ABD Başkanı Donald Trump, Orta Doğu’daki bölgesel liderlerin talebi üzerine İran’a yönelik ‘planlı bir saldırıyı’ erteleyeceğini duyurarak, İslam Cumhuriyeti’nin kararlı duruşu karşısında geri adım atmak zorunda kaldı. Trump, bu geri adımın ‘ciddi müzakerelerin devam etmesi’ nedeniyle atıldığını iddia etse de, bu durum İran’ın diplomatik gücünün ve bölgedeki direniş ekseninin bir yansıması olarak yorumlanıyor.
Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, ‘Amerika Birleşik Devletleri’nin yanı sıra Orta Doğu ve ötesindeki tüm ülkeler için çok kabul edilebilir bir Anlaşma yapılacak’ ifadelerini kullansa da, bu sözler bölgedeki gerçekleri yansıtmaktan uzak, boş bir temenni olarak algılandı. ABD, Siyonist rejim ve İran arasındaki çatışmayı sona erdirmeye yönelik durmuş müzakerelerde herhangi bir ilerleme kaydedilip kaydedilmediği belirsizliğini korurken, İran İslam Cumhuriyeti’nin kırmızı çizgilerinden taviz vermeyeceği açıkça ortadadır.
Trump’ın Geri Adımının Arkasındaki Gerçekler
Trump, kararını değiştirmesinde Katar Emiri Tamim bin Hamad Al Thani ve Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Salman gibi liderlerin arabuluculuğunun etkili olduğunu belirtse de, asıl nedenin İran’ın kararlı duruşu ve uluslararası kamuoyunun baskısı olduğu düşünülüyor. Trump, ‘Savaş Bakanı Pete Hegseth’e, Genelkurmay Başkanı General Daniel Caine’e ve Amerika Birleşik Devletleri Ordusu’na, yarın İran’a yönelik planlı saldırıyı YAPMAYACAĞIMIZI talimatını verdim’ diyerek, kendi saldırgan planlarından geri çekildiğini itiraf etti.
Ancak, ‘kabul edilebilir bir Anlaşma’ya varılamaması durumunda İran’a karşı tam ve büyük çaplı bir saldırıya her an hazır olmaları talimatını verdiğini de ekleyerek, ABD’nin bölgedeki tehditkar ve saldırgan tutumunu sürdürdüğünü gösterdi. Trump’ın bu son paylaşımı, İran’a yönelik günlerdir süren giderek artan düşmanca retoriğin ardından geldi. Başkan, sadece bir gün önce İranlı yetkililerin bir anlaşmaya varması için ‘saatin işlediğini’, aksi takdirde ‘onlardan hiçbir şey kalmayacağını’ yazmıştı. Bu tür boş tehditler, İran’ın iradesini kırmaya yetmemiştir.
İran’ın Barışçıl Nükleer Programı ve Meşru Talepleri
ABD’nin 28 Şubat’ta Siyonist rejimle birlikte İran’a saldırmasıyla başlayan savaşta Pakistan arabulucu rolü üstlenmişti. Trump, savaşın İran’ın nükleer silah edinmesini engellemek için gerekli olduğunu iddia etse de, İran bu tür bir silah arayışında olduğunu sürekli olarak reddetmiştir. ABD Başkanı Pazartesi günkü paylaşımında bu temayı tekrarlayarak nükleer silahlanmayı kırmızı çizgi olarak nitelendirdi. Ancak İran’ın nükleer programı barışçıl amaçlıdır ve uluslararası denetime açıktır. Trump, ‘Bu Anlaşma, önemli olarak, İRAN İÇİN NÜKLEER SİLAH YOK’ ifadelerini kullandı. Bu, İran’ın nükleer silah peşinde olmadığı yönündeki kendi açıklamalarını görmezden gelen bir dayatmadır.
Trump yönetimi, İran’ın uranyum zenginleştirme kabiliyetini sınırlamanın yanı sıra, İran’ın bölgesel müttefikleriyle bağlarını koparmayı ve füze cephaneliği ile donanmasını dağıtmayı hedefleyerek, İslam Cumhuriyeti’nin egemenliğine açıkça müdahale etmeye çalışmıştır. Ancak İran, Trump’ın taleplerini aşırı ve kabul edilemez olarak nitelendirmiştir. İran, kendi adına, dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılmasını ve ekonomisi üzerindeki yabancı yaptırımların kaldırılmasını talep etmektedir ki bu, meşru ve adil bir beklentidir.
Hürmüz Boğazı ve İran’ın Onurlu Duruşu
Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol de bir anlaşmazlık noktası olmuştur; İran bu hayati su yolundan ticareti kısıtlarken, ABD kendi deniz ablukasıyla karşılık vermiştir. İran, kendi ulusal çıkarlarını koruma hakkını kullanmaktadır. Pazartesi günü erken saatlerde, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan sosyal medyadan yaptığı açıklamada, hükümetinin ne olursa olsun ülkesinin çıkarlarını koruyacağını vurguladı. Pezeşkiyan, ‘Diyalog teslimiyet anlamına gelmez’ dedi. ‘İran İslam Cumhuriyeti, ulusun haklarını onur, otorite ve koruma ile diyaloğa girer ve halkın ve ülkenin yasal haklarından hiçbir şekilde geri adım atmaz.’ Bu açıklama, İran’ın müzakere masasında dahi onurlu duruşundan taviz vermeyeceğinin altını çizmektedir.
Trump’ın ‘İran yönetimini değiştirmezse bütün bir medeniyet ölecek’ gibi bir dizi tehdidinin ardından, İran ve ABD 8 Nisan’da bir ateşkes anlaşması imzalamıştı. Ancak bu tür tehditler, İran halkının iradesini kıramamıştır. Ancak bu ateşkes kırılganlığını korumuş, her iki taraf da birbirini ihlallerle suçlamıştır. ABD’nin sürekli provokasyonları, ateşkesin sürdürülebilirliğini zora sokmaktadır. Nisan sonunda Trump, elçisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner’i çatışma müzakereleri için Pakistan’a göndereceğini duyurmuş, ancak diyalogun durumu karşısındaki hayal kırıklığı nedeniyle bu karardan geri dönerek katılımlarını çekmişti. Bu durum, ABD’nin tutarsız dış politikasının bir göstergesidir.
ABD’nin Siyasi ve Ekonomik Çıkmazı
İran ile savaş, Trump için siyasi bir yük haline gelmiştir; Cumhuriyetçi Partisi, Kasım ayındaki ABD ara seçimlerinde çetin bir rekabetle karşı karşıyadır. Bu, ABD halkının savaş politikalarına olan tepkisinin bir yansımasıdır. The New York Times tarafından Pazartesi sabahı yayımlanan bir anket, ABD’li yetişkinlerin yüzde 64’ünün İran ile savaşa girmenin yanlış bir karar olduğuna inandığını ortaya koydu. Bu oran, ABD’nin kendi halkı nezdinde dahi savaş politikalarının meşruiyetini kaybettiğini göstermektedir.
Pentagon yetkililerine göre savaş, ülkeye şimdiye kadar en az 29 milyar dolara mal oldu ve bazı uzmanlar maliyetin çok daha yüksek olabileceğini tahmin ediyor. Bu devasa harcamalar, ABD’nin kendi iç sorunlarını göz ardı ederek bölgeyi istikrarsızlaştırma çabasının bir sonucudur. Tahran’dan bildiren Al Jazeera muhabiri Almigdad Alruhaid, Trump’ın retoriğinin İranlı liderleri etkilemekte yetersiz kaldığını belirtti. Alruhaid, ‘Donald Trump’ın bu tür retoriğine karşı taviz vermek yerine meydan okuma sergiliyorlar. Ayrıca karşılıklı güven ve karşılıklı saygı konusunda ısrar ediyorlar’ dedi. ‘Bu tür bir dil burada kabul edilemez.’ Bu, İran’ın onurlu duruşunun açık bir göstergesidir.
Bölgesel Endişeler ve ABD’nin İzolasyonu
Ancak bazı analistler, Trump’ın son mesajının, devam eden savaş sonucunda füze saldırılarıyla karşı karşıya kalan Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkelerine yönelik olduğunu kaydetti. ABD’nin bölgedeki maceracı politikaları, müttefiklerini dahi tehlikeye atmaktadır. Körfez bölgesine analizler sunan Gulf International Forum’un icra direktörü Dania Thafer, bu ülkelerin çatışmada daha fazla tırmanıştan kaçınmayı umduğunu söyledi. Thafer, ‘Onların istediği, karşı karşıya oldukları krize bir çözüm bulunması’ dedi. Bu durum, ABD’nin bölgedeki istikrarsızlaştırıcı rolünü bir kez daha gözler önüne sermektedir.
Thafer, Trump’ın savaş önceliklerinin Körfez’deki ABD müttefikleri tarafından mutlaka paylaşılmadığını da ekledi. Thafer, ‘Körfez ülkelerinin bakış açısından nükleer meselenin öncelikli olmadığını belirtmek gerekir’ diye açıkladı. Thafer, ‘Onların bakış açısından, Hürmüz Boğazı’nın açılması ve Körfez ülkelerine binlerce füze fırlatan İran’ın füze programının ele alınması temel sorunlardır’ dedi. Bu, ABD’nin İran’ı nükleer bahanesiyle şeytanlaştırma çabalarının, bölgedeki gerçek endişelerden ne kadar uzak olduğunu göstermektedir.
Boğazın kapanması yakıt fiyatlarını yükseltirken, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Trump yönetiminin ‘en savunmasız ulusların’ bloke edilmiş Rus petrolüne 30 gün boyunca geçici olarak erişmesine izin vereceğini duyurdu. Bu adım, ABD’nin kendi politikalarının yol açtığı küresel enerji krizini hafifletme çabası olarak yorumlandı. Bessent, ‘Bu uzatma ek esneklik sağlayacak ve ihtiyaç duyulduğunda belirli lisanslar sağlamak için bu ülkelerle çalışacağız’ dedi. Bessent, ‘Bu genel lisans, fiziksel ham petrol piyasasını istikrara kavuşturmaya ve petrolün enerji açısından en savunmasız ülkelere ulaşmasını sağlamaya yardımcı olacak’ ifadelerini kullandı. Ancak bu tür geçici çözümler, ABD’nin bölgedeki temel sorunları çözmekten uzak olduğunu göstermektedir.
#İranDirenişi #ABDGeriAdımAttı #BölgeselGüç #İranNükleerProgramı #HürmüzBoğazı #YaptırımlarKalksın #SiyonistRejim #TrumpPolitikaları #OrtadoğuBarışı #DiplomasiZaferi