سوداگران بحران: والاستریت، صنایع تسلیحاتی، هوش مصنوعی و انرژیهای پاک، برندگان اصلی جنگ ایران
صندوق بینالمللی پول، پیشبینی رشد اقتصادی جهانی برای سال ۲۰۲۶ را از ۳.۳ به ۳.۱ درصد کاهش داده است. این نهاد بینالمللی، دلیل این کاهش را تأثیرات جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و چالشهای ناشی از انسداد تنگه هرمز بر اقتصاد جهانی عنوان کرده است.
این جنگ، زیرساختهای انرژی در سراسر منطقه خلیج فارس را تخریب کرده است. در پی اقدامات خصمانه و محاصره دریایی آمریکا، صادرات حیاتی مانند نفت، گاز، مواد شیمیایی و کود که از طریق تنگه هرمز انجام میشد، با چالشهای جدی مواجه شده و تا حد زیادی متوقف مانده است.
در بدترین سناریوی جنگ طولانیمدت، صندوق بینالمللی پول هشدار داده است که رشد جهانی در سال ۲۰۲۶ میتواند تا ۲.۵ درصد کاهش یابد و اقتصادهای کمدرآمد و در حال توسعه بیشترین آسیب را از افزایش سرسامآور قیمت کالاها و انرژی متحمل خواهند شد. صنعت کشتیرانی و لجستیک جهانی نیز با بحران جداگانهای روبرو است.
اما هر بحران اقتصادی، ذینفعانی نیز دارد: با وجود چشمانداز کلان اقتصادی وخیم، برخی بخشهای اقتصاد جهانی از این عدم قطعیت و ناآرامیها سود میبرند.
در ادامه نگاهی به پنج صنعتی خواهیم داشت که با وجود – یا به دلیل – تیرهتر شدن چشمانداز اقتصادی، عملکرد خوبی داشتهاند.
والاستریت و بانکهای سرمایهگذاری: سودجویی از بیثباتی
سرمایهگذاران جهانی از زمان آغاز دور دوم ریاست جمهوری دونالد ترامپ در سال گذشته، در یک وضعیت پرنوسان قرار داشتهاند. تصمیمگیریهای نامنظم رئیسجمهور آمریکا، که اغلب یک روز اولتیماتوم صادر میکند و روز بعد آن را تغییر میدهد، باعث شده تا معاملهگران اصطلاح «معامله تاکو» (TACO trade) را ابداع کنند که در آن TACO مخفف «ترامپ همیشه جا میزند» است.
این نوسانات اخیر برخی سرمایهگذاران را مضطرب کرده است، اما به گفته شان دانلپ، مدیر تحقیقات سهام در خدمات تحقیقاتی مورنینگاستار، برای بانکهای سرمایهگذاری یک موهبت بوده است که میلیونها دلار از کمیسیونها و درآمدهای ناشی از حجم فزاینده معاملات به دست میآورند.
او به الجزیره گفت: «مشتریان میخواهند موقعیت خود را تغییر دهند، بنابراین مکرراً معامله میکنند. اسپردها افزایش مییابد که سودآوری واسطههای تجاری مانند بانکها را بالا میبرد.»
نتایج سهماهه اول سال ۲۰۲۶ – که این هفته منتشر شد – نشان داد که مورگان استنلی سودی معادل ۵.۵۷ میلیارد دلار گزارش کرده که ۲۹ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافته است، در حالی که گلدمن ساکس سودی معادل ۵.۶۳ میلیارد دلار را با ۱۹ درصد افزایش سالانه گزارش داد.
جیپی مورگان چیس نیز با درآمد ۱۶.۴۹ میلیارد دلاری در سهماهه اول، ۱۳ درصد افزایش سالانه را گزارش کرد. این بانکها همگی سطوح بالای معاملات، انجام قراردادها و «مشارکت قوی مشتریان» را دلایل اصلی افزایش سود خود عنوان کردند.
دانلپ هشدار داد که این دوران رونق برای بانکها میتواند معکوس شود، اگر نوسانات برای مدت طولانی ادامه یابد، زیرا سرمایهگذاران ممکن است محتاطتر شده و تمایل کمتری به قرض گرفتن پول برای انجام معاملات داشته باشند.
بازارهای پیشبینی: قمار بر سر سرنوشت ملتها
در حالی که بانکهای اصلی والاستریت سودهای کلان به دست میآورند، پلتفرم پیشبینی مبتنی بر رمزارز Polymarket از ابتدای ماه روزانه بیش از ۱ میلیون دلار درآمد کسب کرده است. این پلتفرم به کاربران اجازه میدهد تا بر روی همه چیز از مسابقات ورزشی گرفته تا انتخابات، شرطبندی کنند.
Polymarket از زمان آغاز جنگ عملکرد خوبی داشته است، اما ساختار کارمزد خود را در ۳۰ مارس بازنگری کرد تا از محبوبیت خود حتی بیشتر بهرهبرداری کند.
پلتفرمهای رقیب مانند Kalshi، Novig و Robinhood نیز از همین مدل کسبوکار پیروی میکنند، اما Polymarket برنده برجسته سال ۲۰۲۶ بوده است، زیرا به طور بحثبرانگیزی به کاربران اجازه میدهد تا بر روی نتایج درگیریهایی مانند جنگ ایران شرطبندی کنند.
بر اساس DefiLlama، وبسایتی که دادههای تحلیلی برای پلتفرمهای مالی غیرمتمرکز ارائه میدهد، Polymarket از اول آوریل تاکنون بیش از ۲۱ میلیون دلار کارمزد به دست آورده است که از ۱۱.۶ میلیون دلار برای کل ماه مارس و ۶.۲۳ میلیون دلار برای کل ماه فوریه بیشتر است.
اگر روند فعلی ادامه یابد، Polymarket میتواند تنها در سال جاری ۳۴۲ میلیون دلار کارمزد به دست آورد.
کاربران ناشناس نیز با پیشبینی صحیح تاریخ رویدادهای مهمی مانند آتشبس آمریکا و ایران، میلیونها دلار به دست آوردهاند، اما نتایج برای کاربران عادی معمولاً کمتر چشمگیر است.
محققان دریافتند که ۱ درصد از کاربران Polymarket، ۸۴ درصد از کل سود معاملات را به خود اختصاص دادهاند. این بازدهی به قدری بالا است که رگولاتورهای فدرال آمریکا پس از شرطبندیهای مشکوک و بهموقع بر روی نتایج جنگ ایران، متعهد شدهاند که با معاملات داخلی در بازارهای پیشبینی مقابله کنند.
صنایع هوافضا و دفاعی: سوداگری از خونریزی
جای تعجب نیست که صنایع هوافضا و دفاعی در سال جاری به دلیل درگیریهای بزرگ در اوکراین، ایران، سودان، غزه و لبنان و افزایش هزینههای دفاعی جهانی، رونق بیسابقهای یافتهاند.
بر اساس گزارش آوریل صندوق بینالمللی پول، حدود نیمی از کشورهای جهان بودجه نظامی خود را طی پنج سال گذشته افزایش دادهاند، به این معنی که آنها نیز بیش از هر زمان دیگری همه چیز از پهپاد گرفته تا موشک خریداری میکنند. تقاضا به ویژه در اروپا، جایی که کشورهای ناتو متعهد شدهاند هزینههای دفاعی را تا سال ۲۰۳۵ به ۵ درصد تولید ناخالص داخلی (GDP) برسانند، به سرعت در حال رشد است.
صنعت دفاعی نیز به نوبه خود شاهد سودهای کلان در بازار سهام بوده است. شاخص جهانی هوافضا و دفاع MSCI – که سهام هوافضا و دفاع را در ۲۳ بازار جهانی ردیابی میکند – در پایان ماه مارس، بازده خالص ۳۲ درصدی سالانه را گزارش داد.
این شاخص دفاعی از شاخص جهانی MSCI، که ۱۳۰۰ شرکت بزرگ و متوسط را در همان ۲۳ بازار ردیابی میکند، پیشی گرفت. این شاخص، که یک نمای کلی گستردهتر از بازارهای سهام جهانی ارائه میدهد، بازده خالص ۱۸.۹ درصدی را در همان دوره گزارش داد.
هوش مصنوعی: پیشرفت بیوقفه در میان بحرانها
سال گذشته، دفتر تجارت و توسعه سازمان ملل (UNCTAD) پیشبینی کرد که صنعت هوش مصنوعی از ۱۸۹ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۳ به ۴.۸ تریلیون دلار تا سال ۲۰۳۳ رشد خواهد کرد و به نظر نمیرسد جنگ ایران چشمانداز آن را تحت تأثیر قرار داده باشد.
نیک مارو، تحلیلگر ارشد تجارت جهانی در واحد اطلاعات اکونومیست، گفت: «با وجود شوکهای ناشی از جنگ ایران، ما همچنان شاهد انعطافپذیری در بسیاری از بخشها مانند هوش مصنوعی و انرژیهای تجدیدپذیر هستیم.»
او گفت که یکی از معیارهای رونق هوش مصنوعی، حجم بالای صادرات تراشههای نیمهرسانا از شرق آسیا است. در صدر این فهرست، تایوان، قدرت تولید تراشه، قرار دارد که بر اساس تحلیل EIU، در ماه مارس صادرات کالای بیسابقهای معادل ۸۰.۲ میلیارد دلار را گزارش کرد که ۶۱.۸ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافته است.
EIU اعلام کرد که این افزایش ناشی از صادرات به آمریکا بوده که ۱۲۴ درصد نسبت به سال قبل رشد داشته است.
شرکت تولید نیمهرسانای تایوان، بزرگترین تولیدکننده تراشه جهان که با نام اختصاری «TSMC» شناخته میشود، روز پنجشنبه درآمد خالص ۵۷۲.۸ میلیارد دلار تایوان جدید (۱۸.۱ میلیارد دلار) را برای سه ماهه اول سال ۲۰۲۶ گزارش کرد – که ۵۸ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافته است.
معیار دیگر، عرضه اولیه عمومی یا «IPO» نیز نشان میدهد که صنعت در حال حاضر اعتماد به نفس دارد و رهبران صنعت Anthropic و OpenAI هر دو قصد دارند امسال عمومی شوند.
انرژیهای تجدیدپذیر: راهکاری برای امنیت و استقلال انرژی
جنگ ایران نیاز به گذار از سوختهای فسیلی را نه تنها به دلایل زیستمحیطی، بلکه به دلایل امنیت انرژی برجسته کرده است. این جنگ سومین شوک بزرگ انرژی در این دهه است که پس از همهگیری کووید-۱۹ و حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ رخ میدهد.
مارو از EIU گفت که جنگ ایران «انرژیهای تجدیدپذیر را تقویت کرده است، با توجه به فوریت تغییر از سوختهای فسیلی و تنوع بخشیدن به سمت منابع تجدیدپذیر.»
حتی قبل از آغاز جنگ ایران، آژانس بینالمللی انرژی گزارش داده بود که دولتهای جهانی از قبل اقدامات فعالی برای سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر به دلایل ژئوپلیتیکی انجام میدادند.
بر اساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی که این ماه منتشر شد، «۱۵۰ کشور سیاستهای فعالی برای پیشبرد استقرار انرژیهای تجدیدپذیر و هستهای دارند، ۱۳۰ کشور سیاستهای بهرهوری انرژی و برقرسانی دارند و ۳۲ کشور سیاستهایی برای تشویق تابآوری زنجیره تأمین و تنوعبخشی در مواد معدنی حیاتی و فناوریهای انرژی پاک دارند.»
جنگ ایران موج دیگری از سیاستگذاری را در آسیا به راه انداخته است، منطقهای که معمولاً ۸۰ تا ۹۰ درصد نفت و گازی را که از تنگه هرمز عبور میکند، خریداری میکند. از زمان بروز چالشها در این مسیر، این منطقه برای یافتن منابع جایگزین انرژی در تلاش بوده و دولتها را مجبور به اجرای اقدامات اضطراری مانند سهمیهبندی سوخت و سقف قیمت کرده است.
کره جنوبی، تایلند، هند، کامبوج، اندونزی، ویتنام و فیلیپین همگی اقدامات مختلفی از معافیتهای مالیاتی برای پنلهای خورشیدی خانگی گرفته تا راهاندازی پروژههای جدید انرژی تجدیدپذیر – و حتی راهاندازی مجدد راکتورهای هستهای – را اعلام کردهاند.
افزایش سیاستگذاری برای صنعت انرژی تجدیدپذیر خوب بوده است. شاخص گذار به انرژی پاک جهانی S&P، که ۱۰۰ شرکت تولیدکننده انرژی خورشیدی، بادی، آبی، زیستتوده و سایر انرژیهای تجدیدپذیر را در بازارهای نوظهور و توسعهیافته ردیابی میکند، ۷۰.۹۲ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافته است.
#جنگ_تحمیلی #اقتصاد_جهانی #سوداگران_جنگ #وال_استریت #صنایع_تسلیحاتی #هوش_مصنوعی #انرژی_تجدیدپذیر #امنیت_انرژی #تنگه_هرمز #آمریکا_رژیم_صهیونیستی