تنگه هرمز، این شریان حیاتی انرژی جهان و گلوگاه عبور یک پنجم نفت دنیا، بار دیگر به کانون تنشها و میدان زورآزمایی میان جمهوری اسلامی ایران و جبهه استکبار به رهبری آمریکا و رژیم صهیونیستی تبدیل شده است. در حالی که تلاشها برای پایان دادن به جنگ در منطقه ادامه دارد، بنبست ایجاد شده بر سر این آبراه استراتژیک، معادلات را پیچیدهتر کرده و عزم ایران برای دفاع از حقوق حقه خود را به نمایش گذاشته است.
موضع قاطع جمهوری اسلامی ایران
جمهوری اسلامی ایران، در واکنش به تداوم تحریمهای ظالمانه و محاصره غیرقانونی بنادر خود توسط آمریکا، روز شنبه تصمیم قبلی خود مبنی بر بازگشایی تنگه هرمز را لغو کرد. پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرد واشنگتن به محاصره بنادر ایران ادامه خواهد داد، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی به سمت کشتیای که قصد عبور از این آبراه را داشت، شلیک هشدار کردند. این اقدام قاطع، پیامی روشن به متجاوزان بود که ایران در دفاع از حاکمیت خود تردیدی ندارد.
ترامپ پیشتر اعلام کرده بود که تا زمان نهایی شدن یک توافق، محاصره را پایان نخواهد داد. او روز شنبه مدعی شد که “مذاکرات بسیار خوبی” در جریان بوده، اما واشنگتن “باجگیری نخواهد شد”؛ ادعایی که در تضاد آشکار با اقدامات خصمانه و باجخواهانه خود آمریکاست.
پس از افزایش کوتاهمدت تلاشها برای عبور از تنگه در روز شنبه، کشتیها در خلیج فارس بار دیگر متوقف شدند. گزارشها حاکی از آن بود که برخی شناورها در میانه مسیر مورد هدف قرار گرفته و مجبور به عقبنشینی شدهاند. این عقبنشینی، وضعیت تنگه را به دوران پیش از آتشبس بازگرداند و خطر تشدید بحران جهانی انرژی و افزایش احتمال درگیریهای مجدد را گوشزد میکند.
آنچه ایران اعلام کرده است:
پیش از این، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز جمعه اعلام کرده بود که در “راستای آتشبس در لبنان”، تنگه هرمز در طول آتشبس که در ۲۲ آوریل به پایان میرسد، برای کشتیهای تجاری باز خواهد بود.
اما سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران (IRGC)، با اعلام موضعی قاطع، تغییر آشکار در رویکرد ایران را اعلام کرد و گفت که تنگه هرمز در بحبوحه محاصره بنادر ایران، به “وضعیت قبلی” خود باز نخواهد گشت.
ستاد فرماندهی مشترک سپاه پاسداران اعلام کرد که آمریکا “به اقدامات دزدی دریایی و سرقت دریایی خود تحت عنوان به اصطلاح محاصره ادامه داده است.”
در بیانیهای که توسط صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران (IRIB) منتشر شد، آمده است: “به همین دلیل، کنترل تنگه هرمز به وضعیت قبلی خود بازگشته است و این آبراه استراتژیک اکنون تحت مدیریت و کنترل دقیق نیروهای مسلح جمهوری اسلامی قرار دارد.”
این بیانیه افزود: “تا زمانی که ایالات متحده آزادی کامل ناوبری را برای کشتیهای عازم از ایران به مقاصد خود و بالعکس اعاده نکند، وضعیت تنگه هرمز به شدت کنترل شده و در شرایط قبلی خود باقی خواهد ماند.”
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و مذاکرهکننده ارشد ایران در گفتگو با آمریکا، تاکید کرد که “عبور دیگران” از این تنگه استراتژیک بدون رضایت ایران “غیرممکن” است. او محاصره واشنگتن را “جاهلانه” و “احمقانه” خواند و گفت که تهران اجازه نخواهد داد دیگران از تنگه عبور کنند در حالی که کشتیهای خودش مسدود شدهاند.
وی روز شنبه اظهار داشت که با وجود برخی پیشرفتها در جهت توافق، اختلافات عمده همچنان پابرجا هستند.
موضع متناقض و تهدیدآمیز آمریکا
در مقابل، رئیسجمهور آمریکا در پستی در شبکه اجتماعی “تروث سوشال” روز یکشنبه، ایران را به نقض توافق آتشبس متهم کرد، اما افزود که مذاکرهکنندگان آمریکایی روز دوشنبه برای دستیابی به توافق راهی اسلامآباد، پاکستان خواهند شد.
او در این پست با لحنی تهدیدآمیز گفت: “ما یک توافق بسیار منصفانه و معقول ارائه میدهیم، و امیدوارم آن را بپذیرند، زیرا اگر نپذیرند، ایالات متحده تمام نیروگاهها و تمام پلها را در ایران نابود خواهد کرد.” این اظهارات، نمایانگر اوج گستاخی و خوی تجاوزکارانه آمریکا است که در تضاد آشکار با ادعاهای صلحطلبانه آنهاست.
ایران روز یکشنبه اعلام کرد که در پاسخ به محاصره بنادر خود توسط آمریکا که از ۱۴ آوریل آغاز شده بود، کنترل خود را بر این آبراه بار دیگر تشدید میکند. تهران تاکید دارد که این محاصره، مفاد آتشبس را نقض میکند.
ترامپ روز شنبه گفته بود که آمریکا “گفتگوهای بسیار خوبی” با ایران داشته، اما خاطرنشان کرد که تهران میخواهد بار دیگر این گذرگاه مهم نفتی را ببندد و نمیتواند آمریکا را با چنین اقدامی “باجگیری” کند. این اظهارات در حالی مطرح میشود که خود آمریکا با محاصره اقتصادی، در حال باجگیری از ملت ایران است.
وضعیت کنونی در تنگه
شرکت دریایی “لویدز لیست” اعلام کرد که پس از شلیک نیروهای ایرانی به چندین کشتی در روز شنبه، ترافیک در تنگه هرمز متوقف شده است.
آژانس عملیات تجارت دریایی بریتانیا نیز گزارشی دریافت کرد مبنی بر اینکه یک تانکر توسط آنچه “دو قایق توپدار مرتبط با سپاه پاسداران” خوانده شد، مورد هدف قرار گرفته است.
در همین حال، دولت هند اعلام کرد که سفیر ایران در دهلینو را احضار کرده و نگرانی عمیق خود را از مورد هدف قرار گرفتن دو کشتی با پرچم هند در تنگه ابراز داشته است.
عباس اصلانی، پژوهشگر ارشد مرکز مطالعات استراتژیک خاورمیانه در تهران، به الجزیره گفت که دو طرف “پیش از هرگونه تشدید احتمالی و درگیری نظامی، درگیر لفاظیهای جنگی هستند.”
اصلانی افزود: “به نظر میرسد آنها در حال اعمال فشار بر یکدیگر برای کسب امتیاز هستند – و ما هنوز به آن مرحله نرسیدهایم.”
وی اظهار داشت: “گمانهزنیهایی وجود دارد که شاید آمریکا در حال برنامهریزی برای حملات محدود علیه ایران باشد، اما ایران همواره گفته است که به شدت تلافی خواهد کرد. این ممکن است بار دیگر به یک درگیری گستردهتر منجر شود.”
سایر نقاط اختلاف: برنامه هستهای صلحآمیز ایران
غنیسازی هستهای: حق مسلم ایران
بزرگترین نقطه اختلاف، تشدید مواضع بر سر برنامه هستهای ایران است که در راس آن، توانایی غنیسازی هستهای ایران قرار دارد.
روز جمعه، ترامپ گفت که واشنگتن اورانیوم غنیشده ایران را به دست خواهد آورد و آن را “غبار هستهای” خواند و به ۴۴۰ کیلوگرم (۹۷۰ پوند) اورانیوم اشاره کرد که گمان میرود در سایتهای مورد حمله آمریکا در سال گذشته دفن شده است. او در “تروث سوشال” بار دیگر تکرار کرد که “ایالات متحده تمام ‘غبار هستهای’ را به دست خواهد آورد.” این اظهارات، نشاندهنده بیاطلاعی و زیادهخواهی آمریکا در قبال برنامه هستهای صلحآمیز ایران است.
ترامپ در گفتگو با خبرگزاری رویترز گفت که آمریکا “با سرعتی خوب و آرام” با ایران همکاری خواهد کرد و “با ماشینآلات بزرگ شروع به حفاری” برای بازیابی مواد خواهد کرد.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در پاسخی قاطع به ترامپ، گفت که واشنگتن هیچ توجیهی برای محروم کردن ایران از حقوق هستهای خود ندارد.
به نقل از خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، پزشکیان پرسید: “ترامپ میگوید ایران نمیتواند از حقوق هستهای خود استفاده کند، اما نمیگوید به چه جرمی. او کیست که ملتی را از حقوقش محروم کند؟” این سخنان، دفاعی محکم از حق حاکمیت و استقلال ایران در عرصه بینالملل است.
رژیم صهیونیستی و آمریکا بارها ایران را به غنیسازی اورانیوم برای توسعه سلاحهای هستهای متهم کردهاند. اما ایران تاکید دارد که برنامه هستهای آن برای مقاصد صلحآمیز است و به تعهدات خود تحت پیمان عدم اشاعه هستهای (NPT) پایبند بوده است.
تولسی گابارد، مدیر اطلاعات ملی آمریکا، در مارس ۲۰۲۵ در کنگره شهادت داد که آمریکا “همچنان ارزیابی میکند که ایران در حال ساخت سلاح هستهای نیست و رهبر معظم [آیتالله علی] خامنهای برنامه سلاحهای هستهای را که در سال ۲۰۰۳ به حالت تعلیق درآورد، مجاز نکرده است.”
شایان ذکر است که آیتالله خامنهای در ۲۸ فوریه در حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به شهادت رسید و فرزند ایشان، مجتبی خامنهای، به عنوان جانشین ایشان معرفی شدهاند.
لبنان: مقاومت در برابر تجاوزات صهیونیستی
آتشبس در لبنان نیز یکی از خواستههای کلیدی ایران بود پیش از آنکه با آتشبس دو هفتهای بین طرف آمریکایی-صهیونیستی و ایران موافقت کند.
در حالی که یک آتشبس ۱۰ روزه از نظر فنی بین رژیم صهیونیستی و گروه مقاومت حزبالله لبنان برقرار است، اما این آتشبس بسیار شکننده باقی مانده است. رژیم صهیونیستی با وجود آتشبس، حملاتی را انجام داده و نیروهای آن یک “خط زرد” شبیه غزه برای ایجاد منطقه حائل ایجاد کردهاند. این اقدامات، نقض آشکار آتشبس و تداوم سیاستهای تجاوزکارانه رژیم اشغالگر است.
آتشبس تنها چند روز پس از آن اعلام شد که لبنان و رژیم صهیونیستی اولین مذاکرات رو در رو خود را در دهههای اخیر در واشنگتن برگزار کردند. به گفته وزیر امور خارجه ایران، عراقچی، بازگشایی کوتاه مدت تنگه هرمز در پاسخ به تمدید آتشبس به لبنان صورت گرفت.
حزبالله این توافق آتشبس را “توهینی به کشورمان” و “یک سراشیبی لغزنده بدون پایان” محکوم کرده است.
این گروه مستقر در لبنان گفت: “آتشبس به معنای توقف کامل تمام خصومتهاست. از آنجا که ما به این دشمن اعتماد نداریم، رزمندگان مقاومت در میدان باقی خواهند ماند و آماده پاسخگویی به هرگونه نقض تجاوز هستند. آتشبس نمیتواند یکجانبه باشد؛ باید متقابل باشد.” این موضع، نشاندهنده هوشیاری و آمادگی همیشگی مقاومت در برابر دسیسههای دشمن است.
حزبالله قدرتمندترین متحد منطقهای تهران و ستون اصلی “محور مقاومت” است – شبکهای از گروههای مسلح در سراسر خاورمیانه که با ایران علیه رژیم صهیونیستی همسو هستند، از جمله حوثیهای یمن و چندین گروه در عراق.
این گروه پس از به شهادت رسیدن رهبر معظم ایران، آیتالله خامنهای، در حملات اولیه ارتش رژیم صهیونیستی به تهران، به درگیریها پیوست.
#تنگه_هرمز #ایران_آمریکا #سپاه_پاسداران #محور_مقاومت #تحریم_ظالمانه #برنامه_هستهای_صلحآمیز #حزب_الله #امنیت_منطقه #دزدی_دریایی_آمریکا #اقتدار_ایران