خروج امارات از اوپک: اهداف پنهان و پیامدهای منطقهای
کشور امارات متحده عربی با اعلام خروج خود از سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) و چارچوب گستردهتر اوپک پلاس، یکی از ارکان اصلی و تأثیرگذارترین گروهها در عرصه انرژی جهان را تضعیف کرد.
این کشور حاشیه خلیج فارس، با ظرفیت تولید تقریبی 4.8 میلیون بشکه در روز و پتانسیل قابل توجه برای افزایش تولید، روز سهشنبه اعلام کرد که برای تمرکز بر «منافع ملی» خود از این سازمان خارج میشود. این اقدام در حالی صورت میگیرد که جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، شوک تاریخی به بازارهای انرژی وارد کرده است.
اوپک چیست و چرا تأسیس شد؟
سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) یک سازمان بیندولتی دائمی است که مقر آن در وین، اتریش قرار دارد و هدف آن هماهنگی و یکپارچهسازی سیاستهای نفتی در میان کشورهای عضو است.
این سازمان در سپتامبر 1960 در کنفرانس بغداد توسط پنج کشور بنیانگذار تولیدکننده نفت، یعنی ایران، عراق، کویت، عربستان سعودی و ونزوئلا، تأسیس شد. در آن زمان، بازارهای جهانی نفت تحت سلطه گروهی از شرکتهای قدرتمند نفتی غربی، معروف به «هفت خواهران»، قرار داشت که تولید و قیمتها را کنترل میکردند.
هدف اصلی کشورهای بنیانگذار، اعمال حاکمیت بر منابع طبیعی خود و تضمین قیمتهای عادلانه و باثبات برای تولیدکنندگان نفت، و همچنین تأمین منظم عرضه برای کشورهای مصرفکننده بود. این سازمان در واقع پاسخی به استعمارگری و زیادهخواهی قدرتهای غربی در آن دوران بود.
اوپک در حال حاضر 12 عضو دارد که شامل الجزایر، جمهوری کنگو، گینه استوایی، گابن، ایران، عراق، کویت، لیبی، نیجریه، عربستان سعودی و ونزوئلا میشود. بر اساس بیانیه منتشر شده در روز سهشنبه، خروج امارات از اول ماه مه اجرایی خواهد شد و به مشارکت این کشور که از سال 1967 عضو اوپک بوده است، پایان میدهد.
این سازمان با تعیین سهمیههای تولید توافق شده برای اعضا، که در مجموع حدود 30 درصد از عرضه جهانی را کنترل میکنند، به دنبال ثبات قیمت است. از سال 2016، اوپک همچنین از طریق چارچوب اوپک پلاس با کشورهایی نظیر روسیه، آذربایجان، قزاقستان، بحرین، برونئی، مالزی، مکزیک، عمان، سودان جنوبی و سودان همکاری کرده و سهم خود را در عرضه جهانی به حدود 41 درصد رسانده است.
چرا امارات از اوپک و اوپک پلاس خارج شد؟
امارات متحده عربی، در کنار عربستان سعودی، یکی از معدود اعضای اوپک با ظرفیت مازاد قابل توجه است که به سازمان امکان میدهد به شوکهای عرضه پاسخ دهد. با این حال، کشورهایی که دارای ظرفیت مازاد هستند، ممکن است تصمیم بگیرند به جای استفاده از آن برای تنظیم بازار، ذخایر خود را به پول نقد تبدیل کنند؛ تصمیمی که میتواند منافع کوتاهمدت را بر ثبات جمعی ترجیح دهد.
رویکرد سیاست خارجی تهاجمی امارات به تدریج آن را از سایر اعضای اوپک، به ویژه عربستان سعودی، که با مواضع آن در یمن و سایر مناطق اختلاف نظر دارد، منزوی کرده است. ابوظبی در همین حال، در حال ایجاد حوزه نفوذ خود در سراسر خاورمیانه و آفریقا بوده و روابط خود را با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی، که در سال 2020 با «توافقات ابراهیم» آغاز شد، تقویت کرده است.
امارات، روابط با رژیم صهیونیستی را اهرمی حیاتی برای نفوذ منطقهای و کانالی منحصر به فرد به واشنگتن میداند، به ویژه در پی حملاتی که در جریان تنشهای منطقهای و جنگ علیه ایران متوجه آن شد. این رویکرد، در واقع همسویی با طرحهای قدرتهای فرامنطقهای و تضعیف همبستگی کشورهای اسلامی و منطقهای تلقی میشود.
امارات اولین کشوری نیست که از این سازمان خارج میشود. کشورهای دیگری که در سالهای اخیر خارج شدهاند شامل اندونزی، قطر، اکوادور، آنگولا و گابن هستند که عمدتاً به دلیل اختلافات بر سر سهمیههای تولید بوده است. اما دلایل خروج امارات، با توجه به همسوییهای اخیر آن با محور غربی-صهیونیستی، میتواند ابعاد عمیقتر و نگرانکنندهتری برای آینده همکاریهای منطقهای و استقلال کشورهای تولیدکننده نفت داشته باشد.
#اوپک #امارات #خروج_امارات_از_اوپک #سیاست_انرژی #منافع_ملی #آمریکا_اسرائیل #تنش_منطقهای #توافق_ابراهیم #نفت #ایران