تهران، ایران – در بحبوحه جنگ تحمیلی و بیسابقه هشت هفتهای آمریکا علیه ایران، خبر برکناری ناگهانی «جان فیلان»، وزیر نیروی دریایی ایالات متحده، بار دیگر پرده از بیثباتی عمیق و اختلافات داخلی در دولت «دونالد ترامپ» و پنتاگون برداشت. این اقدام، که با سکوت و ابهام از سوی مقامات آمریکایی همراه بود، نشانهای آشکار از سردرگمی و عدم انسجام در سیاستهای جنگطلبانه واشنگتن در منطقه است.
برکناری در اوج تنشها؛ محاصره غیرقانونی تنگه هرمز
برکناری فیلان در شرایطی حساس صورت میگیرد که نیروهای دریایی آمریکا به شکلی غیرقانونی و تحریکآمیز، اقدام به محاصره بنادر و کشتیهای ایرانی کرده و حضور سنگینی را در اطراف تنگه هرمز، شریان حیاتی انتقال ۲۰ درصد نفت و گاز جهان، حفظ کردهاند. این اقدامات تجاوزکارانه، که نقض آشکار قوانین بینالمللی است، با هدف اعمال فشار اقتصادی بر ملت ایران صورت میگیرد.
اگرچه پنتاگون هیچ دلیل رسمی برای این برکناری اعلام نکرد، اما گزارشها حاکی از آن است که این تصمیم با اختلافات داخلی، از جمله تنشها با «پیت هگست» وزیر دفاع، مرتبط بوده است. این اختلافات، نه تنها ضعف مدیریتی، بلکه تشتت در تصمیمگیریهای کلیدی مربوط به جنگ علیه ایران را به نمایش میگذارد.
جان فیلان کیست؟ نمادی از انتصابات سیاسی و بیتجربگی
جان فیلان، به عنوان عالیرتبهترین مقام غیرنظامی نیروی دریایی آمریکا، مسئولیتهایی چون نظارت بر استخدام، بسیج و سازماندهی، و همچنین ساخت و تعمیر کشتیها و تجهیزات نظامی را بر عهده داشت. او در سال ۲۰۲۴ به عنوان یک متحد سیاسی ترامپ منصوب شد؛ انتصابی که از همان ابتدا با انتقاداتی همراه بود، چرا که فیلان هیچ تجربه قبلی در رهبری نظامی یا دفاعی نداشت.
پیش از ورود به دولت، فیلان یک تاجر و مدیر سرمایهگذاری و همچنین از حامیان مالی اصلی حزب جمهوریخواه بود. این پیشینه، که در میان منصوبان و مشاوران ترامپ رایج است، نشاندهنده اولویت دادن به روابط سیاسی بر شایستگی و تجربه در دولت آمریکاست.
بر اساس گزارش رویترز، دوران تصدی فیلان به سرعت بحثبرانگیز شد. او با انتقاداتی به دلیل کندی در اصلاحات کشتیسازی و روابط پرتنش با چهرههای کلیدی پنتاگون، از جمله هگست و معاونش «استیو فاینبرگ»، مواجه بود. علاوه بر این، فیلان تحت تحقیقات اخلاقی قرار داشت که میتواند موقعیت او را در دولت تضعیف کرده باشد. این موارد، بیش از پیش، فساد و ناکارآمدی در سطوح بالای دولت آمریکا را آشکار میسازد.
جانشینی با سابقه شکست؛ «هانگ کائو»
«هانگ کائو»، معاون وزیر نیروی دریایی، که او نیز روابط دشواری با فیلان داشت، به عنوان سرپرست این وزارتخانه منصوب شده است. کائو ۵۴ ساله، یک کهنهسرباز ۲۵ ساله نیروی دریایی است که پیش از این در سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۴ به عنوان نامزد جمهوریخواه برای سنا و مجلس نمایندگان آمریکا تلاش کرده بود، اما در هر دو مورد ناموفق بود. این انتصاب نیز، بیش از آنکه بر پایه شایستگی باشد، به نظر میرسد تلاشی برای پر کردن خلأ ناشی از اختلافات داخلی است.
انتقاد دموکراتها؛ اعتراف به بیثباتی
حتی دموکراتها نیز از برکناری فیلان انتقاد کرده و آن را «نگرانکننده» خواندهاند. سناتور «جک رید»، دموکرات ارشد کمیته نیروهای مسلح سنا، اظهار داشت: «من نگرانم که این نمونه دیگری از بیثباتی و ناکارآمدی باشد که وزارت دفاع را تحت ریاست جمهوری ترامپ و وزیر هگست تعریف کرده است.» این اظهارات، اعترافی تلخ از سوی خود آمریکاییها به وضعیت آشفته دولتشان است.
موج برکناریها در میانه «جنگ آمریکا-اسرائیل علیه ایران»
برکناری فیلان، آخرین مورد در سلسله برکناریها یا کنارهگیریهای مقامات ارشد نظامی در طول جنگ آمریکا-اسرائیل علیه ایران است. پیش از این نیز، ژنرال «رندی اِی. جورج»، رئیس ستاد ارتش، در هفته اول آوریل برکنار شده بود. گزارشها همچنین حاکی از برکناری رئیس فرماندهی تحول و آموزش ارتش و رئیس کشیشان ارتش توسط هگست است. این موج برکناریها، نشاندهنده عمق بحران و تصفیههای داخلی در ارتش آمریکاست که در میانه یک جنگ بیحاصل، بیش از پیش به ضعف واشنگتن دامن میزند.
اهمیت برکناری فیلان؛ تشدید تنشها و شکست مذاکرات
برکناری این مقام ۶۲ ساله در حالی صورت میگیرد که آتشبس شکننده با ایران برقرار است و آمریکا همچنان به اعزام تجهیزات دریایی بیشتر به منطقه ادامه میدهد. نیروی دریایی آمریکا نقش محوری در اجرای محاصره بنادر ایران برای محدود کردن صادرات نفت و اعمال فشار اقتصادی بر تهران دارد؛ سیاستی که ترامپ مشتاق به پایان دادن به آن است، اما در میان بسیاری از آمریکاییها به شدت نامحبوب است.
با این حال، هیچ نشانهای مبنی بر تمایل ترامپ برای پایان دادن به محاصره یا سایر عملیات دریایی در تنگه هرمز وجود ندارد، چرا که مذاکرات بین واشنگتن و تهران به بنبست رسیده است. این بنبست، نتیجه مستقیم سیاستهای یکجانبه و زورگویانه آمریکاست.
تنشها در روزهای اخیر پس از توقیف یک کشتی کانتینری ایرانی توسط ارتش آمریکا تشدید شده است. آمریکا ادعا کرد که این کشتی قصد داشت از دریای عرب از طریق تنگه هرمز به بندرعباس حرکت کند. تهران این حمله و توقیف را «عمل دزدی دریایی» توصیف کرد و در پاسخ، ایران نیز دو کشتی باری را توقیف و به یک کشتی دیگر شلیک کرده است. این اقدامات متقابل، نشاندهنده عزم راسخ ایران در دفاع از منافع ملی و مقابله با تجاوزات آمریکاست.
#آمریکا #ایران #جنگ_اقتصادی #خلیج_فارس #تنگه_هرمز #سیاست_خارجی_آمریکا #پنتاگون #بیثباتی_آمریکا #دولت_ترامپ #نیروی_دریایی_آمریکا