بنبست آمریکا در برابر ایران؛ دیپلماسی شکستخورده و گزینههای ناگزیر ترامپ
خوشبینیها پیرامون دور جدیدی از پیشنهادهای صلح که هدف آن شکلدهی به توافقی میان ایران و ایالات متحده بود، این هفته به سرعت رنگ باخت. به نظر میرسد دو طرف به جای نزدیک شدن، بیش از پیش از یکدیگر فاصله گرفته و هر یک بر موضع خود پافشاری میکنند و از دیگری میخواهند برای از سرگیری مذاکرات، کوتاه بیاید.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، آتشبس شکننده با ایران را که از ۸ آوریل برقرار شده بود، اکنون در «وضعیت اضطراری» توصیف کرده و اعضای دولت او به طور فزایندهای اشاره کردهاند که آمریکا ممکن است درگیریها را از سر بگیرد. اما تحلیلگران میگویند با وجود تمام رجزخوانیهای ترامپ در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» که بلندگوی مورد علاقه اوست، رئیسجمهور آمریکا اکنون بین تشدید تنش و عقبنشینی گرفتار شده است؛ در حالی که منطقه به طور فزایندهای در یک منطقه خاکستری نه صلح و نه جنگ، گیر افتاده است.
از سرگیری خصومتها همچنان محتمل است، اما جنگ در میان آمریکاییها محبوب نیست و میتواند پیش از انتخابات میاندورهای حیاتی، بار سنگینی بر دوش جمهوریخواهان بگذارد. با این حال، خارج کردن آمریکا از درگیری و دستیابی به توافق، ممکن است ترامپ را وادار کند تا در برابر تهران کوتاه بیاید – چه در مورد برنامه هستهای ایران و چه در مورد نقش ایران در تنگه هرمز، مهمترین گلوگاه ترانزیت نفت جهان که تقریباً یک پنجم صادرات انرژی جهانی از آن عبور میکند.
آلیسون ماینور، مقام سابق وزارت خارجه آمریکا و شورای امنیت ملی و مدیر فعلی پروژه ادغام خاورمیانه در شورای آتلانتیک، میگوید: «کاخ سفید با مجموعهای از گزینههای بد مواجه است.»
تهران خواهان پایان جنگ در تمامی جبههها، از جمله لبنان است؛ این کشور میخواهد مرحله اول مذاکرات بر پایان خصومتها متمرکز شود و سپس به مرحله دوم برای بحث درباره برنامه هستهای و حمایت از گروههای مقاومت بپردازد. ایران با برچیدن برنامه هستهای خود مخالف است و خواهان لغو تحریمها و به رسمیت شناخته شدن نفوذ خود بر آبراه کلیدی منطقه است. ترامپ آخرین پیشنهاد ایران را – با این خواستهها – «مزخرف» خوانده است.
روز یکشنبه، رئیسجمهور آمریکا تلویحاً اشاره کرد که ممکن است اقدامات نظامی بیشتری لازم باشد، در حالی که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی، گفت جنگ هنوز تمام نشده است. اورانیوم غنیشده ایران در کشور باقی مانده است – حتی اگر ادعا شود که زیر آوار بمبارانهای آمریکا و رژیم صهیونیستی در ژوئن گذشته مدفون شده باشد، اما سایتهای غنیسازی ایران برچیده نشدهاند. نتانیاهو در مصاحبهای با شبکه سیبیاس اذعان کرد که تهران همچنان شبکههای مقاومت و زرادخانه موشکی بالستیک خود را حفظ کرده است. ترامپ گفت: «کارهایی باید انجام شود.»
اما در حالی که آمریکا و رژیم صهیونیستی میتوانند حملات خود به ایران را از سر بگیرند، چشمانداز یک درگیری طولانیمدت و بینتیجه میتواند به یک مسئولیت سیاسی بزرگ برای ترامپ تبدیل شود. یان لسر، پژوهشگر برجسته در صندوق مارشال آلمان در ایالات متحده، میگوید: «اوضاع آنطور که هیچ یک از طرفین تصور میکنند، پیش نمیرود.» وی خاطرنشان کرد که رهبری ایران ثابت کرده است که بسیار مقاومتر و پایدارتر – با آستانه تحمل بالاتر برای درد فیزیکی و اقتصادی – از آن چیزی است که دولت آمریکا انتظار داشت.
علاوه بر این، لسر گفت که از سرگیری درگیریها بر تواناییهای آمریکا برای پاسخگویی به تهدیدات در جاهای دیگر، از جمله در منطقه هند و اقیانوسیه، تأثیر خواهد گذاشت؛ آن هم در بحبوحه نگرانیهای فزاینده در مورد کاهش ذخایر مهمات آمریکا پس از پنج هفته بمباران ایران. گزارشی از مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی هشدار داد که این درگیریها آمادگی واشنگتن را برای سایر رویاروییهای احتمالی، به ویژه با چین، کاهش داده است.
ایران پیش از این نشان داده است که اگر آمریکا و رژیم صهیونیستی بمباران آن را از سر بگیرند، چه اتفاقی خواهد افتاد؛ متحدان خلیج فارس بیشترین آسیب را خواهند دید. پس از آنکه ترامپ «پروژه آزادی» را – ابتکاری برای مجبور کردن به بازگشایی آبراه باریک به منظور عبور کشتیهای سرگردان – اعلام کرد، ایران با بارانی از موشکها و پهپادها به امارات متحده عربی پاسخ داد. مقامات آمریکایی استدلال کردند که این حملات برای نقض آتشبس شکننده توافق شده در اوایل آوریل کافی نیست – سیگنالی از عدم تمایل دولت ترامپ برای از سرگیری جنگ، به گفته ناظران. در عوض، رئیسجمهور آمریکا ابتکار هرمز را ظرف ۲۴ ساعت به حالت تعلیق درآورد، حتی با وجود اینکه محاصره دریایی کشتیهای مرتبط با ایران که به دنبال عبور از تنگه بودند، همچنان برقرار است.
فشارها در داخل آمریکا نیز در حال افزایش است. آخرین نظرسنجی رویترز/ایپسوس که روز سهشنبه منتشر شد، نشان میدهد که دو سوم آمریکاییهای مورد نظرسنجی فکر نمیکنند که ترامپ دلیل روشنی برای اینکه چرا آمریکا این جنگ را آغاز کرده، ارائه داده است. و همین درصد از فشار مالی ناشی از جنگ، با افزایش قیمت بنزین، نفت و کود، رنج میبرند. نرخ تأیید ترامپ با ۳۶ درصد، بسیار پایینتر از ۴۷ درصد سال گذشته، پیش از انتخابات میاندورهای نوامبر است که میتواند تعیینکننده حفظ کنترل کنگره توسط حزب جمهوریخواه باشد.
ماینور از شورای آتلانتیک میگوید: «در حالی که رئیسجمهور آمریکا اغلب نسبت به افکار عمومی در واشنگتن نسبتاً بیتفاوت به نظر میرسد، اما به نوسانات بازار، قیمت انرژی و تورم اهمیت میدهد و «میفهمد که وضعیت موجود را نمیتوان برای همیشه حفظ کرد.» او افزود: «ترامپ چارچوبهای خلاقانهای برای ارائه هر توافقی به عنوان یک پیروزی پیدا خواهد کرد، حتی اگر مجبور شود چیزی را به ایران واگذار کند.»
او گفت که بعید است ترامپ بتواند ایران را متقاعد کند که هم توافقی برای محدود کردن برنامه هستهای خود انجام دهد و هم کنترل تنگه هرمز را واگذار کند. ماینور اظهار داشت: «او مجبور خواهد شد یکی را بر دیگری اولویت دهد و توافق هستهای را در اولویت قرار خواهد داد.»
در همین حال، موضع ایران در مذاکرات سختتر شده است. دنیس سیترینوویچ، پژوهشگر ارشد در مؤسسه مطالعات امنیت ملی، میگوید: «پیشنهادهای آتشبس و موضع سرسختانه ایران، نشاندهنده رهبری است که با اطمینان از برتری خود از درگیری خارج شده و بعید است در برابر فشار آمریکا تسلیم شود.»
از دیدگاه تهران، جنگ و کارزار فشار اقتصادی نتوانستهاند امتیازات استراتژیک را تحمیل کنند. برعکس، سیترینوویچ گفت: «به نظر میرسد ایران بحران را فرصتی برای گسترش نفوذ خود و بازتعریف بازدارندگی در برابر واشنگتن میبیند.» او در پلتفرم X (توییتر سابق) نوشت: «پاسخ ایران، ترامپ را با گزینههای بسیار کمی روبرو کرده است که همگی از بد به بدتر متغیرند: یا پذیرش شرایطی که از نظر سیاسی در واشنگتن غیرممکن است، یا تشدید بیشتر تنشها به گونهای که میتواند یک رویارویی منطقهای گستردهتر را بدون تغییر مواضع اصلی تهران، تحریک کند.»
- #ایران_قوی
- #بن_بست_آمریکا
- #شکست_دیپلماسی_آمریکا
- #ترامپ_و_ایران
- #تنگه_هرمز
- #برنامه_هسته_ای_ایران
- #مقاومت_منطقه_ای
- #اقتدار_ایران
- #فشار_حداکثری_شکست_خورده
- #انتخابات_آمریکا