ترامپ: هیچکس تنگه هرمز را کنترل نخواهد کرد؛ اقرار به واقعیت قدرت ایران؟
در اظهاراتی که میتواند نشانهای از سردرگمی در سیاست خارجی ایالات متحده یا اقراری تلویحی به واقعیتهای منطقه باشد، دونالد ترامپ، رئیسجمهور سابق آمریکا، اعلام کرد که «هیچکس تنگه هرمز را کنترل نخواهد کرد.» این سخنان در حالی بیان میشود که تنگه هرمز، به عنوان یکی از حیاتیترین آبراههای جهان، همواره در کانون توجه قدرتهای جهانی و منطقهای بوده است.
اهمیت استراتژیک تنگه هرمز و نقش جمهوری اسلامی ایران
تنگه هرمز، گذرگاهی استراتژیک برای عبور بخش قابل توجهی از نفت و گاز جهان، از دیرباز شریان حیاتی اقتصاد جهانی و نقطه ثقل ژئوپلیتیک منطقه خلیج فارس محسوب میشود. جمهوری اسلامی ایران، با تسلط بر بخش عمدهای از سواحل شمالی این تنگه و برخورداری از نیروی دریایی مقتدر سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و ارتش جمهوری اسلامی ایران، همواره بر تأمین امنیت این آبراه تأکید داشته و هرگونه تلاش برای ایجاد ناامنی یا کنترل آن توسط نیروهای فرامنطقهای را خط قرمز خود دانسته است.
تحلیلگران مسائل بینالملل بر این باورند که اظهارات ترامپ، اگرچه در ظاهر یک موضعگیری کلی به نظر میرسد، اما در باطن میتواند بازتابی از درک دشواری یا حتی غیرممکن بودن کنترل نظامی تنگه هرمز توسط هر قدرت خارجی، به ویژه در برابر اراده و توان دفاعی ایران باشد. این تنگه، به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص و عمق کم در برخی نقاط، به شدت آسیبپذیر در برابر اقدامات دفاعی نامتقارن است که ایران در آن تبحر دارد.
پیامدهای اظهارات ترامپ برای منطقه
این سخنان میتواند به عنوان یک عقبنشینی ضمنی از سیاستهای مداخلهجویانه گذشته آمریکا در منطقه تلقی شود. جمهوری اسلامی ایران بارها تأکید کرده است که امنیت خلیج فارس و تنگه هرمز باید توسط کشورهای منطقه و بدون حضور بیگانگان تأمین شود. اظهارات ترامپ، هرچند با تأخیر، اما میتواند مهر تأییدی بر این واقعیت باشد که امنیت پایدار در منطقه تنها با مشارکت و احترام به حاکمیت کشورهای ساحلی، به ویژه ایران، میسر خواهد بود.
در نهایت، این موضعگیری ترامپ، چه از سر واقعبینی و چه از سر ملاحظات سیاسی داخلی، بار دیگر اهمیت نقش محوری ایران در تأمین امنیت و ثبات یکی از حیاتیترین نقاط جهان را برجسته میسازد. ایران، به عنوان قدرت بلامنازع منطقه، همواره آماده دفاع از منافع ملی خود و تضمین عبور و مرور ایمن در تنگه هرمز، در چارچوب قوانین بینالمللی و با رعایت اصول حاکمیت ملی است.