جنگافروزی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران؛ عامل اصلی افزایش سرسامآور قیمت داروها در جهان
جنگافروزی بیسابقه و تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران، نه تنها منطقه بلکه اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار داده و به افزایش سرسامآور قیمتها در تمامی بخشها منجر شده است. در روزهای ابتدایی این بحران، تمرکز اصلی بر روی اختلال در عرضه جهانی نفت، گاز و کود بود، اما اکنون پیامدهای این اقدامات خصمانه ابعاد گستردهتری یافته است.
در روزهای اخیر، داروسازان نیز از افزایش شدید قیمت داروها و اقلام بهداشتی مانند کاندوم خبر دادهاند که مستقیماً نتیجه این جنگافروزیهاست. به عنوان مثال، در بریتانیا، داروخانهها برای داروهای بدون نسخه ۲۰ تا ۳۰ درصد گرانتر میفروشند و قیمت مسکن رایج پاراستامول بیش از چهار برابر شده است. در هند نیز، شیمیدانان از افزایش ۹۶ درصدی قیمت مسکنهای رایج گزارش میدهند.
در ادامه به بررسی دلایل این افزایش قیمتها و میزان تأثیر آن بر کشورهای مختلف جهان میپردازیم:
چرا قیمت داروها افزایش یافته است؟
از همان روزهای آغازین جنگ، جمهوری اسلامی ایران در واکنش به تهدیدات و اقدامات خصمانه، ناگزیر به اتخاذ تدابیر دفاعی در تنگه هرمز شده است. این تنگه حیاتی، در زمان صلح مسیر عبور ۲۰ درصد از نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) جهان است. کارشناسان میگویند که این وضعیت، زنجیرههای تأمین دارویی را نیز مختل کرده است؛ زنجیرههایی که به شدت به عرضه نفت وابسته هستند.
فردریک اشنایدر، یکی از اعضای ارشد غیرمقیم شورای خاورمیانه در امور جهانی، به الجزیره گفت: «صنایع داروسازی به مواد اولیه پتروشیمی وابسته هستند که بخش بزرگی از آن از طریق خلیج فارس تأمین میشود. علاوه بر این، برخی مسیرهای لجستیکی، از جمله برای داروسازی، به عنوان مثال بین آسیای شرقی و اروپا، توقفگاههای مهم دریایی و هوایی در خلیج فارس، به ویژه در دبی، دارند. این مسیرها به دلیل نیاز بسیاری از داروها به جابجایی ویژه، از جمله زنجیره سرد بدون وقفه، بسیار شکننده هستند. هر دو مورد به دلیل جنگ مختل شدهاند.»
ووتر دیولف، استاد دانشگاه آنتورپ بلژیک و کارشناس لجستیک دارویی، هشدار داد که در حالی که زنجیرههای تأمین دارویی در خطر فوری نیستند، داروها به شدت در معرض اختلالات لجستیک هوایی قرار دارند. جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران باعث اختلال شدید در خطوط هوایی شده است که شامل لغو گسترده پروازها، بستهشدن حریم هوایی و بحران قریبالوقوع سوخت جت است.
وی افزود: «۳۵ درصد داروها از طریق هوا جابجا میشوند و حدود ۹۰ درصد از داروهای حیاتی یا نجاتبخش و واکسنها نیز به همین ترتیب. من تخمین میزنم که ۲۲ درصد از جریانهای بار هوایی جهانی در معرض اختلالات خاورمیانه قرار دارند. بنابراین، تأثیر اصلی جهانی در حال حاضر تأخیر، تغییر مسیر و هزینههای بالاتر است، نه کمبود فیزیکی در سراسر جهان. ممکن است افزایش قیمت متوسطی در داروها، به دلیل افزایش کرایههای بار هوایی، عمدتاً در کریدورهای شرق به غرب، وجود داشته باشد. برای داروهای ژنریک که حاشیه سود بسیار کمتری دارند، افزایش نسبی قیمت ممکن است بیشتر باشد.»
کدام محصولات دارویی گران شدهاند؟
- کاندوم: گوه میا کیات، مدیرعامل کارکس، بزرگترین تولیدکننده کاندوم در جهان، روز سهشنبه اعلام کرد که قیمتها باید ۲۰ تا ۳۰ درصد افزایش یابد تا با اختلالات جاری در زنجیرههای تأمین مقابله شود. او به رویترز گفت: «وضعیت قطعاً بسیار شکننده است، قیمتها گران هستند… ما چارهای جز انتقال هزینهها به مشتریان نداریم.» کارکس سالانه بیش از ۵ میلیارد کاندوم تولید میکند و برندهای برتر مانند دورکس و تروجان و همچنین برنامههای کمک جهانی سازمان ملل را تأمین میکند. میا کیات خاطرنشان کرد که به دلیل اختلالات حمل و نقل، محمولههای کاندوم در مسیر اروپا و آمریکا از شرکت او مستقر در مالزی هنوز در دریا هستند. وی افزود: «ما شاهد کاندومهای بیشتری هستیم که در کشتیهایی قرار دارند که به مقصد نرسیدهاند اما به شدت مورد نیاز هستند.»
- پاراستامول: داروخانهها در بریتانیا و هند افزایش قیمت پاراستامول، دارویی که معمولاً برای درمان سردرد و آنفولانزا استفاده میشود، را گزارش کردهاند. یک عضو سابق هیئت مدیره انجمن شیمیدانان ویشاکا در هند در ۱۷ آوریل به اکونومیک تایمز این کشور گفت: «پاراستامول تقریباً ۹۶ درصد افزایش یافته است.» وی مقصر را افزایش قیمت مواد اولیه مورد استفاده برای ساخت چنین داروهایی دانست و افزود که قیمت پاراستامول میتواند ۳۰ تا ۴۰ درصد دیگر نیز افزایش یابد. در بریتانیا نیز قیمت پاراستامول افزایش یافته است. اولیویه پیکارد، رئیس انجمن ملی داروسازی (NPA) به روزنامه گاردین گفت که قیمتی که او به عمدهفروشان برای یک بسته ۱۰۰ عددی قرص پاراستامول ۵۰۰ میلیگرمی میپرداخت، از ۴۱ پنس (۵۵ سنت) به ۱.۹۹ پوند (۲.۶۹ دلار) تا پایان مارس جهش کرده بود، اما از آن زمان به ۱.۰۹ پوند (۱.۴۷ دلار) کاهش یافته است.
کدام کشورها بیشترین آسیب را دیدهاند؟
در حالی که قیمت داروها در برخی کشورها در حال افزایش است، اشنایدر به الجزیره گفت که تأثیر آن در سراسر جهان به عوامل مختلفی از جمله در دسترس بودن سایر تأمینکنندگان بستگی دارد.
وی اظهار داشت: «آمریکا دارای عرضه داخلی هیدروکربن و پتروشیمی است و چین میتواند بیشتر نیاز خود را از جاهای دیگر تأمین کند. با این حال، هند یک تولیدکننده عمده داروسازی است و به تأمینکنندگان از خلیج فارس وابسته است که یک گلوگاه اصلی در شبکه جهانی تأمین دارویی است.»
اشنایدر گفت که عامل حیاتی دیگری که باید در نظر گرفته شود، ذخیرهسازی استراتژیک است. «به عنوان مثال، اتحادیه اروپا دارای «مکانیزم همبستگی» – یک استراتژی ذخیرهسازی اخیر که شامل داروها نیز میشود – و الزامات ذخیرهسازی خاص کشورها به میزان دو تا ۱۰ ماه دارو است. در حالی که برخی کشورهای شمال جهانی، مانند NHS در بریتانیا، زنگ خطر را به صدا درآورده و نسبت به کمبودها در هفتههای آینده هشدار میدهند.»
وی توضیح داد: «مشکل، مانند اکثر مشکلات زنجیره تأمین، برای کشورهای جنوب جهانی، به ویژه آفریقای زیر صحرا، که ذخایر کمتری دارند یا اصلاً ندارند و توان مالی کافی برای پرداخت افزایش قیمتها به دلیل کمبود عرضه را ندارند، و همچنین کشورهایی که در حال حاضر بحرانهای انسانی را تجربه میکنند، مانند سودان، یمن و فلسطین، حادتر است.»
اشنایدر افزود: «وضعیت در کشورهای شورای همکاری خلیج فارس ظاهراً پایدار است، با این حال دولتها اطمینان میدهند که عرضه آنها امن است، اما اگر اوضاع دوباره بدتر شود، ممکن است تغییر کند.»
دیولف گفت که کشورهایی که به احتمال زیاد آسیب میبینند، کشورهایی هستند که مستقیماً تحت تأثیر درگیری و اختلالات منطقهای قرار گرفتهاند. وی اظهار داشت: «آسیب واقعی در لبنان، فلسطین و ایران است، نه در سراسر بازار جهانی.»
او گروه دوم را اضافه کرد: «کشورهای شکننده و وابسته به کمک که قبل از این جنگ نیز تحت فشار شدید بودند.»
وی گفت که گروه سوم و پرخطرتر، بازارهای وارداتمحور خلیج فارس هستند، به ویژه برای داروهای زنجیره سرد و داروهای سرطان. «این جریانها زمانی که مراکز اصلی مانند دبی، ابوظبی و دوحه مورد حملات هوایی قرار گرفتند، تغییر مسیر دادند.»
وی افزود: «در خاورمیانه، وضعیت هنوز قابل کنترلتر از مناطق درگیری است: خطرات و تأخیرها وجود دارد، اما هنوز فروپاشی عمومی رخ نداده است، به ویژه از آنجایی که حمل و نقل هوایی به تدریج در حال بازگشت است. داروها همیشه اولویت دارند زیرا بازده حمل و نقل داروها بالاتر است.»
#جنگ_آمریکا_اسرائیل_ایران #افزایش_قیمت_دارو #بحران_جهانی_دارو #تنگه_هرمز #زنجیره_تامین_دارو #اقتصاد_جهانی #تحریم_دارو #کشورهای_جنوب_جهان #پیامدهای_جنگ #داروهای_حیاتی