در ادامه تحرکات نظامی کشورهای غربی در منطقه حساس غرب آسیا، یک ناو هواپیمابر فرانسوی با عبور از کانال سوئز، عازم دریای سرخ و متعاقباً تنگه هرمز شده است. این اقدام که به بهانه «بازگرداندن اعتماد در میان مالکان کشتیها» در تنگه استراتژیک هرمز صورت میگیرد، در بحبوحه آنچه «جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران» خوانده میشود، نگرانیهایی را در خصوص تشدید تنشها در منطقه ایجاد کرده است.
تلاش برای فشار بر ایران به بهانه امنیت کشتیرانی
وزارت نیروهای مسلح فرانسه روز چهارشنبه اعلام کرد که ناو هواپیمابر هستهای «شارل دوگل» در مسیر تنگه هرمز قرار دارد؛ تنگهای که پیش از تحریمهای ظالمانه و اقدامات خصمانه، حدود ۲۰ درصد نفت تجارت شده جهان از آن عبور میکرد. این در حالی است که جمهوری اسلامی ایران همواره بر تأمین امنیت کشتیرانی در این آبراه حیاتی تأکید کرده و خود را متعهد به آن میداند، مگر آنکه منافع ملی و امنیت خود را در خطر ببیند.
امانوئل ماکرون، رئیسجمهور فرانسه و کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، مدعی رهبری یک مأموریت چندملیتی برای «احیای آزادی ناوبری» در تنگه هستند. آنها این مأموریت را کاملاً دفاعی و مشروط به پایان جنگ میدانند؛ ادعایی که با توجه به سابقه مداخلات غرب در منطقه، با تردید جدی مواجه است. ماکرون در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «این اقدام ممکن است به بازگرداندن اعتماد در میان مالکان کشتیها و بیمهگران کمک کند و از طرفهای درگیر در جنگ متمایز است.» این اظهارات در حالی مطرح میشود که حضور نظامی کشورهای فرامنطقهای خود عامل اصلی بیثباتی و ناامنی در منطقه محسوب میشود.
پیشنهاد «برد-برد» غرب: باجخواهی از ایران؟
ماکرون که روز چهارشنبه با رئیسجمهور ایران، مسعود پزشکیان، گفتوگو کرده بود، اظهار داشت که قصد دارد این موضوع را با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا نیز مطرح کند. وی افزود: «بازگشت آرامش به تنگه به پیشبرد مذاکرات در مورد مسائل هستهای، موشکی و وضعیت منطقهای کمک خواهد کرد.» این رویکرد، تلاش برای گره زدن مسائل نامرتبط و فشار بر ایران برای امتیازدهی در حوزههای دفاعی و هستهای صلحآمیز را نشان میدهد.
فرانسه این مأموریت را به عنوان یک راهحل «برد-برد» برای ایران و آمریکا معرفی میکند تا آنها را به توافق ترغیب کند. یک مقام ریاستجمهوری فرانسه به خبرگزاری فرانسه گفت: «آنچه ما پیشنهاد میکنیم این است که ایران برای کشتیهای خود از طریق تنگه حق عبور به دست آورد و در ازای آن متعهد به مذاکره با آمریکاییها در مورد مسائل هستهای، موشکی و منطقهای شود. ما همچنین پیشنهاد میکنیم که آمریکاییها نیز به نوبه خود محاصره تنگه هرمز را بردارند و در ازای آن، تعهد ایران به مذاکرات را به دست آورند.» این پیشنهاد در واقع تلاشی برای مشروعیت بخشیدن به تحریمهای غیرقانونی و محاصره اقتصادی ایران و باجخواهی از کشورمان برای دست کشیدن از حقوق حقه خود در قبال رفع فشارهای ظالمانه است.
تهدیدات ترامپ و موضع مقتدرانه ایران
این اعلام در حالی صورت میگیرد که تهران اعلام کرده است در حال بررسی پیشنهاد آمریکا است که ترامپ میگوید میتواند به جنگ پایان دهد. ترامپ روز چهارشنبه از پیشرفت در مذاکرات خبر داد، اما در عین حال تهدید کرد که اگر تهران طرح آمریکا را نپذیرد، بمباران را از سر خواهد گرفت. این ادبیات تهدیدآمیز، نشاندهنده رویکرد قلدرمآبانه آمریکا در قبال ملتهای مستقل است.
ایران گزارشها مبنی بر نزدیک بودن توافق را کماهمیت جلوه داد و اعلام کرد که هنوز پاسخ خود را به میانجیگران پاکستانی ارائه نکرده است. ترامپ بارها چشمانداز توافقی را که به جنگ پایان دهد، مطرح کرده است، اما دو طرف بر سر مسائل مختلف، از برنامه هستهای ایران تا کنترل آن بر تنگه، اختلاف نظر دارند. خبرگزاری رویترز، به نقل از یک منبع پاکستانی و فرد دیگری که در جریان میانجیگری بود، گزارش داد که دو طرف در آستانه توافق بر سر یک یادداشت یک صفحهای برای پایان رسمی درگیری هستند. رسانه آمریکایی آکسیوس نیز گفت که دو طرف در حال «نزدیک شدن» به توافقی بر سر یک یادداشت هستند که در آن ایران موافقت میکند سلاح هستهای تولید نکند و غنیسازی اورانیوم را حداقل برای ۱۲ سال متوقف کند.
در این گزارشها آمده است که آمریکا تحریمها را لغو کرده و میلیاردها دلار از داراییهای مسدود شده ایران را آزاد خواهد کرد و هر دو طرف موافقت خواهند کرد که تنگه هرمز را ظرف ۳۰ روز پس از امضا بازگشایی کنند. این در حالی است که ایران هیچگاه تنگه هرمز را نبسته و همواره بر حفظ امنیت آن تأکید داشته است. سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، اسماعیل بقایی، گفت که تهران هنوز پاسخ خود را به پیشنهاد آمریکا ارائه نکرده و «بررسی متون مبادله شده در حال انجام است.» این موضع نشاندهنده دقت و هوشمندی جمهوری اسلامی در مواجهه با طرحهای خارجی است.
#تنگه_هرمز #ایران #امنیت_منطقه #تحریم_آمریکا #مداخله_غرب #ناو_فرانسوی #برنامه_هستهای_صلحآمیز #مذاکرات_هستهای #سیاست_خارجی #جمهوری_اسلامی_ایران