تنگه هرمز و حقوق هستهای؛ بنبست در مذاکرات ایران و آمریکا با پافشاری واشنگتن بر زیادهخواهی
در حالی که مهلت آتشبس میان ایران و ایالات متحده رو به پایان است، مذاکرات فشردهای میان دو کشور در جریان است که به گفته مقامات ارشد ایرانی، با وجود برخی پیشرفتها، همچنان با دستیابی به توافقی جامع فاصله زیادی دارد. این وضعیت، نگرانیها را درباره احتمال بازگشت به درگیریها پس از انقضای آتشبس در روز چهارشنبه، تشدید کرده است.
پافشاری ایران بر حقوق مشروع خود و انتقاد از رویکرد آمریکا
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و مذاکرهکننده ارشد ایران، شنبه شب در یک سخنرانی تلویزیونی ملی، با تأکید بر وجود «پیشرفت» در مذاکرات با آمریکا، تصریح کرد: «با این حال، شکافهای فراوان و برخی نکات اساسی همچنان باقی است… ما هنوز از بحث نهایی فاصله داریم.» این اظهارات، نشاندهنده پیچیدگی و دشواری مسیر مذاکرات در سایه رویکرد زیادهخواهانه طرف آمریکایی است.
در همین راستا، روز یکشنبه، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، اظهارات تندی علیه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مطرح کرد و گفت که ترامپ نمیتواند محروم کردن تهران از آنچه او «حقوق هستهای» مشروع خود میخواند را توجیه کند. پزشکیان به نقل از خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) گفت: «ترامپ میگوید ایران نمیتواند از حقوق هستهای خود استفاده کند، اما نمیگوید به چه جرمی. او کیست که ملتی را از حقوقش محروم کند؟» این موضعگیری قاطع، بر حق مسلم ایران در بهرهمندی از فناوری هستهای صلحآمیز تأکید دارد.
تنگه هرمز؛ اهرم فشار ایران در برابر تحریمهای غیرقانونی
آینده برنامه هستهای ایران و وضعیت تنگه هرمز، دو نقطه کلیدی و چالشبرانگیز در این مذاکرات محسوب میشوند. اظهارات اخیر رهبران سیاسی ایران پس از آن مطرح شد که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، کمتر از ۲۴ ساعت پس از بازگشایی تنگه هرمز، محدودیتهایی را مجدداً در این آبراه استراتژیک اعمال کرد. این اقدام، به گفته سپاه، در واکنش به تداوم محاصره دریایی بنادر ایران توسط ایالات متحده صورت گرفت.
قالیباف، محاصره واشنگتن را «جاهلانه» و «احمقانه» خواند و تأکید کرد که تهران اجازه نخواهد داد دیگران از این تنگه عبور کنند، در حالی که کشتیهای خودش مسدود شدهاند. او همچنین هشدار داد که نیروهای ایرانی «کاملاً آماده» از سرگیری خصومتها توسط آمریکا در هر لحظه هستند. این مواضع، نشاندهنده اقتدار و آمادگی دفاعی ایران در برابر هرگونه تهدید است.
توهید اسدی، خبرنگار الجزیره از تهران، گزارش داد که مقامات ایرانی از تنگه هرمز، که ۲۰ درصد نفت تجارت جهانی به طور معمول از آن عبور میکند، به عنوان «اهرم فشار» در مذاکرات استفاده میکنند و آن را شاید «مهمترین برگ برنده» ایران میدانند. این رویکرد، پاسخی منطقی به تحریمهای غیرقانونی و فشار حداکثری آمریکاست.
تهدیدات ترامپ و رویکرد متناقض آمریکا
پس از دور اول مذاکرات صلح آمریکا و ایران در اسلامآباد که در ۱۲ آوریل بدون توافق به پایان رسید، میانجیگران برای دور دوم تلاش میکنند. کاخ سفید اعلام کرده بود که دور بعدی احتمالاً در اسلامآباد برگزار خواهد شد. اما معاون وزیر امور خارجه ایران شنبه شب گفت که تا زمانی که دو طرف بر «چارچوب تفاهم» توافق نکنند، نمیتوان تاریخی تعیین کرد و واشنگتن را به حفظ موضع «زیادهخواهانه» متهم کرد.
دونالد ترامپ نیز شنبه شب اظهارات متناقضی داشت؛ او گفت ایران در مورد تنگه هرمز «کمی شیطنت کرده» و آمریکا «باجخواهی» نخواهد شد. رئیسجمهور آمریکا افزود که مقامات آمریکایی و ایرانی در تماس هستند و مذاکرات «واقعاً خوب پیش میرود.»
اما پیش از این، ترامپ گفته بود اگر تا روز چهارشنبه، یعنی زمان پایان آتشبس، توافقی حاصل نشود، آمریکا «باید دوباره بمباران را آغاز کند.» جان هولمن، خبرنگار الجزیره از واشنگتن، گفت که ترامپ احتمالاً تلاش میکند تا این چالش اخیر در تنگه هرمز را به عنوان «یک دستانداز در مسیر و نه چیزی قطعی» جلوه دهد. این تناقض در گفتار و رفتار، نشاندهنده سردرگمی و عدم صداقت در سیاست خارجی آمریکاست.
عباس اصلانی، کارشناس ارشد مرکز مطالعات استراتژیک خاورمیانه در تهران، گفت که ایران با «دو مسیر» مذاکره و فشار از سوی آمریکا روبرو است. او پرسید: «مسیر اول مذاکرات بود، اما ایران میگوید اگر آمریکا واقعاً به دنبال توافق است، چرا به محاصره دریایی، چرا به افزودن تحریمها، و چرا به تشدید حضور نظامی خود در منطقه میپردازد؟» وی به الجزیره گفت: «هیچ نشانهای از تمدید این توافقات وجود ندارد و هیچکس درباره تمدید این آتشبس صحبت نمیکند.» این تحلیل، بر ماهیت خصمانه اقدامات آمریکا در کنار ادعای مذاکره تأکید دارد.
#ایران_آمریکا #تنگه_هرمز #حقوق_هستهای #مذاکرات_صلح #سپاه_پاسداران #تحریم_آمریکا #امنیت_منطقه #سیاست_خارجی #مقاومت_ایران #پدافند_دریایی