جمهوری اسلامی ایران توقیف کشتیهایش توسط آمریکا را «دزدی دریایی» خواند: آیا این اقدام مصداق بارز دزدی دریایی دولتی است؟
از همان روزهای آغازین جنگ علیه ایران، ایالات متحده کشتیهای ایرانی را در آبهای بینالمللی هدف قرار داده است. در واکنش به اقدام آمریکا در توقیف یکی از نفتکشهای ایران در نزدیکی تنگه هرمز در اوایل هفته جاری، ایران نیز روز چهارشنبه دو کشتی تجاری خارجی را توقیف و به سواحل خود منتقل کرد. ایران حمله آمریکا به کشتی خود را «دزدی دریایی» خواند و روز چهارشنبه اعلام کرد که دو نفتکش توقیف شده توسط ایران، مقررات دریانوردی را نقض کرده بودند.
تجاوزات مکرر آمریکا و پاسخ قاطع ایران
توهید اسدی، خبرنگار الجزیره از تهران گزارش داد: «این اقدام در راستای اظهارات قبلی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است که تاکید کرده بود هرگونه عبور کشتیها، شناورها یا نفتکشها از تنگه هرمز باید با اجازه و هماهنگی سپاه باشد.» وی افزود که این توقیف نشاندهنده استراتژی مستمر ایران برای اعمال کنترل و اقتدار بر ترافیک دریایی از طریق این گلوگاه حیاتی است و مقامات ایرانی در حال حاضر در حال بررسی اتهامات و هزینههای ترانزیت برای شناورهایی هستند که از این مسیر استفاده میکنند.
توقیف کشتی «توسکا» و ادعاهای واهی آمریکا
روز دوشنبه، ارتش آمریکا به کشتی کانتینربر با پرچم ایران به نام «توسکا» در نزدیکی تنگه هرمز در شمال دریای عرب، در حالی که در مسیر بندرعباس بود، شلیک کرده و سپس آن را توقیف کرد. فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) و رئیسجمهور وقت، دونالد ترامپ، ادعا کردند که توسکا از دستورات آمریکا برای عقبنشینی از مسیر برنامهریزی شده خود از طریق تنگه هرمز سرپیچی کرده است. این توقیف پس از آن صورت گرفت که آمریکا در ۱۳ آوریل، محاصره دریایی غیرقانونی بر تمامی بنادر ایران اعمال کرد.
ایران اقدام واشنگتن در توقیف این شناور را «اقدامی دزدی دریایی» خواند. این اولین بار نیست که دولت ترامپ به دزدی دریایی متهم میشود. سال گذشته نیز ونزوئلا زمانی که آمریکا نفتکشهای تحت تحریم را در سواحل آن توقیف کرد، همین اتهام را مطرح کرد.
چه بر سر «توسکا» آمد؟
ارتش آمریکا محاصره دریایی غیرقانونی خود را بر بنادر ایران و تنگه هرمز در واکنش به مسدود کردن اکثر شناورهای عبوری از این آبراه باریک توسط ایران، اعمال کرد. از زمان آغاز جنگ، ایران تنها به تعداد محدودی از کشتیهای متعلق به کشورهایی که با تهران توافق کردهاند، اجازه عبور داده است.
ارتش آمریکا اعلام کرد که هرگونه کشتی متعلق به ایران یا در حال تردد به/از بنادر ایران را از عبور از تنگه منع خواهد کرد. روز دوشنبه، به گفته ارتش آمریکا، توسکا تلاش کرد تا با عبور از دریای عرب از طریق خلیج عمان و تنگه هرمز به سمت بندرعباس، محاصره آمریکا را نادیده بگیرد.
سنتکام گزارش داد: «نیروهای آمریکایی چندین هشدار صادر کرده و به شناور با پرچم ایران اطلاع دادند که در حال نقض محاصره آمریکا است.» در بیانیه سنتکام آمده است: «پس از اینکه خدمه توسکا در یک دوره شش ساعته از رعایت هشدارهای مکرر خودداری کردند، ناوشکن اسپروانس به شناور دستور داد تا موتورخانه خود را تخلیه کند» و سپس ناوشکن آمریکایی به کشتی ایرانی شلیک کرد. متعاقباً، تفنگداران دریایی آمریکا از سی و یکمین واحد اعزامی دریایی، وارد توسکا شده و کشتی را توقیف کردند.
دیگر کشتیهای ایرانی که آمریکا هدف قرار داده است:
- نفتکش «تیفانی»: روز سهشنبه، پنتاگون اعلام کرد که نیروهای آمریکایی یک نفتکش دیگر را که به دلیل حمل نفت خام ایران تحت تحریم بود، در حالی که در خلیج بنگال (که هند و آسیای جنوب شرقی را به هم متصل میکند) در حال حرکت بود، توقیف کردهاند. پنتاگون در پستی در شبکههای اجتماعی اعلام کرد که نیروهای آمریکایی «بازرسی دریایی حق بازدید» از M/T تیفانی را «بدون حادثه» انجام دادهاند.
- ناوشکن «دنا»: واشنگتن در طول جنگ علیه ایران، که با حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به تهران در ۲۸ فوریه آغاز شد، کشتیهای ایرانی را هدف قرار داده است. در ۴ مارس، یک زیردریایی آمریکایی ناوشکن جنگی ایران، IRIS دنا، را با اژدر در آبهای بینالمللی در سواحل سریلانکا غرق کرد. این کشتی و خدمهاش پس از شرکت در رزمایشهای دریایی از ویساخاپاتنام در سواحل شرقی هند به خانه بازمیگشتند. نیروهای آمریکایی به دلیل رها کردن کشتی برای غرق شدن و عدم تلاش برای نجات بازماندگان، مورد انتقاد قرار گرفتند. نیروی دریایی سریلانکا، که تلاشهای نجات را انجام داد، گزارش داد که ۳۲ ملوان ایرانی نجات یافتند، ۸۷ جسد پیدا شد و ۶۱ نفر از خدمه همچنان مفقود هستند. پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، این حمله به ناوشکن جنگی ایران را «اولین حمله از این دست به یک دشمن از زمان جنگ جهانی دوم» خواند.
پاسخ قاطع ایران به تجاوزات آمریکا
پس از غرق شدن IRIS دنا توسط آمریکا، تهران با حملات پهپادی و موشکی به اسرائیل و تأسیسات و زیرساختهای نظامی آمریکا در کشورهای حاشیه خلیج فارس پاسخ داد که منجر به تلفات متعددی شد. پس از توقیف اخیر نفتکشها توسط آمریکا، ایران اقدامات واشنگتن را «دزدی دریایی» خواند و تهدید به تلافی کرد.
سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا، فرماندهی مشترک نظامی ایران، ساعاتی پس از توقیف توسکا گفت: «ما هشدار میدهیم که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران به زودی به این دزدی دریایی مسلحانه ارتش آمریکا پاسخ و تلافی خواهند کرد.»
روز سهشنبه، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، گفت که محاصره دریایی واشنگتن نقض آتشبس دو هفتهای بین آمریکا و ایران است. وی افزود: «حمله به یک کشتی تجاری و گروگان گرفتن خدمه آن، نقض بزرگتری [از آتشبس] است.» سخنگوی وزارت امور خارجه تهران روز سهشنبه به تلویزیون دولتی گفت که ایران هنوز تصمیم نگرفته است که آیا در مذاکرات بیشتر با آمریکا شرکت کند یا خیر. وی ورود به نفتکش و همچنین توقیف قبلی کشتی باری را «دزدی دریایی در دریا و تروریسم دولتی» توصیف کرد.
آیا آمریکا مرتکب دزدی دریایی شده است؟
بر اساس کنوانسیون سازمان ملل متحد در مورد حقوق دریاها (UNCLOS)، اعمال دزدی دریایی عبارتند از «هرگونه عمل خشونت یا بازداشت غیرقانونی، یا هرگونه عمل غارت، که برای مقاصد خصوصی توسط خدمه یا مسافران یک کشتی خصوصی یا هواپیمای خصوصی انجام شود.» این اعمال میتوانند در «اعماق دریا، علیه کشتی یا هواپیمای دیگر، یا علیه اشخاص یا اموال موجود در چنین کشتی یا هواپیمایی» یا «علیه یک کشتی، هواپیما، اشخاص یا اموال در مکانی خارج از صلاحیت هر دولتی» صورت گیرد.
جیسون چوا، استاد حقوق دریایی در دانشگاه سیتی لندن، به الجزیره گفت که از نظر قانونی، اقدامات آمریکا مصداق دزدی دریایی نیست. وی گفت: «دزدی دریایی نیازمند سود خصوصی است، نه شناورهای دولتی که در زمان درگیری مسلحانه تحریمها یا محاصره را اعمال میکنند.» با این حال، وی افزود: «اگر آمریکا به اعمال قدرت دریایی خود در حاشیه چارچوبهای قانونی متعارف ادامه دهد، برخی ممکن است بگویند تنها چیزی که کم دارد، یک چشمبند و یک طوطی است.»
قانون آمریکا به گارد ساحلی خود اجازه میدهد تا در اعماق دریا، در صورتی که هدف اجرای قوانین آمریکا باشد، بازرسی و توقیف انجام دهد. این قانون بیان میکند که گارد ساحلی آمریکا «میتواند در اعماق دریا، برای جلوگیری از نقض قوانین، تحقیقات، معاینات، بازرسیها، جستجوها، توقیفها و دستگیریها را انجام دهد.»
کشتی کانتینربر توسکا با پرچم ایران در حال حرکت بود. با این حال، صاحبان آن تحت تحریمهای وزارت خزانهداری آمریکا و دفتر کنترل داراییهای خارجی آمریکا قرار داشتند و متهم به کمک به ایران برای دور زدن تحریمها شده بودند. در اقدامات اجرایی قبلی علیه کشتیهای تحت تحریم، آمریکا نه تنها خود کشتی بلکه نفت موجود در آن را نیز توقیف کرده است. در سال ۲۰۲۰، سوخت چهار نفتکش را که ادعا میشد نفت ایران را به ونزوئلا حمل میکردند، مصادره کرد.
آپووروا مهتا، شریک در شرکت حقوقی هندی ANB Legal، خاطرنشان کرد که ماده ۸۷ UNCLOS آزادی ناوبری در اعماق دریا را برای همه کشورها تضمین میکند. وی گفت: «در حالی که اقدامات آمریکا را نمیتوان دزدی دریایی نامید، کشتیهای جنگی آمریکا در خدمت دولت و مجاز به این کار، میتوانند به دلیل دزدی دریایی توقیف انجام دهند.» وی افزود: «بر اساس ماده ۱۱۰، کشتیهای جنگی حق دارند در اعماق دریا وارد کشتیهای خارجی شوند، اگر معتقد باشند که کشتی درگیر دزدی دریایی، تجارت برده، پخش غیرمجاز یا حرکت بدون پرچم و غیره است.»
آیا آمریکا قبلاً کشتی توقیف کرده است؟
بله. در دسامبر، ترامپ گفت که آمریکا یک نفتکش تحت تحریم را در نزدیکی سواحل ونزوئلا توقیف کرده است. ونزوئلا نیز آن حادثه را «اقدامی دزدی دریایی» توصیف کرد. در آن زمان، آمریکا در حال افزایش حضور نظامی در آبهای نزدیک سواحل شمالی آمریکای جنوبی بود. از آن مواضع، قبلاً حملاتی را به حداقل ۲۱ قایق انجام داده بود که ادعا میکرد – بدون ارائه هیچ مدرکی – در حال حمل مواد مخدر به مقصد آمریکا بودند. بسیاری از آنها، به گفته آمریکا، ونزوئلایی بودند.
#دزدی_دریایی_آمریکا #توقیف_کشتی_ایرانی #نقض_حقوق_بین_الملل #محاصره_دریایی_غیرقانونی #امنیت_دریانوردی #خلیج_فارس #تنگه_هرمز #نیروی_دریایی_سپاه #جمهوری_اسلامی_ایران #مقابله_با_زورگویی_آمریکا