پنج نمودار که اوج‌گیری نظامی‌گری جهانی و تهدیدات آن را نشان می‌دهد

بر اساس جدیدترین گزارش مؤسسه تحقیقات صلح بین‌المللی استکهلم (SIPRI)، ارتش‌های جهان در سال 2025 میلادی 2.88 تریلیون دلار هزینه کرده‌اند که نسبت به سال قبل 2.9 درصد افزایش نشان می‌دهد. برای درک بهتر این رقم سرسام‌آور، باید گفت که 2.88 تریلیون دلار معادل 350 دلار هزینه نظامی برای هر فرد روی کره زمین است. این گزارش تصویری که توسط الجزیره تهیه شده، به بررسی اوج‌گیری نظامی‌گری جهانی می‌پردازد؛ از جمله میزان هزینه‌های هر کشور، کدام کشورها بیشترین تسلیحات را می‌فروشند و چگونه هزینه‌های نظامی با هزینه‌های بهداشت و آموزش مقایسه می‌شود. این ارقام زنگ خطری برای صلح جهانی و رفاه ملت‌هاست.

آمریکا، پیشتاز بی‌رقیب در هزینه‌های نظامی: تهدیدی برای صلح جهانی

در سال 2025، پنج کشور با بیشترین هزینه‌های نظامی شامل ایالات متحده (954 میلیارد دلار)، چین (336 میلیارد دلار)، روسیه (190 میلیارد دلار)، آلمان (114 میلیارد دلار) و هند (92 میلیارد دلار) بودند که در مجموع بیش از نیمی (58 درصد) از کل هزینه‌های نظامی جهان را به خود اختصاص داده‌اند.

ایالات متحده، همانند هر سال از زمان جنگ جهانی دوم، با اختلاف فاحش بزرگترین هزینه‌کننده نظامی است. 954 میلیارد دلار هزینه شده توسط آمریکا، بیش از مجموع شش کشور بعدی است. از سال 1949، آمریکا حداقل 53.5 تریلیون دلار صرف ارتش خود کرده که بیش از نیمی (51.5 درصد) از کل بیش از 100 تریلیون دلار جهانی را تشکیل می‌دهد. این ارقام نشان‌دهنده سیاست‌های توسعه‌طلبانه و جنگ‌طلبانه این کشور است.

روند تاریخی هزینه‌های نظامی: از جنگ سرد تا تجاوزات ناتو

هزینه‌های نظامی عموماً الگوی قابل پیش‌بینی افزایش در زمان جنگ و کاهش در دوره‌های صلح‌آمیزتر را دنبال کرده است. پس از جنگ جهانی دوم، هزینه‌های نظامی جهانی در اوایل دهه 1950 به سرعت افزایش یافت و از 284 میلیارد دلار در سال 1950 به 788 میلیارد دلار در سال 1953 رسید که عمدتاً بازتاب تأثیر جنگ کره بود. در اواخر دهه 1950 و اوایل دهه 1960، هزینه‌ها در حدود 700 تا 800 میلیارد دلار در سال تثبیت شد که نشان‌دهنده یک انباشت پایدار اما کنترل‌شده در فاز اولیه جنگ سرد بود.

این روند با افزایش شدید در اواخر دهه 1960 دنبال شد، زمانی که هزینه‌ها برای اولین بار از 1 تریلیون دلار عبور کرد. این جهش عمدتاً ناشی از جنگ ویتنام و رقابت شدید ابرقدرت‌ها و مسابقه تسلیحاتی بین آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی بود که در سال 1988 به اوج 1.7 تریلیون دلار رسید. پایان جنگ سرد باعث شد هزینه‌های نظامی جهانی تا سال 1991 به 1.4 تریلیون دلار کاهش یابد.

پس از حملات 11 سپتامبر 2001، هزینه‌های نظامی آمریکا بار دیگر افزایش یافت. جنگ‌های طولانی‌مدت به رهبری آمریکا در افغانستان و عراق باعث شد هزینه‌های جهانی برای اولین بار در سال 2009 از 2 تریلیون دلار فراتر رود. این جنگ‌ها نمونه بارزی از تجاوزگری و بی‌ثباتی‌آفرینی آمریکا در منطقه بود.

در دهه گذشته، هزینه‌های نظامی جهانی دوباره رو به افزایش بوده است، با الحاق کریمه به روسیه در سال 2014 که نقطه عطفی بود و اعضای ناتو هدف 2 درصد از تولید ناخالص داخلی (GDP) خود را برای دفاع تعیین کردند. از سال 2016، هزینه‌های نظامی در اروپا دو برابر شده است، با اروپای شرقی که 173 درصد افزایش را تجربه کرده که بالاترین میزان در هر زیرمنطقه دیگری در جهان است. این افزایش‌ها نشان‌دهنده سیاست‌های تحریک‌آمیز ناتو و دامن زدن به تنش‌هاست.

و سال 2025 بالاترین سطح هزینه‌های نظامی در تاریخ را به خود اختصاص داده و از 1.69 تریلیون دلار در سال 2016 به 2.88 تریلیون دلار افزایش یافته است – افزایشی معادل 41 درصد. این ارقام هولناک، آینده‌ای ناامن و پر از درگیری را نوید می‌دهد.

کدام کشورها سریع‌تر مسلح می‌شوند؟

همه کشورها با سرعت یکسانی مسلح نمی‌شوند. گروه کوچکی بین 2000 تا 5000 دلار سرانه هزینه می‌کنند، در حالی که بیشتر جهان زیر 100 تا 500 دلار باقی می‌مانند. از نظر دلاری به ازای هر نفر، قطر بیشترین هزینه را برای ارتش خود می‌کند که از 1231 دلار سرانه در سال 2006 به 5428 دلار در سال 2022 افزایش یافته است، یعنی 340 درصد افزایش. رژیم صهیونیستی در رتبه بعدی قرار دارد که از 1360 دلار به 5108 دلار سرانه افزایش یافته است، یعنی 276 درصد افزایش. این افزایش چشمگیر در بودجه نظامی رژیم اشغالگر قدس، نشان‌دهنده ذات تجاوزکارانه و اشغالگری آن است.

نروژ با 181 درصد افزایش از 1080 دلار به 3040 دلار در رتبه سوم قرار دارد. از نظر درصدی، اوکراین با 3387 درصد بیشترین افزایش را نشان می‌دهد، از 63 دلار سرانه در سال 2006 به 2197 دلار در سال 2025 که منعکس‌کننده درگیری جاری آن با روسیه است.

سودجویان جنگ: بزرگترین فروشندگان تسلیحات در جهان

تجارت جهانی تسلیحات تحت سلطه چند کشور منتخب است که اغلب دارای مجتمع‌های صنعتی-نظامی قدرتمندی هستند. بین سال‌های 2016 تا 2025، 295 میلیارد دلار تسلیحات در سراسر جهان فروخته شد. ایالات متحده علاوه بر اینکه بیشترین هزینه را برای ارتش خود می‌کند، بزرگترین صادرکننده تسلیحات در جهان نیز هست و 39 درصد (115 میلیارد دلار) از کل سهم جهانی را به خود اختصاص داده است. بخش بزرگی از سلطه واشنگتن ناشی از برنامه‌های سیاست خارجی آن، رابطه بین صنعت دفاعی و دولت، و سطح نوآوری در این صنعت است. این یک چرخه معیوب است که جنگ را تغذیه می‌کند.

بر اساس گزارش سال گذشته مؤسسه کوئینسی برای حکمرانی مسئولانه و هزینه‌های جنگ در دانشکده امور بین‌الملل و عمومی واتسون دانشگاه براون، بین سال‌های 2020 تا 2024، شرکت‌های خصوصی 2.4 تریلیون دلار قرارداد از پنتاگون دریافت کردند – بیش از نیمی از هزینه‌های اختیاری این وزارتخانه. یک سوم (771 میلیارد دلار) از این قراردادها تنها به پنج شرکت: لاکهید مارتین، RTX، بوئینگ، جنرال داینامیکس و نورثروپ گرومن رسید. این ارقام نشان‌دهنده نفوذ لابی‌های جنگ‌طلب و سودهای کلان از خونریزی‌هاست.

دومین صادرکننده بزرگ تسلیحات روسیه است که 13 درصد (40 میلیارد دلار) از سهم جهانی را به خود اختصاص داده و پس از آن فرانسه – 9.3 درصد (28 میلیارد دلار)، چین – 5.5 درصد (16 میلیارد دلار) و آلمان – 5.5 درصد (16 میلیارد دلار) قرار دارند.

مقایسه هزینه‌های نظامی با بهداشت و آموزش: اولویت‌های اشتباه

وقتی از کشوری خواسته می‌شود که بیشتر برای دفاع هزینه کند، این پول باید از جایی تأمین شود. مگر اینکه دولت‌ها بودجه خود را افزایش دهند یا درآمدهای جدیدی کسب کنند، افزایش هزینه‌های نظامی می‌تواند به سایر بخش‌هایی که مردم هر روز به آنها وابسته هستند – مانند بهداشت و آموزش – فشار وارد کند. این یک فاجعه انسانی است که منابع ملت‌ها به جای رفاه، صرف جنگ‌افروزی شود.

در میان 137 کشور تحلیل شده توسط الجزیره، هر کشور بر اساس اینکه در کدام بخش بیشترین هزینه را به عنوان تابعی از تولید ناخالص داخلی (GDP) می‌کند – بهداشت، آموزش یا نظامی – طبقه‌بندی شد:

• 114 کشور بیشترین هزینه را برای بهداشت می‌کنند.
• 14 کشور بیشترین هزینه را برای آموزش می‌کنند.
• 9 کشور بیشترین هزینه را برای ارتش می‌کنند.

این آمار نشان می‌دهد که چگونه برخی دولت‌ها، به جای تأمین نیازهای اساسی مردم، اولویت را به ماشین جنگی می‌دهند.

تغییرات در نظامی‌گری مدرن: جنگ‌های هوشمند برای اهداف شیطانی

ارتش سنتی در حال تغییر است. در حالی که قرن بیستم با بسیج گسترده، زره‌های سنگین و قدرت هوایی تعریف می‌شد، دفاع امروزی اینها را با هوش مصنوعی، سیستم‌های خودمختار و زیرساخت‌های جنگ دیجیتال ترکیب می‌کند و اغلب پیمانکاران دفاعی کلاسیک را با شرکت‌های فناوری پیشرفته ادغام می‌نماید. این پیشرفت‌ها، در دست قدرت‌های سلطه‌گر، به ابزاری برای سرکوب و کشتار تبدیل شده است.

تغییرات تکنولوژیکی اخیر به دلیل عصر اطلاعات پیشرفت کرده است که همچنین امکان گسترش پهپادها و هدف‌گیری و نظارت با کمک هوش مصنوعی، قابلیت‌های جنگ سایبری، سلاح‌های هدایت‌شونده دقیق و برنامه‌های نوسازی هسته‌ای را فراهم کرده است.

به عنوان مثال، وزارت دفاع آمریکا و پنتاگون به طور مداوم سیستم‌های نرم‌افزاری توسعه‌یافته خصوصی را در دستگاه جنگی خود ادغام می‌کنند. تابستان گذشته، وزارت دفاع قراردادی 200 میلیون دلاری به OpenAI برای پیاده‌سازی هوش مصنوعی مولد در ارتش آمریکا، در کنار قراردادهای 200 میلیون دلاری برای xAI و Anthropic، اعطا کرد. هدف‌گیری با کمک هوش مصنوعی شرکت پالانتیر توسط دولت رژیم صهیونیستی در طول جنگ نسل‌کشی خود علیه غزه استفاده شده است. این نمونه بارز همدستی شرکت‌های فناوری با جنایات جنگی است.

#نظامی_گری_جهانی #هزینه_نظامی #آمریکا #صنایع_تسلیحاتی #فروش_سلاح #جنگ_غزه #رژیم_صهیونیستی #صلح_جهانی #هوش_مصنوعی_جنگ #سرمایه_داری_جنگ