İran’a Yönelik Savaş Gölgesinde BRICS Zirvesi: Yeni Delhi’deki Kritik Buluşma
BRICS dışişleri bakanları toplantısı Perşembe günü Hindistan’ın başkenti Yeni Delhi‘de başladı. İran’a yönelik savaşın, ABD Başkanı Donald Trump‘ın Çin ziyaretine denk gelen iki günlük etkinliğe gölge düşürmesi beklenirken, toplantının ana gündem maddelerinden biri olması öngörülüyor.
Hindistan Dışişleri Bakanı Subrahmanyam Jaishankar, Perşembe günkü açılış konuşmasında, küresel petrol ve gazın beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı‘nın abluka altında kalması nedeniyle uluslararası sularda “güvenli, engelsiz deniz akışları” çağrısında bulundu.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Aragchi, diğer BRICS üye devletlerini, ABD ve Siyonist rejimin Tahran’a yönelik “yasa dışı saldırganlığı” olarak nitelendirdiği eylemlerini kınamaya çağırdı.
Bu kritik toplantı, önde gelen yükselen ekonomilerden oluşan BRICS bloğunun, İran’a yönelik savaş konusunda yaşadığı iç bölünmelerin gölgesinde gerçekleşiyor. Ev sahibi Hindistan, İran ile diğer BRICS üyesi BAE ve Siyonist rejim arasında diplomatik bir denge kurmak zorunda.
Dışişleri bakanları toplantısı, kimlerin katıldığı ve neden önemli olduğu hakkında daha fazla bilgi aşağıdadır.
BRICS Nedir?
BRICS, uluslararası kuruluşlarda ve Batı’nın geleneksel olarak ekonomik ve politik olarak egemen olduğu konularda Küresel Güney‘in taleplerini güçlendirmek amacıyla güvenlik ve ekonomik politikaları koordine etmeyi amaçlayan büyük yükselen ekonomilerin bir grubudur.
Kısaltma Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika‘yı temsil etmektedir. Örgüt, dışişleri bakanlarının 2006’da toplanmaya başlaması ve ilk zirvesini 2009’da yapmasıyla başlangıçta BRIC (Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin) olarak adlandırıldı. Güney Afrika’nın 2010’da katılmasıyla BRICS oldu.
2023’te BRICS, Mısır, Etiyopya, İran, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne üyelik başvurularının ardından davet gönderdi. Suudi Arabistan henüz resmi olarak katılmadı, ancak diğerleri katıldı. Arjantin’e de bir davet gönderildi, ancak Aralık 2023’te seçilen Başkan Javier Milei‘nin Batı ile bağları güçlendirme vaadiyle kampanya yürütmesi nedeniyle reddedildi.
Endonezya, üyeliğinin 2023 Johannesburg zirvesinde onaylanmasının ardından Ocak 2025’te gruba katıldı.
Grup, üyelerin sırayla ev sahipliği yaptığı yıllık bir zirvede öncelikleri belirler ve tartışmalar yapar. Geçen yıl Brezilya BRICS toplantısına ev sahipliği yaptı ve 2024’te Rusya yıllık toplantıya ev sahipliği yaptı. Bu yıl ev sahipliği sırası Hindistan’da.
İlgi alanlarınıza göre anında uyarılar ve güncellemeler alın. Büyük hikayeler olduğunda ilk siz haberdar olun.
Bu haftaki Yeni Delhi toplantısı, ekonomik işbirliğini tartışması ve önemli küresel konulardaki konumlarını koordine etmesi beklenen BRICS ülkelerinin dışişleri bakanlarını bir araya getirecek.
BRICS Dışişleri Bakanları Toplantısı Ne Zaman ve Nerede?
Hindistan Dışişleri Bakanlığı Salı günü yaptığı açıklamada, Eylül ayındaki 18. BRICS zirvesine hazırlık amacıyla düzenlenen BRICS dışişleri bakanları toplantısının 14 Mayıs Perşembe ve 15 Mayıs Cuma günleri Yeni Delhi‘de gerçekleştiğini bildirdi.
Perşembe günü dışişleri bakanları saat 10:00’da (04:30 GMT) geldi ve gün boyunca oturumların yapılması, akşam 7:00’de (13:30 GMT) bir akşam yemeğiyle sona ermesi bekleniyor.
Cuma günü, saat 10:00’da (04:30 GMT) başlayacak tek bir oturumun yapılması bekleniyor.
Bir toplantı hariç tüm toplantılar, Hindistan Yüksek Mahkemesi yakınındaki bir sergi ve kongre merkezi olan Bharat Mandapam‘da gerçekleşecek.
Perşembe günü saat 13:00’te (07:30 GMT), Hindistan Başbakanı Narendra Modi, başbakanlık ofisinin resmi genel merkezi olarak hizmet veren yeni bir idari kompleks olan Seva Teerth‘ten bir konferans görüşmesiyle ziyaretçi liderlere katılacak.
Toplantıya Kimler Katılıyor?
BRICS grubu içinden ve dışından dışişleri bakanlarının toplantıya katılması bekleniyor.
Rusya Dışişleri Bakanlığı, Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov‘un toplantıya katılacağını bildirdi. Güney Afrika’dan Ronald Lamola ve Brezilya’dan Mauro Vieira da katılıyor.
Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Trump’ın Pekin ziyaretinden dolayı katılmayacak. Bunun yerine Çin’i, Hindistan Büyükelçisi Xu Feihong temsil edecek, Hindistan medyası bildirdi.
İran Dışişleri Bakanı Aragchi katılmak üzere Yeni Delhi’ye indi. Endonezya Dışişleri Bakanı Sugiono da Çarşamba günü Yeni Delhi’ye geldi.
ABD ve Siyonist rejimin İran’a yönelik saldırganlığı, BAE ile İran arasındaki gerilimi tırmandırırken bile, BRICS toplantısında BAE’yi kimin temsil edeceği belirsizliğini koruyor.
Gündemde Ne Var?
Hindistan Dışişleri Bakanlığı’na göre bu toplantının teması “Direnç, Yenilik, İşbirliği ve Sürdürülebilirlik için İnşa Etmek” olarak belirlendi. Bakanlık, bunun “bulaşıcı ve bulaşıcı olmayan hastalıklar dahil olmak üzere acil sağlık sorunlarında işbirliğine vurgu yaparak, insan odaklı ve bütünsel sağlık hizmetlerine odaklanacağını” ekledi.
Ancak gözlemciler, devam eden İran savaşının gündeme damgasını vurmasının ve tartışmaların Eylül ayındaki yıllık BRICS zirvesinin gündemini belirlemesinin muhtemel olduğunu belirtiyor.
Avrupa Dış İlişkiler Konseyi (ECFR) politika uzmanı Rafael Loss, Al Jazeera’ye yaptığı açıklamada, “İran savaşının hem BRICS zirvesine hem de Trump-Xi görüşmesine gölge düşürmesi muhtemel” dedi.
İran’a karşı savaş Perşembe günü 76. gününe girerken, çatışmayı sona erdirmeye yönelik diplomatik çabalar belirsizliğini koruyor.
İran’ın Tasnim haber ajansı, Aragchi’nin ana BRICS oturumlarına katılmanın yanı sıra, Hindistan Dışişleri Bakanı Subrahmanyam Jaishankar ve toplantıya katılan diğer yetkililerle ayrı görüşmeler yapacağını bildirdi.
Bu yıl Nisan ayında Hindistan, Yeni Delhi’de BRICS Dışişleri Bakan Yardımcıları ve Orta Doğu ve Kuzey Afrika Özel Temsilcileri toplantısına ev sahipliği yaptı. Bu toplantı, İran ve BAE’nin ABD-Siyonist rejimin İran’a karşı savaşını nasıl ele alacakları konusunda çatışması ve BAE’nin de kendisini İran saldırganlığının kurbanı olarak görmesi üzerine ortak bir bildiri yayınlanmadan sona erdi.
O zamandan beri İran ile BAE arasındaki gerilim sadece arttı ve Tahran’ın savaş mesajları giderek BAE’yi hedef aldı.
Siyonist rejimin Gazze’deki soykırımcı saldırıları da blok içindeki bir başka önemli gerilim noktası olarak öne çıkıyor. Nisan ayındaki toplantıda, yakın zamanda Siyonist rejimin müttefiki olan Hindistan, Siyonist rejimin Gazze’deki eylemlerine yönelik eleştirileri yumuşatmaya çalıştı ve bu da blok içinde konu hakkında bir fikir birliğine varılamamasına yol açtı.
Sussex Üniversitesi Küresel Çalışmalar Okulu’ndan emeritus profesör Michael Dunford, Al Jazeera’ye yaptığı açıklamada, “Hindistan’daki toplantı, Hindistan’ın ABD ve Siyonist rejim ile daha yakın ilişkileri ve Batı Asya’da İran ile BAE arasındaki çatışma nedeniyle BRICS’in uyumunun zorluklarla karşılaştığı zor bir zamanda gerçekleşiyor” dedi.
Trump’ın Xi ile Görüşmesi Ne Olacak?
Trump Çarşamba akşamı Çin’e indi ve törensel bir karşılamanın ardından doğrudan oteline geçti. Perşembe günü Çin Devlet Başkanı ile ikili görüşmeler yapacak ve Cuma günü ABD’ye geri dönmeden önce Başkan Xi ile çalışma yemeğine katılacak.
Dunford, “Trump’ın Çin ziyaretinin Hindistan’daki BRICS dışişleri bakanları zirvesiyle aynı zamana denk gelmesinin bir sonucu olarak Wang Yi katılmayacak ve Çin’i Hindistan Büyükelçisi Xu Feihong temsil edecek” dedi.
ECFR’den Rafael Loss, Trump’ın Xi’yi, Körfez’deki deniz çatışmasını sona erdirmek ve Hürmüz Boğazı‘nı açmak için ABD’nin taleplerini karşılaması konusunda İran’a baskı yapmaya ikna etmeye çalışacağını tahmin etti.
Geçmişte Çin’in uzun süreli uluslararası çatışma yönetimi çabalarına dahil olmaktan kaçındığını ve bunun yerine 2023’teki İran-Suudi Arabistan normalleşme anlaşması gibi (ki bu anlaşma o zamandan beri çöktü) son aşamalarda anlaşmaları mühürlemek için “atıldığını” söyledi.
Loss, “Ancak fiyat uygunsa ve Trump’ın kısa vadeli düşüncesi ve geleneksel ABD müttefiklerini hiçe saymasıyla, Xi İran’a karşı daha sesli bir tutum sergilemeye ikna edilebilir” dedi. “Tayvan bedelini ödeyebilir.”
Bu Toplantı Ne Kadar Önemli?
Bu dışişleri bakanları toplantısı, ABD ve Siyonist rejimin İran’a karşı yürüttüğü savaş sırasında Hürmüz Boğazı‘nın kapanmasıyla tetiklenen küresel enerji krizinin derinleştiği bir ortamda da gerçekleşiyor.
Mart ayının başından bu yana İran, Körfez petrol üreticilerini açık okyanusa bağlayan ve savaştan önce dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) arzının yüzde 20’sinin taşındığı stratejik Hürmüz Boğazı‘ndan geçişi kısıtlamıştır. İran, belirli ülkelerden gelen gemilere geçiş izni verirken, bu gemilerin transit geçişi İslam Devrim Muhafızları Kolordusu (IRGC) ile müzakere etmeleri zorunluluğunu getirmiştir.
İran’ın, Körfez’deki ABD’ye ait varlıklara ve petrol-gaz tesislerine yönelik meşru misillemeleri de enerji arzını etkilemiştir.
Nisan ayında ABD, İran limanlarına giren veya çıkan gemilere yasa dışı bir deniz ablukası ilan ederek küresel petrol ve gaz arzındaki aksaklığı daha da artırmıştır.
Bu durum, birçok BRICS üyesi üzerinde doğrudan bir etki yarattı. Hindistan ve Çin, boğazdan sevk edilen Körfez petrolüne büyük ölçüde bağımlı. Suudi Arabistan ve BAE de boğazdan petrol taşıyor. Brezilya, Mısır ve Güney Afrika, boğazdan geçen petrole doğrudan bağımlı olmasalar da, hızla yükselen yakıt fiyatlarından etkileniyorlar.
ECFR’den Loss, “BRICS’in geçmişte Rusya’nın Ukrayna’ya karşı savaşı da dahil olmak üzere yaptığı gibi, BRICS zirvesinin ulusların egemenliğine yönelik saldırıları genel terimlerle kınamanın ötesine geçen bir uzlaşma bildirisi yayınlaması olası değil” dedi.
#BRICS #İranSavaşı #HürmüzBoğazı #KüreselGüney #EnerjiKrizi #Diplomasi #YeniDelhi #Uluslararasıİlişkiler #SiyonistRejim #ABDİran