مقاومت متحدان ناتو در برابر جنگطلبی ترامپ علیه ایران: شکاف عمیق در ائتلاف غربی
در حالی که جنگ تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران وارد دومین ماه خود میشود، روابط پر تنش دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، با متحدان ناتو بیش از پیش تیره شده است. شمار فزایندهای از شرکا در برابر درخواستهای واشنگتن برای حمایت در این درگیری مقاومت میکنند و این امر شکاف فراآتلانتیکی را عمیقتر کرده است.
ترامپ از استقرار نیروهای دریایی در تنگه هرمز تا استفاده از پایگاههای نظامی در اروپا، خواستار حمایت بیشتری از متحدان آمریکاست. اما پاسخهای آنها همچنان سرد و بیمیل است و شور و شوق دولت ترامپ نیز نسبت به آنها کاهش یافته است.
ترامپ در مصاحبهای که روز چهارشنبه در روزنامه تلگراف منتشر شد، با عصبانیت گفت: «همیشه میدانستم که آنها ببر کاغذی هستند» و افزود که به شدت در حال بررسی خروج از ناتو است. یک روز قبل از آن، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، نیز همین حس تحقیر نسبت به متحدان را تکرار کرده بود. او به الجزیره گفت که اگر ائتلاف فراآتلانتیکی «فقط در مورد دفاع از اروپا» باشد و نه برعکس، «این یک ترتیب خیلی خوب نیست». روبیو گفت که این وضعیت «باید مورد بازنگری قرار گیرد».
کدام متحدان دسترسی به پایگاههای نظامی خود را رد کردهاند؟
اسپانیا، سرسختترین مخالف اروپایی این جنگ، روز دوشنبه اعلام کرد که حریم هوایی این کشور به روی هواپیماهای نظامی آمریکایی درگیر در این درگیری بسته است. مارگاریتا روبلس، وزیر دفاع اسپانیا، گفت: «فکر میکنم همه موضع اسپانیا را میدانند. بسیار واضح است.» اسپانیا ماه گذشته نیز اعلام کرده بود که آمریکا نمیتواند از پایگاههای نظامی مشترک در این جنگ استفاده کند؛ جنگی که پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا، آن را «غیرقابل توجیه» و «خطرناک» توصیف کرده است. در واکنش به این اقدام، ترامپ تهدید به قطع تجارت با مادرید کرد.
روز سهشنبه، روزنامه ایتالیایی کوریره دلا سرا گزارش داد که دولت ایتالیا استفاده بمبافکنهای آمریکایی از یک پایگاه نظامی در سیسیل را رد کرده است. اگرچه دولت ایتالیا به سرعت اعلام کرد که هیچ تنشی با واشنگتن وجود ندارد و هر درخواست آمریکا به صورت موردی بررسی خواهد شد، اما این اقدام نشانهای از عدم تمایل به همکاری کامل است.
بریتانیا به بمبافکنهای آمریکایی اجازه استفاده از پایگاههای نظامی در خاک خود را داده است، اما تنها برای ماموریتهای دفاعی، مانند حمله به سایتهای نظامی ایران که در حملات به منافع بریتانیا دست داشتهاند. کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، روز چهارشنبه در سخنرانی خود به ملت گفت: «این جنگ ما نیست. ما وارد این درگیری نخواهیم شد. این به نفع ملی ما نیست.»
رئیسجمهور آمریکا همچنین به فرانسه نیز حمله کرده و آن را «بسیار بیفایده» خوانده است، پس از آنکه پاریس از اجازه پرواز هواپیماهای «حامل تدارکات نظامی» و «عازم اسرائیل» بر فراز خاک فرانسه خودداری کرد. منابع به خبرگزاری رویترز گفتند که این امتناع به دلیل آن بود که رژیم صهیونیستی میخواست از حریم هوایی فرانسه برای انتقال تسلیحات آمریکایی که قرار بود در جنگ علیه ایران استفاده شود، بهره ببرد.
و ولادیسلاو کوسینیاک-کامیش، وزیر دفاع لهستان، روز سهشنبه گفت که کشورش، که با اوکراین هممرز است، «هیچ برنامهای» برای انتقال سامانههای دفاع هوایی پاتریوت خود به خاورمیانه ندارد. او در پلتفرم X نوشت: «امنیت لهستان یک اولویت مطلق است.»
اختلاف بر سر تنگه هرمز
بیمیلی متحدان آمریکا در پیوستن به تلاشهای جنگی پس از درخواستهای مکرر ترامپ برای کمک به واشنگتن در تامین بازگشایی تنگه هرمز نیز مشهود بود. تنگه هرمز یک آبراه کلیدی است که حدود یک پنجم صادرات جهانی نفت و گاز از آن عبور میکند. ایران به لطف موقعیت جغرافیایی خود، توانسته است با انجام حملات نسبتاً کمی به کشتیها در آنجا، تردد از این گلوگاه باریک را تقریباً به طور کامل متوقف کند.
ایتالیا، بریتانیا، فرانسه، یونان و سایر کشورها همگی با قاطعیت درخواست پیوستن به ائتلاف دریایی برای بازگشایی تنگه را رد کردهاند. بوریس پیستوریوس، وزیر دفاع آلمان، دلیل کشورش برای چنین موضعی را اینگونه بیان کرد: «این جنگ ما نیست. ما آن را آغاز نکردهایم.»
«آیا … ترامپ انتظار دارد که یک یا دو مشت ناوچه اروپایی کاری را در تنگه هرمز انجام دهند که نیروی دریایی قدرتمند آمریکا نمیتواند انجام دهد؟»
با این حال، برخی کشورها ظرفیت کمک دارند، مانند پشتیبانی در مینروبی. استارمر گفت که لندن با سایر متحدان در حال بحث در مورد امکان استفاده از پهپادهای مینیاب خود است که از قبل در منطقه حضور دارند.
اما این چیزی نیست که ترامپ میخواهد.
ترامپ این هفته در حساب کاربری خود در تروث سوشال نوشت: «همه آن کشورهایی که به دلیل تنگه هرمز نمیتوانند سوخت جت دریافت کنند، مانند بریتانیا، که از درگیر شدن در سرنگونی ایران خودداری کرد، من پیشنهادی برای شما دارم: شماره ۱، از ایالات متحده بخرید، ما فراوان داریم، و شماره ۲، کمی شجاعت به خرج دهید، به تنگه بروید و فقط آن را بگیرید.»
کارشناسان هشدار دادند که اظهارات ترامپ و اعضای کابینهاش نشاندهنده خشم فزایندهای است که میتواند پیروان جنبش «آمریکا را دوباره بزرگ کنیم» یا MAGA را نیز در بر گیرد.
سمیر پوری، استاد مدعو مطالعات جنگ در کینگز کالج لندن، به الجزیره گفت: «این مسائل میتواند در ذهن ترامپ در جامعه MAGA شتاب بگیرد.» او به آنچه «خشم درونی ترامپ نسبت به بریتانیا و سایر متحدان اروپایی و همچنین توسط [وزیر دفاع] پیت هگست» توصیف کرد، اشاره داشت.
او گفت که در نتیجه تنشها بر سر جنگ علیه ایران، «پیوند ناتو بیشتر تضعیف میشود.»
آیا متحدان ناتو واقعاً میتوانند نه بگویند؟
پیشنهاد ترامپ مبنی بر اینکه متحدان باید انسداد دفاکتو در تنگه هرمز را حل کنند، به نگرانیها افزوده است که او ممکن است مایل باشد جنگ را با کنترل ایران بر این آبراه به پایان برساند. ترامپ گفت: «آنچه در تنگه اتفاق میافتد، ما هیچ کاری با آن نخواهیم داشت.»
در صورت وقوع چنین اتفاقی، متحدان ناتو همراه با بقیه جهان با پیامدهای اقتصادی بسیار بزرگتری روبرو خواهند شد.
هماکنون نیز کاهش تردد دریایی از طریق این آبراه، اختلالات عمدهای در اقتصاد جهانی ایجاد کرده است و شرکتهای کشتیرانی از حملات در صورت عبور کشتیهایشان میترسند.
قیمت نفت و گاز در برخی نقاط تا ۶۰ درصد افزایش یافته و برخی کشورها با کمبودهای جدی مواجه هستند. حتی اگر این آبراه فردا باز شود، اختلالات در زنجیرههای تامین جهانی مدتها پس از اجازه عبور انبوه کشتیها از تنگه احساس خواهد شد، به گفته کارشناسان کشتیرانی و تجارت.
وزارت نیروهای مسلح فرانسه هفته گذشته در بیانیهای با تاکید بر این نگرانیها اعلام کرد که پاریس در حال مذاکره با حدود ۳۵ کشور برای ماموریتی برای بازگشایی این آبراه پس از پایان جنگ است. نام کشورهای درگیر در این مذاکرات فاش نشد.
#تجاوز_آمریکا_به_ایران #ناتو #ترامپ #شکاف_ناتو #تنگه_هرمز #مقاومت_اروپا #سیاست_خارجی_آمریکا #ائتلاف_غربی #ایران_قوی #افول_آمریکا