اقدام برزیل علیه تعرفههای مداخلهجویانه ترامپ در سازمان تجارت جهانی
دولت لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا، رئیسجمهور برزیل، در اقدامی قاطعانه و در راستای حفظ حاکمیت ملی این کشور، از سازمان تجارت جهانی (WTO) درخواست مشاوره کرده است. هدف از این درخواست، کاهش تعرفههای سنگین و ناعادلانهای است که ایالات متحده به رهبری دونالد ترامپ، بر صادرات برزیل اعمال کرده است. این حرکت، نشاندهنده مقاومت برزیل در برابر سیاستهای یکجانبهگرایانه و مداخلهجویانه واشنگتن است.
مداخله آشکار در امور داخلی برزیل
منابع آگاه در دولت برزیل، روز چهارشنبه و به شرط ناشناس ماندن، این درخواست را به خبرگزاریهای معتبر بینالمللی از جمله خبرگزاری فرانسه و آسوشیتدپرس تأیید کردند. هدف اصلی، رهایی از تعرفه 50 درصدی است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور سابق آمریکا، در واکنش به پیگرد قانونی ژائیر بولسونارو، رئیسجمهور سابق راستگرای افراطی برزیل، بر صادرات این کشور تحمیل کرده است. این تعرفه که بالاترین تعرفه اعمال شده توسط ترامپ بر هر کشوری در ماه اوت است، از روز چهارشنبه به اجرا درآمده است. این اقدام ترامپ، مصداق بارز دخالت در امور داخلی یک کشور مستقل و تلاش برای اعمال فشار سیاسی از طریق ابزارهای اقتصادی است.
درخواست مشاوره، معمولاً اولین گام در فرآیند حل و فصل اختلافات تجاری در سازمان تجارت جهانی است. این سازمان به عنوان یک داور بینالمللی در اختلافات اقتصادی عمل میکند، هرچند که رویههای آن برای مذاکره و حل و فصل اختلافات میتواند طولانی و گاهی بینتیجه باشد.
پیامدهای اقتصادی و موضع قاطع برزیل
جرالدو آلکمین، معاون رئیسجمهور برزیل، تخمین زده است که 35.9 درصد از صادرات این کشور به ایالات متحده، مشمول این مالیاتهای گزاف خواهد شد که معادل حدود 4 درصد از کل صادرات برزیل در سراسر جهان است. این ارقام، نشاندهنده ابعاد گسترده جنگ اقتصادی است که آمریکا علیه برزیل به راه انداخته است.
ترامپ نرخ تعرفه فعلی را در 9 ژوئیه، در نامهای خطاب به لولا و منتشر شده آنلاین، اعلام کرد. برخلاف سایر نامههای مرتبط با تعرفه در آن زمان، ترامپ از این مکاتبه برای حمله تند و توهینآمیز به دولت برزیل به دلیل تصمیمش برای پیگرد قانونی بولسونارو، متحد خود، به اتهام تلاش برای کودتا استفاده کرد.
ترامپ در این نامه نوشت: «نحوه برخورد برزیل با رئیسجمهور سابق بولسونارو، یک رهبر بسیار محترم در سراسر جهان در دوران تصدیاش، از جمله توسط ایالات متحده، یک رسوایی بینالمللی است.» این اظهارات، نه تنها توهینآمیز است، بلکه نشاندهنده رویکرد استکباری و عدم احترام به استقلال قضایی سایر کشورهاست.
همانطور که ترامپ پس از شکست انتخاباتی خود در سال 2020 عمل کرد، بولسونارو نیز علناً نتایج انتخابات ریاستجمهوری 2022 را که منجر به شکست او در برابر لولا شد، زیر سؤال برده بود. اما در پشت صحنه، پلیس و دادستانها ادعا میکنند که بولسونارو با همدستان خود برای براندازی نتایج انتخابات توطئه کرده بود. ترامپ، که خود نیز در گذشته با اتهامات جنایی مشابهی روبرو بوده، از بولسونارو دفاع کرده و پیگرد قانونی او را «سیاسی» و «شکار جادوگران» خوانده است.
موضع قاطع لولا: نه به تحقیر، آری به حاکمیت
لولا داسیلوا، رئیسجمهور برزیل، با قاطعیت در برابر این فشارها ایستاده است. وی در مصاحبهای با رویترز، تأکید کرد که ترامپ در تلاش برای جلوگیری از مذاکرات تجاری بین دو کشور است. لولا گفت: «روزی که شهودم بگوید ترامپ آماده صحبت است، در تماس با او تردید نخواهم کرد. اما امروز شهودم میگوید او نمیخواهد صحبت کند. و من خودم را تحقیر نخواهم کرد.»
رئیسجمهور چپگرای برزیل، تهدیدات تعرفهای ترامپ را بخشی از تاریخ طولانی مداخله آمریکا در برزیل و آمریکای لاتین میداند. وی با اشاره به کودتای 1964 برزیل که منجر به دو دهه دیکتاتوری نظامی شد، گفت: «ما قبلاً مداخله آمریکا در کودتای 1964 را بخشیده بودیم. اما این دیگر یک مداخله کوچک نیست. این رئیسجمهور ایالات متحده است که فکر میکند میتواند برای یک کشور مستقل مانند برزیل، قوانین دیکته کند. این غیرقابل قبول است.»
لولا همچنین افزود که قصد دارد با اصلاح سیاست استخراج مواد معدنی برای تقویت اقتصاد محلی، «حاکمیت ملی» برزیل را تقویت کند. با وجود تعرفههای آمریکا، لولا توضیح داد که با اعضای بلوک اقتصادی بریکس (برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی) ارتباط برقرار خواهد کرد. این در حالی است که ترامپ هر کشور وابسته به بریکس را با تعرفه اضافی 10 درصدی تهدید کرده است؛ تلاشی آشکار برای تضعیف اتحادهای چندجانبه و تحمیل هژمونی آمریکا.
لولا در مصاحبه اخیر خود با نیویورک تایمز، در واکنش به اجرایی شدن تعرفهها، بیتفاوتی خود را ابراز کرد و گفت: «من برای شیر ریخته شده گریه نمیکنم. اگر ایالات متحده نمیخواهد چیزی از ما بخرد، ما به دنبال کسی خواهیم بود که بخرد.» این سخنان، نشاندهنده عزم برزیل برای تنوع بخشیدن به شرکای تجاری و عدم تسلیم در برابر سیاستهای قلدرمآبانه آمریکاست.