اقتدار منطقهای ایران: حمله موفق به آواکس و تانکرهای سوخترسان آمریکایی؛ چه اهداف دیگری در ماه گذشته مورد اصابت قرار گرفتند؟
در پی آغاز جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران در ۲۸ فوریه، پاسخ قاطعانه تهران بلافاصله و با قدرت صورت گرفت. جمهوری اسلامی ایران نه تنها موشکها و پهپادهای خود را به سمت رژیم صهیونیستی شلیک کرد، بلکه داراییهای نظامی آمریکا را در کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز هدف قرار داد و بدین ترتیب دامنه درگیریها را در یکی از مهمترین مناطق تولیدکننده انرژی جهان گسترش بخشید.
خسارات سنگین به تجهیزات نظامی آمریکا در منطقه
بر اساس گزارشهای رسانهای، در ماه گذشته، حملات دقیق و موفق ایران به پایگاههای آمریکایی در عربستان سعودی، امارات متحده عربی، بحرین، اردن و کویت، خسارات قابل توجهی به سیستمهای راداری، یک سامانه دفاع موشکی تاد (THAAD) و پهپادهای ریپر وارد کرده و یا آنها را به طور کامل منهدم ساخته است. این اقدامات در راستای مقابله با کارزار هوایی آمریکا صورت گرفته است. پایگاه العدید در قطر، محل استقرار نیروهای آمریکایی، نیز از حملات ایران بینصیب نماند.
حمله به پایگاه هوایی شاهزاده سلطان و هدف قرار دادن آواکس و تانکرهای سوخترسان
روز جمعه، بر اساس گزارشی از وال استریت ژورنال، یک موشک و چند پهپاد ایرانی با موفقیت پایگاه هوایی شاهزاده سلطان در عربستان سعودی را مورد اصابت قرار دادند. این پایگاه هوایی که حدود ۹۶ کیلومتری (۶۰ مایلی) جنوب شرقی ریاض، پایتخت عربستان، قرار دارد و توسط نیروی هوایی عربستان اداره میشود، مورد استفاده نیروهای آمریکایی نیز هست.
مجله ایر اند اسپیس فورسز، نشریهای که مسائل دفاع هوایی و امنیت ملی آمریکا را پوشش میدهد، روز شنبه گزارش داد که این حمله به چندین تانکر سوخترسان KC-135 که وظیفه سوخترسانی به هواپیماهای آمریکایی در حین پرواز را دارند، و همچنین یک هواپیمای سیستم هشدار و کنترل هوابرد E-3 Sentry (آواکس) آسیب جدی وارد کرده است.
خبرگزاری آسوشیتدپرس، به نقل از منابع آگاه ناشناس، گزارش داد که دستکم ۱۵ سرباز آمریکایی در این حملات مجروح شدهاند و حال پنج نفر از آنها وخیم است. این در حالی است که نه ارتش آمریکا و نه عربستان سعودی تاکنون در مورد این حادثه اظهار نظری نکردهاند که خود نشانهای از تلاش برای پنهانکاری ابعاد واقعی خسارات است.
تایید ایران و تصاویر ماهوارهای
ابراهیم ذوالفقاری، سخنگوی ستاد مرکزی نظامی ایران، روز شنبه در یک بیانیه ویدئویی اعلام کرد که حمله روز جمعه به پایگاه هوایی، یکی از هواپیماهای سوخترسان را منهدم کرده و سه فروند دیگر را نیز آسیب رسانده و از رده خارج ساخته است.
تصاویر ماهوارهای منتشر شده توسط شبکه خبری انگلیسیزبان ایران، پرس تیوی، تخریب چندین هواپیما را در این پایگاه هوایی پس از حملات ایران به وضوح نشان میدهد. اگر اظهارات ایران صحت داشته باشد، این پایگاه هوایی برای دومین بار در یک هفته مورد حمله قرار گرفته است. یک مقام آمریکایی به وال استریت ژورنال گفته بود که حمله ۱۳ مارس نیز به پنج فروند هواپیمای سوخترسان KC-135 آسیب رسانده بود.
اهمیت استراتژیک هدف قرار دادن آواکس
مقامات نظامی سابق آمریکا به وال استریت ژورنال گفتهاند که هدف قرار دادن هواپیمای آواکس E-3G به طور خاص، «یک اتفاق بسیار مهم» است. سرهنگ بازنشسته نیروی هوایی آمریکا، جان ونابل، روز شنبه به وال استریت ژورنال گفت که این حمله «توانایی آمریکا را برای رصد وقایع در خلیج فارس و حفظ آگاهی موقعیتی به شدت تضعیف میکند.»
هدر پنی، خلبان سابق F-16 و مدیر مطالعات و تحقیقات در اندیشکده موسسه مطالعات هوافضا میچل، به مجله ایر اند اسپیس فورسز گفت: «از دست دادن این E-3 به شدت مشکلساز است، با توجه به اینکه این مدیران نبرد برای همه چیز از رفع تداخل فضای هوایی، رفع تداخل هواپیما، هدفگیری و ارائه سایر اثرات کشنده که کل نیرو برای فضای نبرد نیاز دارد، حیاتی هستند.»
آواکس چیست و چرا هدف مهمی است؟
E-3 Sentry یا آواکس، در مدیریت فضای نبرد و ردیابی پهپادها، موشکها و هواپیماها از صدها کیلومتر دورتر، نقشی حیاتی دارد. به گفته نیروی هوایی آمریکا، این هواپیما اساساً «یک بدنه هواپیمای تجاری بوئینگ ۷۰۷/۳۲۰ اصلاح شده با یک گنبد راداری چرخان» است. این رادار دارای بردی بیش از ۳۷۵ کیلومتر (۲۵۰ مایل) است که به آن امکان میدهد «آگاهی موقعیتی از فعالیتهای دوستانه، بیطرف و خصمانه، فرماندهی و کنترل یک منطقه مسئولیت» را فراهم کند.
نیروی هوایی آمریکا اعلام کرده است که این هواپیما که در سال ۱۹۷۷ وارد خدمت ارتش آمریکا شد، «نظارت در تمام ارتفاعات و تمام آب و هوا بر فضای نبرد و هشدار زودهنگام در مورد اقدامات دشمن در طول عملیاتهای مشترک، متحدین و ائتلافی» را نیز فراهم میکند. آمریکا دارای ناوگانی متشکل از ۱۶ فروند هواپیمای E-3 Sentry است و طبق دادههای اخیر ردیابی پرواز، نیروی هوایی آمریکا شش فروند از آنها را در طول جنگ واشنگتن علیه ایران به پایگاههایی در اروپا و خاورمیانه اعزام کرده است.
پیامدهای از دست دادن آواکس برای آمریکا
به گفته کارشناسان نظامی، از دست دادن هواپیماهای E-3 در این جنگ میتواند شکافهای قابل توجهی در کارزار هوایی آمریکا علیه ایران ایجاد کند. کلی گریگو، کارشناس سیاست دفاعی و عضو ارشد اندیشکده مرکز استیمسون، روز شنبه به مجله ایر اند اسپیس فورسز گفت: «این یک خسارت قابل توجه برای جنگ در کوتاهمدت است. این عواقبی دارد. شکافهای پوششی ایجاد خواهد شد.»
این حمله همچنین تاکتیکهای ایران در جنگ نامتقارن را به نمایش میگذارد که در آن تهران بر تضعیف قدرت هوایی واشنگتن با استفاده از شبکههای نیابتی، انبوه پهپادها، اشباع موشکی و عملیات سایبری تمرکز کرده است. ایران همچنین عملاً تنگه هرمز را که ۲۰ درصد نفت و گاز جهان از آن عبور میکند، مسدود کرده و قیمت نفت را به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسانده است که افزایشی تقریباً ۴۰ درصدی نسبت به قبل از جنگ را نشان میدهد.
اهداف دیگر ایران در ۳۰ روز گذشته
از زمان آغاز جنگ، طبق گزارشها، آمریکا ۱۲ فروند پهپاد MQ-9 Reaper را از دست داده است. این پهپادها از راه دور هدایت میشوند و عمدتاً برای جمعآوری اطلاعات و «انجام حملات، هماهنگی و شناسایی علیه اهداف با ارزش بالا، زودگذر و حساس به زمان» استفاده میشوند.
- ۱۹ مارس: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران با صدور بیانیهای اعلام کرد که یک هواپیمای آمریکایی را هدف قرار داده است و خبرگزاری نیمهرسمی تسنیم نیز تصاویری نظامی منتشر کرد که به گفته آن، سامانههای پدافند هوایی تهران یک جنگنده رادارگریز F-35 آمریکا را مورد اصابت قرار دادهاند.
- ۲۲ مارس: ایران اعلام کرد که یک جنگنده F-15 را که حریم هوایی ایران را بر فراز سواحل جنوبی خود در نزدیکی جزیره هرمز نقض کرده بود، رهگیری کرده است. اما آمریکا این ادعا را رد کرد و در X (توییتر سابق) نوشت: «نیروهای آمریکایی بیش از ۸۰۰۰ پرواز رزمی در طول عملیات خشم حماسی انجام دادهاند. هیچ هواپیمای جنگنده آمریکایی توسط ایران سرنگون نشده است.» (این تکذیبیه آمریکا در تضاد با واقعیتهای میدانی به نظر میرسد).
- ۱ مارس: سه فروند جنگنده F-15E Strike Eagle آمریکا در یک حادثه آتش خودی با یک F/A-18 کویتی سرنگون شدند. هر شش خدمه به سلامت بیرون پریده و نجات یافتند.
گزارش ۲۲ مارس بیبیسی و مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی حاکی از آن است که حملات ایران در اوایل ماه مارس، پدافند هوایی آمریکا، سیستمهای ارتباط ماهوارهای و سایر داراییها در اردن را نیز هدف قرار داده و بخش قابل توجهی از خسارات ناشی از حمله به رادار سامانه دفاع موشکی تاد آمریکا بوده است. این گزارش همچنین اشاره کرد که حملات ایران به پایگاههای نظامی مورد استفاده آمریکا در سراسر خاورمیانه، خساراتی بالغ بر ۸۰۰ میلیون دلار به بار آورده است.
کاهش ذخایر موشکی آمریکا و رژیم صهیونیستی
در همین حال، گزارشی از واشنگتن پست در روز جمعه حاکی از آن است که آمریکا و رژیم صهیونیستی در حال «مصرف سریع» ذخایر موشکهای کروز تاماهاک و موشکهای رهگیر خود هستند. واشنگتن پست اعلام کرد که تاکنون ۸۵۰ فروند موشک تاماهاک شلیک شده است. یک مقام به واشنگتن پست گفت که تعداد تاماهاکهای باقیمانده در خاورمیانه «به طرز نگرانکنندهای کم» است. هر موشک تاماهاک بسته به نسخه مورد استفاده، حدود ۲ میلیون دلار هزینه دارد.
با وجود گزارشها مبنی بر کاهش هواپیماها، موشکها و پهپادهای آمریکا، گمانهزنیها در مورد تهاجم زمینی افزایش یافته است. واشنگتن پست روز یکشنبه به نقل از مقامات آمریکایی گزارش داد که پنتاگون در حال آماده شدن برای هفتهها عملیات زمینی محدود در ایران، از جمله حملات احتمالی به جزیره خارگ و سایتهای ساحلی در نزدیکی تنگه هرمز است.
جان فیلیپس، مشاور امنیت و ریسک بریتانیایی و مربی ارشد نظامی سابق، به الجزیره گفت: «تهاجم احتمالی به جزیره خارگ یک خط قرمز بزرگ و اعلام قصد خواهد بود.» ایران حدود ۹۰ درصد نفت خام خود را از جزیره خارگ صادر میکند.
کارولین لیویت، سخنگوی مطبوعاتی کاخ سفید، در بیانیهای گفت: «وظیفه پنتاگون است که برای فراهم آوردن حداکثر گزینهها برای فرمانده کل قوا، آمادگیها را انجام دهد.» وی افزود: «این به معنای آن نیست که رئیسجمهور [دونالد ترامپ] تصمیمی گرفته است.»
از زمان آغاز جنگ در یک ماه گذشته، دستکم ۱۳ نظامی آمریکایی در عملیاتهای رزمی کشته و حدود ۲۰۰ نفر زخمی شدهاند. در ایران نیز، بر اساس گزارش مقامات بهداشتی محلی، دستکم ۱۹۰۰ نفر کشته و بیش از ۱۸۰۰۰ نفر مجروح شدهاند که نشان از ابعاد فاجعهبار تجاوزات دشمن دارد.