معضل حقوقی هم‌پیمانان شرق آسیا در پی درخواست کمک ترامپ برای جنگ‌افروزی در خاورمیانه

در حالی که ایالات متحده آمریکا به دنبال کشاندن هم‌پیمانان خود به جنگ‌افروزی‌های جدید در منطقه غرب آسیا است، کشورهای کره جنوبی و ژاپن با پرسش‌های دشواری در مورد تعهدات دفاعی متقابل خود مواجه شده‌اند. این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که جنگِ آغاز شده توسط واشنگتن علیه جمهوری اسلامی ایران، که اکنون تقریباً سه هفته از آن می‌گذرد، هر روز ابعاد گسترده‌تری به خود می‌گیرد.

فشار آمریکا بر هم‌پیمانان برای حضور نظامی در تنگه هرمز

اوایل هفته جاری، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از بریتانیا، چین، فرانسه، ژاپن و کره جنوبی خواست تا کشتی‌های جنگی خود را به تنگه هرمز اعزام کنند. این تنگه استراتژیک از ۲۸ مارس، یعنی زمانی که واشنگتن جنگ خود را با همکاری رژیم صهیونیستی علیه تهران آغاز کرد، عملاً بسته شده است.

اگرچه ترامپ روز سه‌شنبه در شبکه‌های اجتماعی موضع خود را تغییر داد و اعلام کرد که “ما دیگر به کمک کشورهای ناتو، ژاپن، استرالیا یا کره جنوبی ‘نیاز’ یا تمایلی نداریم – هرگز هم نداشتیم!”، اما ناظران سیاسی معتقدند که هم‌پیمانان آمریکا هنوز از این فشارها رهایی نیافته‌اند.

وابستگی ژاپن و فشار بر توکیو

به گفته جک بارتون، خبرنگار الجزیره، انتظار می‌رود ترامپ در دیدار روز پنجشنبه خود با سانائه تاکایچی، نخست‌وزیر ژاپن، در کاخ سفید، موضوع اعزام کشتی‌های جنگی را مطرح کند.

بارتون از سئول گزارش داد: “مردم انتظار دارند که او دوباره تاکایچی را برای اعزام کشتی‌های جنگی به تنگه هرمز تحت فشار قرار دهد. این امر از جهتی منطقی به نظر می‌رسد، زیرا ژاپن به شدت به منابع انرژی خاورمیانه وابسته است.”

نیروی دفاع از خود دریایی ژاپن یکی از بزرگترین و پیشرفته‌ترین نیروهای دریایی جهان است که آن را به هدفی جذاب برای دولت ترامپ تبدیل کرده تا در ماجراجویی‌های نظامی خود از آن بهره‌برداری کند.

با وجود پیمان دفاعی متقابل بین ژاپن و آمریکا، قانون اساسی صلح‌طلب توکیو محدودیت‌هایی را برای استقرار نیروی دفاع از خود قائل است. سناریوهای قانونی شامل حمله به ژاپن یا مواجهه با وضعیتی “تهدیدکننده بقا” و همچنین اقدام در “دفاع جمعی” از هم‌پیمانانش می‌شود.

تاکایچی این هفته به قانون‌گذاران گفت که دولتش در حال بررسی اقدامات قانونی برای حفاظت از کشتی‌ها و منافع ژاپن است، اگرچه اعزام نیرو هنوز یک سناریوی فرضی است. ژاپن به شدت به واردات نفت خاورمیانه وابسته است که ۷۰ درصد آن از تنگه هرمز عبور می‌کند. توکیو برای جبران کمبود، از روز دوشنبه آزادسازی نفت از ذخایر استراتژیک خود را آغاز کرده است.

استفان ناگی، استاد دانشگاه بین‌المللی مسیحی توکیو، به الجزیره گفت که درخواست کمک آمریکا از ژاپن به عنوان یک هم‌پیمان پیمانی غیرمنتظره نیست، اما ژاپن باید انتظارات را به دقت بسنجد.

او افزود: “پرسش این است که آیا آنها در خط مقدم حمله از سوی جمهوری اسلامی ایران قرار خواهند گرفت یا نقش حمایتی مانند فعالیت‌های ضد مین، سوخت‌رسانی یا آگاهی از وضعیت دریایی را ایفا خواهند کرد.”

ناگی ادامه داد: “حضور در آنجا و درگیر شدن با چالش‌های مرتبط با تنگه هرمز چندان مشکل‌ساز نیست؛ آنچه مهم‌تر است این است که دقیقاً چه نقشی را ایفا خواهند کرد. فکر می‌کنم ژاپنی‌ها راهی برای افزودن ارزش قانونی به دولت ترامپ پیدا خواهند کرد، اما انتظار نداشته باشید که کشتی‌های جنگی آنها در آنجا با نیروهای مقاومت بجنگند.”

معضل کره جنوبی و تهدید امنیت ملی

کره جنوبی نیز در وضعیتی مشابه قرار دارد؛ هم هم‌پیمان پیمانی آمریکاست و هم کشوری که به شدت به صادرات نفت و گاز خاورمیانه وابسته است.

سئول هفته گذشته برای اولین بار از بحران مالی آسیا در سال ۱۹۹۷، اقدام فوق‌العاده‌ای را برای تعیین سقف قیمت سوخت داخلی به منظور جلوگیری از افزایش سریع قیمت‌ها برای مصرف‌کنندگان انجام داد. با وجود نگرانی‌ها، قانون‌گذاران همچنان از دولت می‌خواهند که در اعزام نیروی دریایی یا دارایی‌های نظامی خود به خاورمیانه احتیاط به خرج دهد.

این بوم چون، یک ژنرال بازنشسته کره جنوبی، به الجزیره گفت که هنوز مشخص نیست آیا پیمان دفاعی متقابل سئول با آمریکا شامل تنگه هرمز می‌شود یا خیر.

سئول همچنین باید کمک به آمریکا را در برابر حفظ یک بازدارندگی معتبر در برابر کره شمالی بسنجد. گزارش‌های اخیر رسانه‌ها حاکی از آن است که آمریکا در حال بررسی انتقال برخی از موشک‌های سامانه دفاع هوایی تاد (THAAD) خود از کره جنوبی به خاورمیانه است. این موشک‌ها برای بازدارندگی کره شمالی نصب شده بودند و حذف آنها، همراه با دارایی‌های دریایی، می‌تواند رای‌دهندگان را نگران کند. این اقدام نشان‌دهنده بی‌توجهی واشنگتن به امنیت هم‌پیمانانش است.

چون به الجزیره گفت: “سئول همچنین باید تهدید مداوم کره شمالی و این واقعیت را در نظر بگیرد که یک کشتی جنگی کره جنوبی در حال حاضر در خاورمیانه مستقر است. در عین حال، از آنجا که حدود ۷۰ درصد واردات نفت کره از تنگه هرمز عبور می‌کند، آزادی ناوبری یک اصل انتزاعی نیست، بلکه یک منفعت ملی حیاتی است. همه این واقعیت‌های متضاد باید قبل از هر تصمیم نهایی سنجیده شوند.” این اظهارات نشان می‌دهد که سئول در تلاش است تا بین فشارهای آمریکا و منافع حیاتی خود تعادل برقرار کند.

#تنگه_هرمز #آمریکا #ایران #کره_جنوبی #ژاپن #جنگ_اقتصادی #سیاست_خارجی #امنیت_منطقه #نفت #بحران_خاورمیانه