دولت برزیل از آغاز یک همکاری امنیتی جدید با ایالات متحده برای مبارزه با شبکههای جنایتکار و قاچاق غیرقانونی مواد مخدر و سلاح خبر داده است. این توافق که از سوی رئیسجمهور برزیل، لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا، به عنوان یک «پیشرفت» توصیف شده، اما با نگرانیهایی در خصوص ابعاد واقعی و پیامدهای آن برای حاکمیت ملی کشورهای منطقه همراه است.
لولا داسیلوا در پستی در شبکههای اجتماعی اعلام کرد: «برزیل و ایالات متحده امروز همکاری بیسابقهای را میان سازمان درآمد فدرال برزیل و گمرک ایالات متحده برقرار کردند.» وی افزود: «ما مبارزه با قاچاق بینالمللی اسلحه و مواد مخدر را از طریق اقدامات مشخص تشدید خواهیم کرد.»
این «اقدامات مشخص» شامل «اشتراکگذاری دادهها در زمان واقعی، ردیابی دقیق محمولهها و عملیات مشترک برای رهگیری محمولههای غیرقانونی» خواهد بود. سازمان درآمد برزیل نیز اعلام کرده که این توافق منجر به «جریان مداوم اطلاعات از مقامات آمریکایی به همتایان برزیلیشان» خواهد شد. نام این عملیات، «برنامه دِسارما» اعلام شده است.
داریو دوریگان، وزیر دارایی برزیل، این همکاری با گمرک و حفاظت مرزی ایالات متحده (CBP) را «گامی مهم در تقویت همکاریهای بینالمللی» علیه جرم و جنایت خواند و افزود: «این ابتکار، اطلاعات و عملیات مشترک را برای رهگیری قاچاق اسلحه و مواد مخدر ادغام خواهد کرد و بدین ترتیب امنیت و اقدام هماهنگ بین دو کشور را تقویت میکند.»
سایه «سپر آمریکا» و مداخلات واشنگتن
این توافق در حالی صورت میگیرد که دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در کارزاری برای سرکوب شبکههای جنایتکار در سراسر نیمکره غربی، به دنبال جلب حمایت دولتهای راستگرای منطقه برای پیوستن به ائتلاف خود موسوم به «سپر آمریکا» بوده است. این ائتلاف که بسیاری آن را پوششی برای گسترش نفوذ و مداخلات نظامی واشنگتن در آمریکای لاتین میدانند، با واکنشهای متفاوتی روبرو شده است.
رهبران چپگرا مانند لولا، از نشست مارس که آغازگر «سپر آمریکا» بود، غایب بودند. با این حال، دولت ترامپ، دولتهایی مانند دولت لولا را برای اتخاذ اقدامات «تهاجمیتر» در قبال جرم و جنایت، از جمله از طریق استقرار نظامی، تحت فشار قرار داده است.
لولا نیز به نوبه خود، به دنبال محدود کردن جریان غیرقانونی سلاحهای آمریکایی در مرزهای کشورش بوده است. دولت برزیل در اعلام ابتکار «دِسارما» فاش کرد که تنها در ۱۲ ماه گذشته، ۱۱۶۸ قبضه سلاح و قطعات سلاح وارداتی غیرقانونی را که عمدتاً از ایالت فلوریدای آمریکا ارسال شده بودند، توقیف کرده است. این سلاحها عمدتاً به دست شبکههای جنایتکار میافتند.
رویکردهای متضاد و نقض حاکمیت ملی
با این حال، ترامپ و لولا در ماههای اخیر بر سر بهترین راه حل برای مقابله با جرم و جنایت در قاره آمریکا اختلاف نظر داشتهاند. ترامپ از زمان بازگشت به قدرت در ژانویه ۲۰۲۵، رویکردی سختگیرانه اتخاذ کرده و چندین باند و کارتل آمریکای لاتین را «سازمانهای تروریستی خارجی» نامیده است؛ عنوانی که به طور سنتی برای گروههای مسلح با اهداف سیاسی مانند القاعده رزرو شده بود.
وی از این عناوین به عنوان توجیهی برای انجام حملات مرگبار به نام امنیت ملی استفاده کرده است. از ۲ سپتامبر، ایالات متحده حداقل ۴۷ حمله مرگبار به کشتیهای دریایی در حال تردد در دریای کارائیب و اقیانوس آرام شرقی انجام داده است؛ اقداماتی که کارشناسان حقوقی آن را «قتلهای فراقضایی» محکوم میکنند. در این حملات، حداقل ۱۴۷ نفر جان باختهاند که هویت آنها هرگز به طور عمومی تأیید نشده است.
دولت ترامپ همچنین در ۳ ژانویه، آنچه را که «حمله مشترک نظامی و انتظامی» در ونزوئلا خواند، به نام مقابله با قاچاق مواد مخدر انجام داد. این عملیات به دهها کشته، همگی کوبایی یا ونزوئلایی، و همچنین ربوده شدن نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا و همسرش سیلیا فلورس، منجر شد. آنها در حال حاضر در نیویورک منتظر محاکمه به اتهام قاچاق مواد مخدر و نگهداری اسلحه هستند. این اقدامات به وضوح نقض آشکار حاکمیت ملی و قوانین بینالمللی تلقی میشود.
دولت ترامپ ظاهراً استدلال کرده است که در «درگیری مسلحانه» با شبکههای جنایتکار آمریکای لاتین است که آنها را «مبارزان غیرقانونی» میداند.
در حالی که دولت لولا در داخل برزیل علیه چنین شبکههایی اقدام کرده است، اما از دولت ترامپ خواسته است تا از برچسب «تروریست خارجی» برای نهادهای داخل مرزهای خود استفاده نکند. به عنوان مثال، در ماههای اخیر گزارشهایی منتشر شده است که ترامپ در حال بررسی تعیین دو شبکه جنایتکار برزیلی: «پریمیرو کوماندو دا کاپیتال» (PCC) و «کوماندو ورملیو» (CV) است.
اما مائورو ویرا، وزیر امور خارجه برزیل، در مصاحبهای در ۲۵ مارس با سازمان خبری G1 برزیل، گفت که مخالفت خود را مستقیماً به مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، ابلاغ کرده است. ویرا گفت: «من تلفنی با وزیر مارکو روبیو صحبت کردم و به او گفتم که دولت برزیل مخالف این طبقهبندی است.»
لولا خود بارها از دولت ترامپ خواسته است تا به حاکمیت کشورهای آمریکای لاتین، از جمله کشور خودش، احترام بگذارد. لولا سال گذشته پس از تهدید ترامپ به وضع تعرفههای سنگین علیه برزیل، در اعتراض به محاکمه رهبر راستگرای سابق، ژائیر بولسونارو، نوشت: «برزیل یک کشور مستقل با نهادهای مستقل است و هیچ شکلی از قیمومیت را نخواهد پذیرفت.»
انتظار میرود لولا در ماههای آینده برای دیدار با ترامپ به واشنگتن دیسی سفر کند، اما این دیدار در سایه تنشها و اختلافات عمیق بر سر رویکردهای امنیتی و احترام به حاکمیت ملی برگزار خواهد شد.
#برزیل #آمریکا #قاچاق_سلاح #قاچاق_مواد_مخدر #مداخلات_آمریکا #حاکمیت_ملی #آمریکای_لاتین #ترامپ #لولا_داسیلوا #قتل_فراقضایی