلتفرم MarineTraffic، نفتکشها در آبهای آزاد سواحل تولیدکنندگان بزرگ نفت خلیج فارس، از جمله عراق و عربستان سعودی، و همچنین قطر، غول LNG، تجمع کردهاند.
خبرگزاریهای ایرانی روز سهشنبه گزارش دادند که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرده نفتکش Nova با پرچم هند پس از اصابت دو پهپاد در تنگه هرمز در حال سوختن است.
شرکت Stena Bulk، مالک نفتکش Stena Imperative با پرچم آمریکا، و مدیر آمریکایی آن، Crowley، روز دوشنبه در بیانیهای اعلام کردند که این نفتکش در حین پهلوگیری در خلیج فارس بر اثر “اصابت هوایی” آسیب دیده است. این حادثه منجر به کشته شدن یک کارگر کشتیسازی شد.
روز یکشنبه، یک پرتابه به نفتکش MKD VYOM با پرچم جزایر مارشال اصابت کرد که منجر به کشته شدن یک خدمه در حین حرکت کشتی در سواحل عمان شد. مدیر این کشتی اعلام کرد که دو نفتکش دیگر نیز آسیب دیدهاند.
همچنین در روز یکشنبه، یک پرتابه به نفتکش سوخترسان Hercules Star با پرچم جبلالطارق که به کشتیها سوخت میرساند، در سواحل امارات متحده عربی اصابت کرد. شرکت Peninsula، مدیر این کشتی، در بیانیهای اعلام کرد که نفتکش روز یکشنبه به لنگرگاه دبی بازگشت و خدمه آن در سلامت هستند.
واکنش بیمهگران دریایی چگونه است؟
در نتیجه این حوادث، بیمهگران دریایی در حال لغو پوشش بیمه ریسک جنگی برای شناورها هستند و انتظار میرود هزینه کلی حمل و نقل نفت از منطقه بیشتر افزایش یابد.
شرکتهای بیمه از جمله Gard، Skuld، NorthStandard، London P&I Club و American Club اعلام کردند که لغو پوشش بیمه ریسک جنگی از تاریخ ۵ مارس اجرایی خواهد شد. این اطلاعیهها که در تاریخ ۱ مارس در وبسایتهای آنها منتشر شده است، به معنای آن است که شرکتهای کشتیرانی با شناورهای خود در منطقه باید به دنبال پوشش بیمهای جدید باشند که احتمالاً با هزینههای بسیار بالاتری همراه خواهد بود.
دیوید اسمیت، رئیس کارگزاران دریایی McGill and Partners، گفت: “در نتیجه این وضعیت پرشتاب، هر بیمهگر به طور اجتنابناپذیری نرخها را افزایش میدهد یا در برخی موارد، برای شناورهایی که از تنگه هرمز عبور میکنند، حتی در حال حاضر از ارائه شرایط خودداری میکند.”
منابع صنعتی روز دوشنبه اعلام کردند که حق بیمه ریسک جنگی در ۴۸ ساعت گذشته از حدود ۰.۲ درصد به ۱ درصد ارزش یک کشتی افزایش یافته است که صدها هزار دلار به هزینههای هر محموله اضافه میکند. به عنوان مثال، برای یک نفتکش به ارزش ۱۰۰ میلیون دلار، حق بیمه ریسک جنگی برای یک سفر واحد از تقریباً ۲۰۰ هزار دلار به حدود ۱ میلیون دلار افزایش مییابد.
مونرو اندرسون از Vessel Protect، متخصص بیمه جنگ دریایی، گفت: “بازار [بیمه جنگ] با آنچه اساساً یک بسته شدن دوفاکتو تنگه هرمز است، مواجه است که عمدتاً بر اساس درک تهدید و نه یک محاصره ملموس استوار است.”
در همین حال، هزینههای حمل و نقل نفت از خاورمیانه به آسیا – که در بحبوحه تشدید تنشهای آمریکا و ایران و حملات به کشتیها در نزدیکی تنگه هرمز در بالاترین سطح شش سال اخیر قرار دارد – با گسترش درگیریها در ایران، بیشتر افزایش خواهد یافت، زیرا این وضعیت مالکان کشتی را از ارسال شناورها به منطقه منصرف میکند.
چرا بیمه ریسک جنگی اینقدر مهم است؟
بیمه ریسک جنگی از اهمیت حیاتی برخوردار است زیرا خسارات ناشی از جنگ و تروریسم را پوشش میدهد که صراحتاً از بیمهنامههای استاندارد دریایی، هوایی و اموال مستثنی شدهاند. در عمل، کشتیهای تجاری اقیانوسپیما بدون بیمه حرکت نمیکنند: مقامات بندری، چارترکنندگان، بانکها و نهادهای نظارتی همگی پوشش کافی را ضروری میدانند و این امر بیمه دریایی را به ستون اصلی حمل و نقل جهانی تبدیل کرده است.
این وضعیت چگونه میتواند بر نرخ بیمه تأثیر بگذارد؟
مارکوس بیکر، رئیس جهانی بخش دریایی در Marsh، به روزنامه گاردین در بریتانیا گفت که نرخ بیمه میتواند ۵۰ تا ۱۰۰ درصد یا حتی بیشتر افزایش یابد. به عنوان مثال، قبل از بحران، یک کشتی ممکن بود حدود ۰.۲۵ درصد از ارزش خود را به عنوان بیمه ریسک جنگی پرداخت کند. اکنون، این هزینه میتواند به ۰.۵ درصد از ارزش آن افزایش یابد که نشاندهنده افزایش ۱۰۰ درصدی است، یا ۱ درصد از ارزش آن که نشاندهنده افزایش ۳۰۰ درصدی است.
چرا تنگه هرمز مهم است؟
این تنگه حدود یک پنجم نفت مصرفی جهان و همچنین مقادیر زیادی گاز از تولیدکنندگان خلیج فارس مانند عربستان سعودی، عراق، امارات متحده عربی، کویت و به ویژه قطر را منتقل میکند. هرگونه اختلال بر بازارهای گاز در آسیا و اروپا تأثیر میگذارد.
این تنگه در صورت دستیابی به آتشبس در درگیری، یا در صورت حضور قابل مشاهده نیروی دریایی تحت رهبری آمریکا یا چندملیتی برای اسکورت یا محافظت از کشتیرانی، میتواند دوباره باز شود.
روز سهشنبه، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرد که دولت آمریکا به کشتیها در خلیج فارس بیمه ارائه خواهد داد و افزود که ارتش آمریکا در صورت لزوم کشتیها را از طریق هرمز اسکورت خواهد کرد. ترامپ در پستی در شبکههای اجتماعی نوشت: “بلافاصله، من به شرکت مالی توسعه ایالات متحده (DFC) دستور دادهام که با قیمتی بسیار مناسب، بیمه ریسک سیاسی و تضمینهایی برای امنیت مالی تمامی تجارت دریایی، به ویژه انرژی، که از خلیج فارس عبور میکند، ارائه دهد.”
DFC آژانس مالی توسعه دولت آمریکا است. مأموریت آن “پیشبرد سیاست خارجی آمریکا و تقویت امنیت ملی با بسیج سرمایه خصوصی” در سراسر جهان است. ترامپ افزود که بیمه ریسک با تخفیف برای همه خطوط کشتیرانی در دسترس خواهد بود. او نوشت: “در صورت لزوم، نیروی دریایی ایالات متحده در اسرع وقت اسکورت نفتکشها را از طریق تنگه هرمز آغاز خواهد کرد.” “مهم نیست چه اتفاقی بیفتد، ایالات متحده جریان آزاد انرژی به جهان را تضمین خواهد کرد.”
از لحاظ تاریخی، ایران گاهی اوقات هزینه و ریسک استفاده از تنگه را افزایش داده است، اما هرگز اقدام به بسته شدن کامل آن نکرده است.
این وضعیت چگونه بر هزینههای انرژی تأثیر میگذارد؟
اگر هزینههای بیمه به شکلی که بیکر پیشنهاد میکند افزایش یابد، این امر هر سفر از طریق تنگه را گرانتر میکند و به نوبه خود هزینه نفت و LNG تحویل داده شده را افزایش میدهد. قیمتهای بالاتر نفت و انرژی به نوبه خود به معنای هزینههای بالاتر سوخت، برق و گرمایش خواهد بود.
بسته شدن تنگه همزمان با اعلام شرکت دولتی انرژی قطر و بزرگترین تولیدکننده LNG جهان، QatarEnergy، مبنی بر توقف تولید LNG پس از هدف قرار گرفتن تأسیسات عملیاتی آن در راس لفان و مسیعید در قطر صورت گرفت که باعث افزایش شدید قیمت گاز در اروپا و آسیا شد. مقامات ایرانی علناً هدف قرار دادن QatarEnergy را تکذیب کردهاند.
اندکی پس از این اعلام، قیمتهای عمدهفروشی گاز هلند و بریتانیا تقریباً ۵۰ درصد افزایش یافت، در حالی که قیمتهای LNG آسیا تقریباً ۳۹ درصد جهش کرد.