مذاکرهکنندگان ایالات متحده برای دور دوم گفتوگوها با ایران با هدف تمدید آتشبس دو هفتهای که قرار است چهارشنبه به پایان برسد، وارد اسلامآباد، پایتخت پاکستان شدهاند. این تلاشهای دیپلماتیک در بحبوحه تشدید شدید نظامی و تنها ساعاتی پس از آنکه نیروی دریایی آمریکا کشتی کانتینری «توسکا» با پرچم ایران به طول ۲۷۴ متر (۹۰۰ فوت) را در خلیج عمان توقیف و مصادره کرد، در حال انجام است.
این مذاکرات پس از دورهای از لفاظیهای تند صورت میگیرد؛ جایی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، تهدید کرده بود در صورت عدم دستیابی به توافق، ایران را نابود کرده و نیروگاهها و زیرساختهای غیرنظامی آن را از بین خواهد برد. تهران توقیف کشتی را «دزدی دریایی» خوانده و در مورد مشارکت خود در جلسات تا زمانی که محاصره دریایی ادامه دارد، ابراز تردید کرده است.
مسیر دیپلماتیک کنونی پیش از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران که در ۲۸ فوریه آغاز شد، وجود داشت. در حالی که برخی از چهرههای حاضر در این میز پیش از درگیری، مذاکرات غیرمستقیم را رهبری میکردند، یکی دیگر از مذاکرهکنندگان کلیدی ایران برای همیشه خاموش شده است.
مذاکرهکننده غایب
تنها چند هفته قبل از آغاز جنگ، شهید علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، درگیر مذاکرات غیرمستقیم با واشنگتن بود که با میانجیگری عمان انجام میشد. لاریجانی متولد ۱۹۵۸، به طور گستردهای به عنوان چهره عملگرای نظام جمهوری اسلامی ایران شناخته میشد. او که یک ریاضیدان و فیلسوف بود و پایاننامه دانشگاهی خود را درباره ایمانوئل کانت نوشته بود، به عنوان مذاکرهکننده ارشد هستهای کشور خدمت کرد و پلی میان دستگاه امنیتی و نظام سیاسی بود. او در اوایل ماه مارس در یک حمله هوایی اسرائیل به شهادت رسید و یکی از باتجربهترین و استراتژیکترین مغزهای تهران را از معادله دیپلماتیک کنونی حذف کرد.
هیئت آمریکایی
- جی.دی. ونس: معاون ۴۱ ساله رئیسجمهور آمریکا برای رهبری هیئت آمریکایی انتخاب شده است و پیش از این دور اول مذاکرات در اسلامآباد را در ۱۱ آوریل رهبری کرده بود. ونس متولد اوت ۱۹۸۴، یک تفنگدار سابق و فارغالتحصیل دانشکده حقوق ییل است که قبل از ورود به سیاست در عراق خدمت کرده است. او که زمانی منتقد سرسخت دونالد ترامپ بود، به یک وفادار سرسخت تبدیل شده که به حمایت بیدریغ خود از اسرائیل و دفاع از سیاست خارجی «اول آمریکا» شهرت دارد.
- جرد کوشنر: داماد ۴۵ ساله ترامپ در حال حاضر هیچ عنوان رسمی دولتی ندارد اما یک بازیگر غیررسمی و بسیار تأثیرگذار در سیاست خارجی آمریکا باقی مانده است. کوشنر که ثروت خود را در املاک و مستغلات به دست آورده، مذاکرات غیرمستقیم با ایران را در اوایل سال ۲۰۲۶ در عمان، درست قبل از شروع درگیری، رهبری کرد. او پیش از این به عنوان مشاور ارشد در کاخ سفید خدمت کرده بود، جایی که معمار اصلی توافقنامههای ابراهیم بود و اخیراً در مذاکرات آتشبس غزه شرکت داشت.
- استیو ویتکوف: فرستاده ویژه ۶۹ ساله آمریکا به خاورمیانه، یک سرمایهگذار املاک و مستغلات نیویورکی و همراه قدیمی ترامپ در گلف است. ویتکوف با کوشنر برای رهبری مذاکرات پشت پرده پیش از جنگ با تهران همکاری کرد و تجربه قبلی حیاتی با هیئت ایرانی را به دست آورد. او توسط ترامپ به عنوان «صدای بیامان برای صلح» توصیف شده است.
هیئت ایرانی
- محمدباقر قالیباف: رئیس ۶۴ ساله مجلس ایران، تیم تهران را در دور اول مذاکرات رهبری کرد و یک چهره سیاسی محافظهکار و با نفوذ است. قالیباف متولد اوت ۱۹۶۱، دارای سابقه نظامی و امنیتی عمیقی است و به عنوان فرمانده نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، فرمانده نیروی انتظامی و شهردار تهران خدمت کرده است.
- عباس عراقچی: وزیر امور خارجه ۶۳ ساله ایران، یک عملگرای کهنهکار و دانشگاهی است که مدرک دکترای خود را از دانشگاه کنت بریتانیا دریافت کرده است. عراقچی متولد دسامبر ۱۹۶۲، بیشتر به عنوان مذاکرهکننده ارشدی شناخته میشود که با موفقیت مذاکرات فنی پیچیده منجر به توافق هستهای تاریخی ۲۰۱۵ را هدایت کرد. او هم در دولتهای اصلاحطلب و هم در دولتهای محافظهکار خدمت کرده و شهرت خود را به عنوان یکی از ماهرترین دیپلماتهای تهران تثبیت کرده است.
با نزدیک شدن به مهلت چهارشنبه، چشمانداز یک توافق پایدار عمیقاً نامشخص باقی مانده است. میلیونها نفر در منطقه خلیج فارس و فراتر از آن، نحوه پیشرفت مذاکرات را زیر نظر دارند. آنها همچنین از تشدید تنشهایی که در صورت عدم دستیابی ایران و آمریکا به توافق صلح میتواند رخ دهد و اینکه چگونه چشمانداز یک درگیری طولانیمدت مستقیماً بر زندگی روزمره آنها تأثیر میگذارد، نگران هستند.
#مذاکرات_ایران_آمریکا #اسلام_آباد #آتش_بس #دزدی_دریایی_آمریکا #شهید_علی_لاریجانی #سیاست_خارجی_ایران #امنیت_منطقه #دیپلماسی_ایرانی #توافق_هستهای #جنگ_غزه