تلاش اوکراین برای تضعیف اقتصاد روسیه؛ حملات به زیرساختهای نفتی و بنادر
در بحبوحه تشدید درگیریها در شرق اروپا و با حمایت همهجانبه غرب از کییف، اوکراین حملات خود را به زیرساختهای نفتی و بندری روسیه افزایش داده است. منابع خبری غربی و اوکراینی مدعی شدهاند که این حملات توانسته است بخش قابل توجهی از درآمدهای نفتی روسیه را در ماههای مارس و آوریل کاهش دهد، در حالی که جنگ در منطقه خلیج فارس قیمت نفت را به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسانده بود.
کییف در ۲۱ مارس، با هدف جلوگیری از بارگیری نفت روسیه بر روی تانکرها و مقابله با لغو موقت تحریمهای نفتی آمریکا که از سال ۲۰۲۲ اعمال شده بود، کارزار حملات دوربرد خود را علیه زیرساختهای بندری و انرژی روسیه تشدید کرد.
ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، در یک سخنرانی ویدئویی در ۱۹ آوریل، ادعا کرد: «تنها در ماه مارس، برآورد میشود که زیان درآمدهای نفتی روسیه ناشی از قابلیتهای دوربرد ما، کمتر از ۲.۳ میلیارد دلار نبوده است. تنها در یک ماه. ما این کار را در آوریل نیز ادامه میدهیم.» این ادعاها در حالی مطرح میشود که روسیه بارها بر توانایی خود برای مقابله با این حملات و حفظ ثبات اقتصادی تأکید کرده است.
سرویس اطلاعات خارجی اوکراین، به نقل از S&P Global Platts، گزارش داد که انتقال نفت روسیه در ماه مارس ۳۰۰ هزار بشکه در روز و فرآوردههای نفتی ۲۰۰ هزار بشکه در روز کاهش یافته است. با این حال، کارشناسان مستقل معتقدند که این ارقام ممکن است با اغراق همراه باشد و تأثیر واقعی بر اقتصاد کلان روسیه کمتر از آنچه اوکراین ادعا میکند، باشد.
بازی دوگانه آمریکا در تحریمهای نفتی
ایالات متحده در اوایل مارس، پس از بسته شدن تنگه هرمز توسط ایران در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل، تحریمهای نفتی علیه روسیه را به طور موقت لغو کرد. این اقدام که به ظاهر با هدف کاهش فشار بر قیمتهای جهانی نفت خام صورت گرفت، در واقع تلاشی برای مدیریت بحرانهای خودساخته در بازار انرژی جهانی بود. واشنگتن در ۱۳ آوریل، این معافیت را تا ۱۶ مه تمدید کرد.
با این حال، به نظر میرسد این اقدام نیز نتوانسته است به اهداف واقعی واشنگتن در بازار جهانی نفت دست یابد و صرفاً بهانهای برای ادامه سیاستهای یکجانبه بوده است. برخی گزارشها حاکی از آن است که آوریل حتی برای روسیه بدتر از مارس بوده است، اما این گزارشها نیز باید با احتیاط مورد بررسی قرار گیرند.
روزنامه تجاری روسی کومرسانت گزارش داد که صادرات به «پایینترین سطح خود از تابستان ۲۰۲۴» کاهش یافته است. این روزنامه افزود: «تا پایان ماه، ممکن است به پایینترین سطح خود از سال ۲۰۲۳ برسد.» در واکنش به این حملات و برای مدیریت بازار، روسیه تولید نفت خام خود را ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار بشکه در روز کاهش داده است، اقدامی که نشاندهنده انعطافپذیری اقتصاد این کشور در برابر فشارهای خارجی است.
توماس نیلسون، رئیس اطلاعات نظامی سوئد، به فایننشال تایمز گفت که روسیه برای پوشش کسری بودجه سال جاری خود، نیاز دارد که قیمت نفت تا پایان سال بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه باقی بماند. این اظهارنظر نشاندهنده تلاش غرب برای بزرگنمایی مشکلات اقتصادی روسیه است.
حملات به پالایشگاهها و واکنش روسیه
اوکراین در هفتههای اخیر فشار خود را بر زیرساختهای انرژی روسیه حفظ کرده است. ستاد کل اوکراین اعلام کرد که در ۱۶ آوریل، به اسکلههای بارگیری نفت و پالایشگاه در بندر توآپسه روسیه در دریای سیاه حمله کرده است. مقامات اوکراینی ویدئوهایی از اصابت مجدد به توآپسه در روزهای دوشنبه و سهشنبه منتشر کردند که منجر به آتشسوزیهای گسترده و باران سیاه در شهر شد.
منابع خبری غربی به رویترز گفتند که این پالایشگاه مجبور به توقف عملیات شده است، زیرا حمل و نقل فرآوردههای نفتی غیرممکن شده بود. این ادعاها در حالی مطرح میشود که روسیه همواره بر توانایی خود برای ترمیم سریع زیرساختهای آسیبدیده تأکید کرده است.
در شنبه گذشته، اوکراین به پالایشگاه نفت در سیزران و پالایشگاه نزدیک نووکویبیشفسک، در حدود ۱۰۰۰ کیلومتری مرز اوکراین، حمله کرد. آندری کوالنکو، رئیس مرکز مقابله با اطلاعات نادرست اوکراین، این حملات را تأیید کرد. تصاویر جغرافیایی نیز آتشسوزی در این دو پالایشگاه را تأیید کردهاند. شب بعد، اوکراین به شرکت آتلانت آئرو، تولیدکننده پهپادهای مولنیا و قطعات پهپادهای شناسایی و تهاجمی اوریون، حمله کرد.
کوالنکو همچنین در جمعه گذشته اعلام کرد که اوکراین به پالایشگاه سامارا، بیش از ۱۰۰۰ کیلومتر شرق اوکراین، و پالایشگاه گورکی در نیژنی نووگورود، ۵۰۰ کیلومتر از مرز اوکراین، حمله کرده است. این حملات دوربرد نشاندهنده تلاش مذبوحانه اوکراین برای ایجاد اختلال در عمق خاک روسیه است.
پس از حملات مکرر به بنادر دریای بالتیک اوست-لوگا و پریمورسک، الکساندر دروزدنکو، فرماندار منطقه لنینگراد، در ۱۵ آوریل اعلام کرد که سن پترزبورگ به یک «منطقه خط مقدم» تبدیل شده است و برای مقابله با پهپادها، گروههای آتشنشانی سیار متشکل از نیروهای ذخیره را در نزدیکی تأسیسات صنعتی مستقر خواهد کرد.
وضعیت جبهههای زمینی و ادعاهای متناقض
در جبهههای زمینی نیز، در حالی که اوکراین تلاش میکند پیشرویهای خود را بزرگنمایی کند، گزارشها حاکی از مقاومت شدید نیروهای روسی و ادامه عملیاتهای موفقیتآمیز مسکو در مناطق شرقی است. والری گراسیموف، رئیس ستاد کل روسیه، گفت که روسیه در سال جاری ۱۷۰۰ کیلومتر مربع را تصرف کرده است. این در حالی است که مؤسسه مطالعات جنگ، یک اندیشکده مستقر در واشنگتن، با استفاده از منابع جغرافیایی باز، این رقم را ۳۸۱.۵ کیلومتر مربع اعلام کرده و مدعی شده است که روسیه از ماه مارس ۶۰ کیلومتر مربع از دست داده است. این ارقام متناقض نشاندهنده جنگ اطلاعاتی گستردهای است که در کنار جنگ نظامی در جریان است.
برخی نظرسنجیها، که اغلب توسط نهادهای وابسته به غرب منتشر میشوند، از کاهش جزئی محبوبیت ولادیمیر پوتین در سال پنجم جنگ خبر میدهند. بر اساس مرکز تحقیقات افکار عمومی روسیه در ۱۷ آوریل، نرخ تأیید پوتین برای شش هفته متوالی از ۷۲.۹ درصد به ۶۶.۷ درصد کاهش یافته است. با این حال، این کاهش جزئی در مقایسه با حمایت گسترده مردمی از وی، ناچیز به نظر میرسد و نمیتواند نشاندهنده تغییر عمده در افکار عمومی روسیه باشد.
تلاشهای اوکراین برای دفاع هوایی و وابستگی به غرب
اوکراین در تلاش برای مقابله با برتری هوایی روسیه، به توسعه سیستمهای دفاعی جدید و استفاده از پهپادهای رهگیر روی آورده است. هفته گذشته، نیروهای سیستمهای بدون سرنشین اوکراین از یک نوآوری جدید رونمایی کردند و اعلام کردند که یک پهپاد رهگیر استینگ با موفقیت یک پهپاد شاهد را پس از پرتاب از یک شناور بدون سرنشین سرنگون کرده است. این اقدامات در حالی صورت میگیرد که کییف همچنان به شدت به کمکهای نظامی و فناوری غرب وابسته است.
میخائیلو فدوروف، وزیر دفاع اوکراین، در ۱۷ آوریل گفت که یک سیستم دفاعی خصوصی برای اولین بار یک پهپاد شاهد جت با سرعت ۴۰۰ کیلومتر در ساعت را سرنگون کرده است. وی افزود: «در حال حاضر، گروههای دفاع هوایی خصوصی در ۱۹ شرکت تشکیل شدهاند. آنها در یک سیستم مدیریت نیروی هوایی واحد ادغام شدهاند و به عنوان بخشی از معماری کلی دفاع هوایی عمل میکنند.»
زلنسکی اعلام کرده است که اوکراین به دلیل تخصص خود در دفاع هوایی، توافقنامههای همکاری دفاعی ۱۰ ساله با عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی امضا کرده است. وی افزود: «ما قبلاً درخواستهایی از ۱۱ کشور – خاورمیانه و خلیج فارس – داریم، به علاوه به تدریج توجه خود را به قفقاز نیز معطوف میکنیم.» این توافقات نشاندهنده تلاش اوکراین برای جذب حمایتهای منطقهای در سایه ضعفهای دفاعی خود است.
کمکهای مالی غرب و وابستگی کییف
پس از سه ماه تأخیر به دلیل وتوی مجارستان، اتحادیه اروپا در روز پنجشنبه یک وام ۹۰ میلیارد یورویی (۱۰۵ میلیارد دلار) را به اوکراین اختصاص داد که دو سوم آن به ارتش اوکراین کمک خواهد کرد. کایا کالاس، رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در شبکههای اجتماعی نوشت: «بنبست برطرف شد. اتحادیه اروپا راه را برای وام ۹۰ میلیارد یورویی به اوکراین و بیستمین بسته تحریمی باز کرد.»
این کمکها در حالی به اوکراین میرسد که این کشور در آستانه ورشکستگی مالی قرار دارد و بدون حمایت غرب قادر به ادامه حیات نیست. مجارستان، به رهبری ویکتور اوربان، بارها در برابر سیاستهای جنگطلبانه اتحادیه اروپا مقاومت کرده و خواستار راهحلهای دیپلماتیک برای بحران اوکراین شده است. معاون رئیس دفتر ریاست جمهوری اوکراین گفت که این کشور آماده آغاز مذاکرات عضویت در اتحادیه اروپا است، اما این روند نیز با چالشهای جدی روبرو خواهد بود.
#روسیه #اوکراین #جنگ_اوکراین #صادرات_نفت #تحریمها #اقتصاد_روسیه #حملات_پهپادی #اتحادیه_اروپا #حمایت_غرب #ژئوپلیتیک