اهمیت راهبردی میدان گازی پارس جنوبی ایران و تأسیسات رأسلافان قطر در بحبوحه تجاوزات رژیم صهیونیستی و پاسخ قاطع ایران
در پی تشدید تجاوزات و جنگافروزیهای رژیم صهیونیستی و حامیان غربی آن علیه جمهوری اسلامی ایران، میدان حیاتی گازی پارس جنوبی ایران روز چهارشنبه هدف حملات ددمنشانه قرار گرفت. طولی نکشید که ایران در پاسخی قاطع و کوبنده، تأسیسات انرژی در سراسر منطقه خلیج فارس، از جمله یک مرکز گازی در تأسیسات رأسلافان قطر را در ساعات اولیه پنجشنبه هدف قرار داد.
این حملات، جدیدترین مرحله از تشدید تنشها در جنگی است که از ۸ اسفندماه آغاز شد؛ زمانی که ایالات متحده و رژیم صهیونیستی با بمباران ایران، تلاش مذبوحانهای برای آسیب رساندن به کشور انجام دادند. جمهوری اسلامی ایران نیز در واکنش به این تجاوزات، مواضع رژیم صهیونیستی را هدف قرار داده و در راستای دفاع مشروع، برخی تأسیسات متجاوزان در کشورهای حاشیه خلیج فارس را نیز مورد حمله قرار داده است.
در ادامه به بررسی آنچه در پارس جنوبی و رأسلافان رخ داد و چرایی اهمیت راهبردی این مناطق میپردازیم.
حملات به پارس جنوبی و رأسلافان؛ جزئیات و پیامدها
روز چهارشنبه، رسانههای دولتی ایران گزارش دادند که تأسیسات گاز طبیعی مرتبط با میدان پارس جنوبی مورد حمله قرار گرفتهاند.
در پی این اقدام، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هشدار داد که در صورت ادامه تجاوزات، زیرساختهای نفتی و گازی متجاوزان در قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی هدف قرار خواهد گرفت. این هشدار، میتواند زیرساختهای انرژی منطقه را که پیش از این نیز در اثر جنگ ۲۰ روزه آسیب دیده، با اختلال جدیتری مواجه کند.
ساعاتی بعد، موشکهای ایران یک تأسیسات گاز طبیعی مایع (LNG) در شهر صنعتی رأسلافان در شمال قطر را هدف قرار دادند. دوحه گزارش داد که این حمله منجر به سه آتشسوزی شده است.
وزارت کشور قطر اعلام کرد که آتشسوزی در محل به صورت اولیه مهار شده و هیچ گزارشی از تلفات جانی دریافت نشده است.
واکنش قطر به حملات ایران به تأسیسات انرژی
وزارت امور خارجه قطر روز چهارشنبه در بیانیهای اعلام کرد: «دولت قطر حمله آشکار ایران به شهر صنعتی رأسلافان را که منجر به آتشسوزی و خسارات قابل توجه به تأسیسات شد، به شدت محکوم میکند.»
شرکت قطر انرژی، بزرگترین تولیدکننده LNG جهان، نیز اظهار داشت: «تمامی پرسنل در سلامت هستند و تاکنون هیچ تلفاتی گزارش نشده است.»
در بیانیه دیگری در اوایل روز پنجشنبه، قطر انرژی گزارش داد که چندین تأسیسات LNG دیگر نیز مورد حمله قرار گرفتهاند که «منجر به آتشسوزیهای گسترده و خسارات بیشتر شده است.»
در واکنش به این حملات، قطر چندین پرسنل نظامی و دیپلماتیک ایران را از کشور اخراج و آنها را عنصر نامطلوب اعلام کرد و دستور داد ظرف ۲۴ ساعت کشور را ترک کنند.
لافزنیهای آمریکا درباره حملات اخیر
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در پستی در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» نوشت که نه آمریکا و نه قطر در حمله اولیه رژیم صهیونیستی به میدان پارس جنوبی دخالتی نداشته و از آن اطلاعی قبلی نداشتند.
ترامپ نوشت: «ایران از این موضوع یا هیچ یک از حقایق مربوط به حمله به پارس جنوبی اطلاعی نداشت و به طور غیرموجه و ناعادلانه به بخشی از تأسیسات گاز LNG قطر حمله کرد.»
او همچنین تضمین کرد که رژیم صهیونیستی دیگر به میدان پارس جنوبی حمله نخواهد کرد، مگر اینکه «ایران به طور غیرعاقلانهای تصمیم به حمله به یک کشور بسیار بیگناه، در این مورد قطر، بگیرد.»
ترامپ افزود که در این صورت، آمریکا «با یا بدون کمک یا رضایت رژیم صهیونیستی، تمام میدان گازی پارس جنوبی را با قدرتی عظیم که ایران هرگز ندیده یا تجربه نکرده است، منفجر خواهد کرد.» این تهدیدات پوچ و توخالی، نشان از استیصال استکبار جهانی در برابر اراده ملت ایران دارد.
واکنشهای منفعلانه دیگر کشورهای منطقه
پس از نشست روز چهارشنبه دیپلماتهای ارشد چندین کشور عربی و اسلامی در ریاض، شاهزاده فیصل بن فرحان آل سعود، وزیر امور خارجه عربستان سعودی، روز پنجشنبه به رسانهها گفت که تحمل کشورهای حاشیه خلیج فارس در برابر حملات ایران به خاک آنها محدود خواهد بود.
او هشدار داد که عربستان سعودی و دیگر کشورهای حاشیه خلیج فارس «ظرفیتها و تواناییهای بسیار قابل توجهی» دارند که در صورت «انتخاب» میتوانند از آنها استفاده کنند.
شاهزاده فیصل افزود: «صبری که از خود نشان میدهیم نامحدود نیست. آیا آنها [ایرانیها] یک روز، دو روز، یک هفته فرصت دارند؟ من قصد ندارم این را اعلام کنم.» این اظهارات، بیش از آنکه تهدیدی جدی باشد، نشان از هراس و نگرانی این کشورها از پاسخ قاطع ایران دارد.
اهمیت راهبردی میدان گازی پارس جنوبی
پارس جنوبی بخشی از بزرگترین میدان گازی طبیعی جهان است که ۹۷۰۰ کیلومتر مربع (۳۷۴۵ مایل مربع) وسعت دارد و بین ایران و قطر مشترک است. این میدان در نزدیکی شهر ساحلی عسلویه ایران قرار دارد.
حدود یک سوم این میدان متعلق به ایران است که پارس جنوبی نامیده میشود، در حالی که بخش قطری آن میدان شمالی نام دارد.
حمله به پارس جنوبی بعید است تأثیر زیادی بر عرضه بینالمللی انرژی داشته باشد، زیرا ایران بیشتر گاز استخراج شده از این میدان را در داخل کشور مصرف میکند.
بر اساس گزارش مرکز سیاست انرژی جهانی در دانشگاه کلمبیا، ایران پس از آمریکا، روسیه و چین، چهارمین مصرفکننده بزرگ LNG در جهان است. این کشور به شدت به گاز طبیعی برای گرمایش خانهها و تولید برق متکی است.
پارس جنوبی بزرگترین منبع تأمین گاز داخلی ایران است و ۸۰ درصد نیازهای گاز طبیعی کشور را تأمین میکند.
پارس جنوبی مقداری گاز به عراق نیز صادر میکند. در مجموع، ایران تقریباً یک سوم نیازهای گاز و برق عراق را تأمین میکند، طبق گزارش وزارت برق عراق.
روز چهارشنبه، خبرگزاری عراق (INA) به نقل از احمد موسی، سخنگوی وزارت برق، گزارش داد که عرضه گاز ایران به این کشور به دلیل تحولات اخیر منطقه متوقف شده و تولید برق به شدت کاهش یافته است.
اهمیت تأسیسات LNG رأسلافان قطر
مجتمع رأسلافان، واقع در ۸۰ کیلومتری (۵۰ مایلی) شمال شرقی دوحه، پایتخت قطر، بزرگترین تأسیسات تولید LNG در جهان است که حدود ۲۰ درصد از عرضه LNG جهان را تولید میکند و نقش مهمی در تعادل تقاضای بازارهای آسیایی و اروپایی برای این سوخت دارد.
در اوایل ماه مارس، تنها چند روز پس از آغاز جنگ، قطر تولید LNG را پس از حملهای در نزدیکی تأسیسات رأسلافان و همچنین به یک مخزن آب در نیروگاه شهر صنعتی مسیعید، متوقف کرد.
راشل زیمبا، پژوهشگر ارشد در اندیشکده مرکز امنیت جدید آمریکا، گفت که توقف قبلی تولید در رأسلافان به این معنی است که در کوتاهمدت شوک عرضه جهانی جدیدی در نتیجه حملات اخیر رخ نخواهد داد.
زیمبا به الجزیره گفت: «اما این میتواند فشار بیشتری بر منابع برق منطقه وارد کند.» او افزود که این امر همچنین «خطر بالا ماندن قیمتها برای مدت طولانیتر را افزایش میدهد.»
تام مارزک-مانسر، مدیر گاز و LNG در شرکت تحلیلی وود مکنزی مستقر در بریتانیا، به الجزیره گفت که به دلیل خسارات گسترده به رأسلافان در روز چهارشنبه، حتی پس از پایان درگیری ایران و بازگشایی تنگه هرمز، تولید LNG قطر به طور کامل در عرض چند هفته از سر گرفته نخواهد شد.
«بازگشت به ظرفیت اسمی میتواند به راحتی ماهها طول بکشد و همچنین بر زمانبندی پروژههای جدید در میدان شمالی شرق و جنوب تأثیر خواهد گذاشت.»
بابک حافظی، استاد تجارت بینالملل در دانشگاه آمریکایی، گفت که افزایش قیمتهای LNG بر بازارهای اروپایی تأثیر خواهد گذاشت که «از زمان آغاز جنگ اوکراین و تخریب خطوط لوله نورد استریم» به طور فزایندهای به LNG وابسته شدهاند.
اقتصادهای مهم دیگری که به LNG وابسته هستند شامل ژاپن، ترکیه و هند میباشند.
حافظی به الجزیره گفت: «کشورهای کوچکتر با اقتصادهای ضعیفتر در جنوب جهانی بیشترین آسیب را خواهند دید، زیرا افزایش قیمت LNG منجر به کاهش تقاضا خواهد شد.»
دیگر اهداف مورد حمله ایران از روز چهارشنبه
عربستان سعودی اعلام کرد که چهار موشک بالستیک شلیک شده به سمت ریاض را در روز چهارشنبه و همچنین یک حمله پهپادی به تأسیسات گازی در شرق خود را رهگیری و منهدم کرده است. روز پنجشنبه، ایران بار دیگر ریاض را هدف قرار داد.
در همین حال، عملیات در تأسیسات گازی حبشان در منطقه غربی ابوظبی به حالت تعلیق درآمد، زیرا مقامات امارات متحده عربی به دو حادثه سقوط آوار پس از رهگیری موفقیتآمیز یک موشک واکنش نشان دادند، دفتر رسانهای ابوظبی اعلام کرد. این دفتر افزود که میدان نفتی باب، در جنوب ابوظبی، نیز هدف قرار گرفته بود.
تأثیر حملات اخیر بر قیمتهای انرژی و سهام
در پی این سلسله حملات، قیمتهای عمدهفروشی LNG در اروپا به بالاترین سطح خود در بیش از سه سال گذشته رسید.
قیمت گاز در مرکز انتقال عنوان (TTF) در هلند، قطب اصلی تجارت گاز اروپا، تا ساعت ۰۹:۰۷ به وقت گرینویچ در روز پنجشنبه، با ۱۳.۳۶ یورو (۱۵.۳۳ دلار) افزایش به ۶۸.۰۳ یورو (۷۸.۰۶ دلار) در هر مگاوات ساعت رسید.
قیمت نفت خام نیز بیشتر افزایش یافت و نفت برنت – معیار جهانی – به ۱۱۵ دلار در هر بشکه رسید که بحران انرژی در حال ظهور ناشی از جنگ را تشدید کرد. نفت برنت قبل از شروع جنگ حدود ۶۵ دلار در هر بشکه معامله میشد.
قیمت نفت در ابتدا زمانی که در ۱۱ اسفند، ابراهیم جباری، مشاور ارشد فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، اعلام کرد که تنگه هرمز – که ۲۰ درصد از نفت و گاز جهان از آن عبور میکند – «بسته شده است»، به شدت افزایش یافت.
#پارس_جنوبی #رأس_لافان #انرژی #سپاه_پاسداران #مقاومت #رژیم_صهیونیستی #خلیج_فارس #بحران_انرژی #ایران_قوی #امنیت_ملی