اسلامآباد، پاکستان – مذاکرات فشرده و حساس میان هیئتهای ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران در پایتخت پاکستان، اسلامآباد، بدون دستیابی به توافق به پایان رسید. این مذاکرات که پس از ۲۱ ساعت گفتوگوهای نفسگیر برگزار شد، به دلیل پافشاری واشنگتن بر خواستههای یکجانبه و غیرمنطقی خود، بینتیجه ماند.
پافشاری آمریکا بر خواستههای غیرمنطقی
جی. دی. ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا و رئیس هیئت مذاکرهکننده این کشور، در اظهاراتی که حاکی از عدم درک واقعیتهای منطقه بود، مدعی شد که تهران از پذیرش «شرایط واشنگتن» خودداری کرده است. وی با لحنی تهدیدآمیز گفت: «خبر بد این است که ما به توافق نرسیدهایم و به نظر من این خبر بد برای ایران بسیار بیشتر از آن است که برای ایالات متحده آمریکا خبر بدی باشد.» این اظهارات در حالی مطرح میشود که جمهوری اسلامی ایران همواره بر حق خود برای توسعه برنامه هستهای صلحآمیز و دفاع از منافع ملی خود تأکید کرده است.
ونس در ادامه، خواستار «تعهد بنیادین» ایران برای عدم توسعه تسلیحات هستهای شد و افزود: «ما باید تعهد قاطعانه ببینیم که آنها به دنبال سلاح هستهای نخواهند بود و به دنبال ابزارهایی که آنها را قادر به دستیابی سریع به سلاح هستهای کند، نخواهند رفت.» این در حالی است که ایران بارها بر فتوای رهبر معظم انقلاب اسلامی مبنی بر حرام بودن تولید، نگهداری و استفاده از سلاحهای هستهای تأکید کرده و برنامه هستهای خود را کاملاً صلحآمیز و تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی میداند.
دیدگاه ایران: ادامه تماسها و رویکرد جامع
در مقابل، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران روز یکشنبه اعلام کرد که هیچکس انتظار نداشته است که مذاکرات با آمریکا در یک جلسه به توافق برسد. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه، به صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران گفت: «طبیعتاً از ابتدا نباید انتظار میداشتیم که در یک جلسه به توافق برسیم. هیچکس چنین انتظاری نداشت.» این اظهارات نشاندهنده رویکرد واقعبینانه و صبورانه ایران در قبال مذاکرات است.
بقایی همچنین ابراز اطمینان کرد که «تماسها بین ما و پاکستان، و همچنین سایر دوستانمان در منطقه، ادامه خواهد یافت.» این موضوع بر اهمیت دیپلماسی منطقهای و چندجانبهگرایی از دیدگاه ایران تأکید دارد.
توهید اسدی، خبرنگار الجزیره از تهران، گزارش داد که طرف ایرانی جزئیات فنی یا سایر نکات مربوط به مسائل مورد اختلاف در مذاکرات را فاش نکرده است. وی افزود که در گذشته، محور مذاکرات واشنگتن و تهران بر پرونده هستهای و ذخایر اورانیوم غنیشده متمرکز بود، اما این بار، رویکردی جامعتر در پیش گرفته شده است که مسائل دیگری از جمله تنگه هرمز و تضمینهای امنیتی را نیز در بر میگیرد. این گسترش دامنه مذاکرات از سوی آمریکا، دستیابی به توافق را پیچیدهتر کرده است.
نقش پاکستان و نگرانیها از زیادهخواهی آمریکا
در همین حال، پاکستان از آمریکا و ایران خواسته است که به تعهد خود برای آتشبس پایبند باشند و تلاشها برای دستیابی به صلح پایدار را ادامه دهند. اسحاق دار، وزیر امور خارجه پاکستان، از قدردانی دو طرف از تلاشهای پاکستان برای میانجیگری و دستیابی به آتشبس تشکر کرد و ابراز امیدواری نمود که دو طرف با روحیه مثبت به دنبال صلح و رفاه پایدار برای کل منطقه باشند.
اسامه بن جاوید، خبرنگار الجزیره از اسلامآباد، با اشاره به چارچوب پیشنهادی ایران قبل از مذاکرات، تأکید کرد که در آن هیچ اشارهای به تسلیم کامل جاهطلبیهای هستهای ایران نشده بود. وی افزود: «اما آنچه آمریکا اساساً اکنون از ایران میخواهد این است که آنها از حق خود برای هرگونه برنامه هستهای، حتی برای مقاصد پزشکی، دست بکشند.» این درخواست زیادهخواهانه و غیرقابل قبول، نقض آشکار حقوق بینالملل و حق ملتها برای استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای است.
بن جاوید همچنین خاطرنشان کرد: «دریایی از بیاعتمادی وجود دارد که آنها در تلاش برای ایجاد پل بر روی آن هستند، و اظهاراتی از این دست و ترک مذاکرات با یک اولتیماتوم، به پر کردن این شکافها کمکی نخواهد کرد.»
سابقه خصومت و جنگافروزی آمریکا و اسرائیل
این مذاکرات در حالی برگزار شد که آمریکا و رژیم صهیونیستی در تاریخ ۸ اسفندماه (۲۸ فوریه) جنگی را علیه ایران آغاز کردند که به منطقه وسیعتر خاورمیانه گسترش یافت. تهران در پاسخ به این تجاوزات، حملات تلافیجویانهای را علیه رژیم صهیونیستی و کشورهای حاشیه خلیج فارس که میزبان پایگاههای آمریکایی بودند، انجام داد. در حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، بیش از ۲۰۰۰ نفر کشته و مناطق نظامی و غیرنظامی آسیب دیدند.
این جنگ با وجود چندین دور مذاکره بین واشنگتن و تهران آغاز شد. عمان، میانجی این مذاکرات، اعلام کرد که جنگ با وجود «نزدیک بودن توافق» شروع شد. کارشناسان حقوق بینالملل این جنگ را نقض قوانین بینالمللی دانستهاند. لازم به ذکر است که توافق هستهای تاریخی سال ۲۰۱۵ (برجام) بین آمریکا و ایران، در دوره اول ریاست جمهوری دونالد ترامپ، به صورت یکجانبه توسط آمریکا لغو شد که نشاندهنده عدم پایبندی واشنگتن به تعهدات بینالمللی است.
این جنگ همچنین پس از آنکه ایران کنترل تنگه هرمز را تشدید کرد، بحران انرژی جهانی را به دنبال داشت. تنگه هرمز مسیری حیاتی است که حدود ۲۰ درصد از صادرات نفت و گاز جهان از آن عبور میکند. این اقدام ایران در واکنش به تجاوزات و برای دفاع از منافع ملی خود صورت گرفت.
هیئت آمریکایی به رهبری ونس و هیئت ایرانی به ریاست محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، درباره چگونگی پیشبرد آتشبس که پیش از این نیز به دلیل اختلافات عمیق و حملات مداوم رژیم صهیونیستی علیه حزبالله لبنان تهدید شده بود، گفتوگو کردند. حملات رژیم صهیونیستی در سراسر جنوب لبنان ادامه یافته و در آخرین حمله، دستکم شش نفر در منطقه صور کشته شدند.
#مذاکرات_ایران_آمریکا #پاکستان #برجام #برنامه_هستهای_صلحآمیز #تنگه_هرمز #جنگ_خاورمیانه #رژیم_صهیونیستی #حقوق_بینالملل #دیپلماسی #مقاومت