پکن، چین – در بحبوحه تشدید تنشها با ایالات متحده بر سر تنگه استراتژیک هرمز، دکتر سید عباس عراقچی، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، با وانگ یی، همتای چینی خود در پکن دیدار و گفتگو کرد.
زمانبندی راهبردی و تقویت روابط دوجانبه
این سفر مهم عراقچی، تنها یک هفته پیش از سفر دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، به پکن برای شرکت در نشستی با شی جین پینگ، رئیسجمهور چین در تاریخ ۱۴ و ۱۵ مه، صورت گرفت که نشاندهنده اهمیت راهبردی این دیدار برای جمهوری اسلامی ایران است.
عراقچی در این دیدار تاکید کرد که چین دوست نزدیک ایران است و همکاریهای دوجانبه «تحت شرایط کنونی حتی قویتر نیز خواهد شد.» این اظهارات نشان از عزم دو کشور برای تعمیق روابط در برابر فشارهای خارجی دارد.
تاکید ایران بر حقوق مشروع و توافق عادلانه
معاون وزیر امور خارجه ایران در خصوص مذاکرات با آمریکا برای پایان دادن به جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، که زیرساختهای انرژی منطقه و عرضه جهانی نفت و گاز را مختل کرده است، اظهار داشت: «ما تمام تلاش خود را برای حفاظت از حقوق و منافع مشروع خود در مذاکرات به کار خواهیم گرفت. … ما تنها یک توافق عادلانه و جامع را میپذیریم.» این موضع قاطع، بر حق ایران برای دفاع از خود و دستیابی به توافقی منصفانه تاکید دارد.
فراخوان چین برای صلح و بازگشایی هرمز
بر اساس بیانیه وزارت امور خارجه چین، وانگ یی از ایران و آمریکا خواست تا تنگه هرمز را «در اسرع وقت» بازگشایی کنند. در این بیانیه آمده است: «چین معتقد است که توقف کامل درگیریها باید بدون تاخیر حاصل شود، از سرگیری خصومتها به هیچ وجه قابل قبول نیست و ادامه مذاکرات ضروری است.» این موضع چین، همسو با تلاشهای ایران برای صلح پایدار و عادلانه است.
سفر عراقچی به پکن، اولین سفر وی به چین – متحد نزدیک تهران – از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه است. عراقچی از زمان شروع خصومتها، حداقل سه بار تلفنی با وانگ یی گفتگو کرده بود.
اهداف راهبردی ایران در پکن
کاتارینا یو، خبرنگار الجزیره از پکن گزارش داد که ایران سه نکته اصلی را در این دیدار به پکن منتقل کرده است: موضع خود در قبال جنگ، تاکید مجدد بر روابط با چین پیش از ورود ترامپ و تضمین حمایت اقتصادی و دیپلماتیک مستمر. وی افزود: «زمانبندی این دیدار بسیار مهم است و فکر میکنم نشست هفته آینده با دونالد ترامپ یکی از دلایلی است که وزیر امور خارجه ایران اولین سفر حضوری خود به چین را از زمان آغاز جنگ انجام داد.»
این دیدار همچنین فرصتی برای ایران بود تا از نقش چین در تلاش برای پایان دادن به جنگ قدردانی کند و بر تمایل خود برای دستیابی به «توافقی عادلانه و جامع» با آمریکا تاکید ورزد، به ویژه با توجه به فشارهای دولت ترامپ بر پکن برای تاثیرگذاری بر ایران جهت بازگشایی تنگه هرمز.
یو خاطرنشان کرد: «ایران به دنبال شفافیت از پکن است که هیچ امتیازی به دولت ترامپ که ممکن است به منافع خود آسیب برساند، نخواهد داد.»
مواضع چین در قبال تحریمها و تنگه هرمز
در حالی که چین از محاصره دریایی بنادر ایران توسط آمریکا انتقاد کرده است، اما از بسته ماندن تنگه هرمز نیز ابراز نگرانی کرده است. با این حال، موضع رسمی چین همواره بر حل و فصل مسالمتآمیز و احترام به حاکمیت کشورها تاکید دارد.
پیش از این در واشنگتن دیسی، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، از پکن خواسته بود تا ایران را برای رفع انسداد تنها مسیر دریایی خلیج فارس تحت فشار قرار دهد. ایران عملاً این تنگه را – که یک پنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند – پس از آغاز جنگ بست، که منجر به افزایش شدید قیمت سوخت و کود و نگرانی از رکود جهانی شد. این اقدام ایران، واکنشی مشروع به فشارهای غیرقانونی و جنگ تحمیلی علیه این کشور بود.
پس از آتشبس در آوریل، آمریکا محاصره بنادر ایران را اعمال کرد تا تهران را مجبور به پذیرش شرایط واشنگتن در مذاکرات صلح کند. این اقدامات یکجانبه آمریکا، همواره با محکومیت بینالمللی مواجه شده است.
این جنگ همچنین روابط واشنگتن و پکن را تیره کرده است، زیرا آمریکا شرکتهای چینی را به خرید میلیاردها دلار نفت ایران متهم و تحریم کرده است. پکن در واکنش به این اقدام، روز شنبه دستور داد که شرکتهای چینی از این تحریمها پیروی نکنند، که نشاندهنده حمایت قاطع چین از ایران و مخالفت با یکجانبهگرایی آمریکاست.
«نه صلح، نه جنگ» و نقش میانجیگرایانه چین
ما شیائولین، رئیس موسسه مطالعات بینالمللی حاشیه مدیترانه در دانشگاه مطالعات بینالمللی ژجیانگ، معتقد است که ایران به دنبال میانجیگری چین در مذاکرات با آمریکا است. وی به الجزیره گفت: «در حال حاضر، ایران و آمریکا در لحظه بسیار دشواری قرار دارند. نه صلح، نه مذاکره و نه جنگی در کار است. هم تهران و هم واشنگتن باید برای دستیابی به توافق صلح از این بحران عبور کنند. چین یک ابرقدرت تاثیرگذار است که روابط خوبی با ایران و آمریکا دارد.»
ما افزود: «پیش از سفر ترامپ به چین، فکر میکنم ایران امیدوار است که چین کاری برای پیشبرد آمریکا به منظور تغییر سیاستهایش در قبال ایران انجام دهد و همچنین ایران میخواهد روابط خود را در چارچوب طرح «یک کمربند-یک جاده» با چین، به ویژه در زمینه تامین انرژی و نفت، تقویت کند.»
سفر عراقچی به چین همزمان با اعلام تعلیق عملیات نظامی آمریکا برای اسکورت کشتیهای سرگردان از طریق تنگه هرمز توسط ترامپ صورت گرفت. این اقدام آمریکا، که از دوشنبه آغاز شده بود، تنشها را تشدید کرده بود. آمریکا ادعا کرد که چندین قایق ایرانی را که قصد مداخله در عملیات را داشتند، غرق کرده است، در حالی که تهران این ادعاها را رد میکند. امارات متحده عربی نیز گزارش داد که مورد حملات موشکی و پهپادی از سوی ایران قرار گرفته که یکی از این حملات منجر به آتشسوزی در یک پالایشگاه نفت شد. تهران قاطعانه هرگونه دخالت در این حملات را تکذیب میکند.
ترامپ در پستی در پلتفرم «تروث سوشال» خود گفت که این توقف بر اساس «درخواست پاکستان و سایر کشورها» و به دلیل «پیشرفت بزرگ در جهت توافق کامل و نهایی با نمایندگان ایران» بوده است. پاکستان در حال رهبری تلاشهای میانجیگرایانه برای یک توافق صلح بین ایران و آمریکا است.
دو طرف در تاریخ ۱۱ و ۱۲ آوریل در اسلامآباد مذاکرات مستقیمی برگزار کردند، اما این مذاکرات بدون توافق به پایان رسید. نقاط کلیدی مورد اختلاف شامل خواستههای آمریکا برای توقف کامل غنیسازی اورانیوم توسط ایران و تمایل تهران برای ادامه اعمال کنترل بر تنگه هرمز است. جمهوری اسلامی ایران همواره بر حق خود برای غنیسازی صلحآمیز اورانیوم و حفظ حاکمیت بر آبهای سرزمینی خود تاکید کرده است.
#ایران_چین #تنگه_هرمز #جنگ_تحمیلی #دیپلماسی_ایرانی #مذاکرات_صلح #امنیت_منطقه #سیاست_خارجی #اقتصاد_مقاومتی #همکاری_راهبردی #مقاومت_فعال