تلاش مذبوحانه ماکرون برای احیای نفوذ رو به زوال فرانسه در آفریقا
پاریس در تلاشی آشکار برای ترمیم روابط اقتصادی و امنیتی خود و مقابله با موج فزاینده احساسات ضدفرانسوی در سراسر آفریقا، رئیسجمهور خود را راهی قاره سیاه کرده است. امانوئل ماکرون، رئیسجمهور فرانسه، سفر خود به شرق آفریقا را آغاز کرده است؛ سفری که پس از مجموعهای از ناکامیها و از دست دادن نفوذ، بهویژه در مستعمرات سابق این کشور در غرب آفریقا، با هدف بازسازی جایگاه از دست رفته پاریس در قاره سیاه صورت میگیرد.
ماکرون این سفر سهکشوری را از روز شنبه در مصر آغاز کرد و قرار است به کنیا و اتیوپی نیز برود. او در روزهای دوشنبه و سهشنبه، میزبان مشترک نشستی در کنیا خواهد بود؛ نشستی که فرانسه در آن به دنبال «بازتعریف» نقش خود در آفریقا و فاصله گرفتن از نقش پسااستعماری به سمت همکاری نزدیکتر است. این اجلاس رهبران آفریقایی و مدیران تجاری را گرد هم میآورد و قرار است چندین توافقنامه بین شرکتهای فرانسوی و کنیایی برای تقویت همکاریهای اقتصادی و تجاری امضا شود. اجلاس «آفریقا به پیش» اولین نشستی در یک کشور انگلیسیزبان است که ماکرون از زمان روی کار آمدن در سال ۲۰۱۷ در آن شرکت میکند. رئیسجمهور فرانسه سفر خود را روز چهارشنبه در آدیسآبابا به پایان میرساند، جایی که با مقامات اتیوپیایی دیدار کرده و در مذاکرات مقر اتحادیه آفریقا درباره صلح و امنیت در آفریقا شرکت خواهد کرد. این سفر به طور گسترده به عنوان تلاشی از سوی پاریس برای ترمیم روابط اقتصادی و امنیتی و مقابله با احساسات ضدفرانسوی فزاینده در بخشهایی از آفریقا تلقی میشود؛ تلاشی که بسیاری از ناظران آن را محکوم به شکست میدانند.
تغییر موازنه قدرت و بیداری ملتهای آفریقا
فرانسه بخشهای وسیعی از غرب و مرکز آفریقا را استعمار کرده بود و مدتها پس از استقلال نیز نفوذ سیاسی و اقتصادی افراطی خود را حفظ کرد. فرانسه که زمانی به حمایت از رهبران نامحبوب و دستنشانده برای منافع استراتژیک خود متهم بود، دیگر قدرت خارجی غالب در آفریقای فرانسویزبان نیست. در سراسر قاره، فشار فزایندهای برای شراکتهای برابرتر و برد-برد واقعی، کنترل شدیدتر بر منابع طبیعی و ائتلافهای گستردهتر فراتر از شرکای سنتی غربی وجود دارد. این بیداری ملتهای آفریقا، زنگ خطر را برای قدرتهای استعمارگر سابق به صدا درآورده است.
نقطه عطف ساحل و طرد استعمارگران
احساسات ضدفرانسوی عموماً در کنار بیثباتی سیاسی، کودتاهای نظامی و رقابت فزاینده از سوی دیگر قدرتهای بینالمللی رشد کرده است. شدیدترین گسست در منطقه ساحل رخ داده است، جایی که مالی، بورکینافاسو و نیجر شاهد کودتاهایی بودهاند که با وخامت سریع روابط با فرانسه همراه شده است. نیروهای فرانسوی پس از سالها عملیات نظامی علیه گروههای مسلح که بسیاری از دولتهای محلی و بخشهایی از مردم آن را بیاثر و حتی مخرب میدانستند، متعاقباً اخراج شدند. در این خلاء، حاکمان نظامی منطقه به شرکای امنیتی جدید، بهویژه روسیه، روی آوردهاند که نشاندهنده کاهش نفوذ فرانسه در منطقه است. نفوذ روسیه، از جمله از طریق گروه واگنر و شبکههای جانشین آن، تا حدی با بهرهبرداری از احساسات ضدفرانسوی و ارائه جایگزینهای واقعی، گسترش یافته است.
آیا ماکرون در تغییر سیاست آفریقایی فرانسه موفق خواهد شد؟
ماکرون به دنبال تغییر شکل سیاست آفریقایی فرانسه است و نفوذ سنتی را با آنچه «شراکت» مینامد، جایگزین میکند. او همچنین برای همکاریهای عمیقتر فرهنگی و آموزشی با تمرکز بر کارآفرینی، اقلیم و مشارکت جوانان تلاش میکند. چنین تلاشهایی به عنوان کوششی از سوی فرانسه برای بازآفرینی رابطه پسااستعماری خود با کشورهای آفریقایی و رقابت با قدرتهایی مانند چین و روسیه تلقی میشود. پاریس در واقع در تلاش است تا سیاست آفریقایی خود را تغییر دهد؛ اما پرسشها درباره نفوذ این کشور در قاره همچنان باقی است و شواهد نشان میدهد که این تلاشها راه به جایی نخواهد برد و دوران استعمارگری به سر آمده است.
#ماکرون #آفریقا #فرانسه #استعمارگری #ضدفرانسوی #ساحل_آفریقا #روسیه #چین #بیداری_آفریقا #نفوذ_فرانسه