Pakistan Genelkurmay Başkanı Orgeneral Asım Münir, arabuluculuk çabaları kapsamında Tahran’da bulunuyor. Bu ziyaret, Avrupa Birliği’nin (AB) Hürmüz Boğazı’nın abluka altına alınması nedeniyle İran’a yaptırım uygulama kararı aldığı bir döneme denk geldi.
Orgeneral Münir, 28 Şubat’ta başlayan İsrail ve ABD savaşını sona erdirmeye yönelik devam eden arabuluculuk çabaları çerçevesinde İran’da temaslarda bulunuyor. İran’ın devlet haber ajansı IRNA’nın Pakistan Ordusu’na dayandırdığı haberine göre, Münir Cuma günü Tahran’a ulaştı.
IRNA, “Varışında İran İçişleri Bakanı İskender Mümini tarafından sıcak bir şekilde karşılandı ve ağırlandı,” ifadelerini kullanırken, “Pakistan İçişleri Bakanı Muhsin Nakvi de resepsiyonda hazır bulundu,” bilgisini ekledi.
Bu, Münir’in savaşı sona erdirmeye yönelik Pakistan’ın arabuluculuk çabaları kapsamında Tahran’a yaptığı ikinci ziyaret oldu. İslamabad, 8 Nisan’da çatışan taraflar arasında geçici bir ateşkes sağlanmasına yardımcı olmuş, ardından 11-12 Nisan tarihlerinde ABD ile İran arasında 1979’dan bu yana en üst düzey görüşmelere ev sahipliği yapmıştı.
Pakistanlı isimsiz kaynaklar, Anadolu Ajansı’na yaptıkları açıklamada, Münir’in İran ziyareti sırasında İran-ABD görüşmeleri, bölgesel barış ve istikrar ile diğer “önemli konuları” ele alacağını bildirdi.
Arabuluculuk Çabaları Hız Kazanıyor
İslamabad, iki taraf arasında ikinci tur doğrudan görüşmeleri sağlamak amacıyla arabuluculuk sürecini yoğunlaştırdı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Baghaei Cuma günü yaptığı açıklamada, “Mevcut süreç ve üst düzey Pakistanlı yetkililerin Tahran’daki varlığı, bir dönüm noktasına veya belirleyici bir duruma ulaştığımız anlamına geliyor,” dedi.
İran devlet medyası, Baghaei’nin Tahran ile Washington arasındaki farkların “derin ve önemli” olduğunu söylediğini aktardı. Baghaei, “Bir anlaşmanın yakın olduğu bir noktaya ulaştığımızı kesin olarak söyleyemeyiz,” dedi ve ekledi: “Müzakerelerin odak noktası savaşı sona erdirmektir. Nükleer meseleyle ilgili detaylar bu aşamada tartışılmıyor.”
Cuma günü Beyaz Saray’da konuşan ABD Başkanı Donald Trump, “İran bir anlaşma yapmak için can atıyor,” ifadelerini kullandı. Trump, “Ne olacağını göreceğiz. Ama onlara sert vurduk ve başka seçeneğimiz yoktu çünkü İran nükleer silaha sahip olamaz. Buna sahip olamazlar,” diye ekledi.
Trump, sadece birkaç gün önce “ciddi müzakereler” yürütüldüğü için İran’a yönelik askeri bir saldırıyı ertelediğini söylemişti. Haftalardır, İran bir anlaşma yapmazsa Nisan ayındaki ateşkesin sona erebileceği tehdidinde bulunuyor ve böyle bir anlaşma için değişen parametreler sunuyordu.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio Cuma günü yaptığı açıklamada, İran ile yapılan görüşmelerde “hafif bir ilerleme” kaydedildiğini belirtti. Rubio, İsveç’in Helsingborg kentinde düzenlenen NATO dışişleri bakanları toplantısı öncesinde konuştu. Toplantıda, askeri ittifakın savaş sona erdiğinde Hürmüz Boğazı’nın güvenliğinin sağlanmasında oynayabileceği rol tartışıldı.
Rubio, görüşmelerdeki ilerlemeyi abartmak istemediğini, “biraz hareketlenme olduğunu ve bunun iyi olduğunu” söyledi. Görüşmelerin devam ettiğini belirtti. Son haftalarda ilerleme kaydedildiğine dair tekrarlanan iddialar olsa da, bir anlaşmaya varılamadı.
Trump, Tahran için defalarca son tarihler belirlemiş ve ardından geri adım atmıştı. Ancak daha önce de müzakerelerin devam etmesine izin vermek için askeri eylemden kaçınacağını belirtmiş, ancak daha sonra saldırılar başlatmıştı. Bu durum, savaşın başlangıcında, Şubat sonunda müzakerelerin devam etmesine izin vereceğini belirttikten kısa bir süre sonra saldırı emri verdiğinde yaşanmıştı.
ABD Başkanı, bu hafta Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri liderleri de dahil olmak üzere Orta Doğu’daki müttefiklerinin talebi üzerine İran’a yönelik saldırıları iptal ettiğini söyledi. İranlı Baghaei Cuma günü yaptığı açıklamada, Katarlı bir heyetin şu anda İran dışişleri bakanıyla görüşmeler yaptığını, ancak Pakistan’ın müzakerelerde ana arabulucu olmaya devam ettiğini ekledi.
AB’den Hürmüz Nedeniyle İran’a Yaptırım Kararı
Diplomatik çabalar devam ederken, Avrupa Birliği ülkeleri, Hürmüz Boğazı’nı abluka altına almaktan sorumlu İranlı yetkililere ve diğer kişilere yaptırım uygulama yönünde adım attı. AB Cuma günü yaptığı açıklamada, Tahran’ın ABD-İsrail savaşına misilleme olarak küresel petrol ve gaz tedariki için kilit nakliye yolunu fiilen kapattığını belirtti.
Ablukayı “uluslararası hukuka aykırı” olarak nitelendiren AB hükümetleri, mevcut İran yaptırım rejimlerinin kapsamını genişletmek için teknik bir adım atarak daha fazla kişinin hedef alınmasına olanak sağladı. AB ülkelerini temsil eden Avrupa Konseyi, “AB, Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğünü baltalayan İran’ın eylemlerine yanıt olarak artık daha fazla kısıtlayıcı önlem uygulayabilecektir,” dedi.
Brüksel’in İran’a yönelik cezai tedbirleri daha önce ülkenin Rusya’nın Ukrayna’daki savaşına ve Orta Doğu’daki silahlı gruplara verdiği askeri desteği hedef almıştı. AB ayrıca ülkedeki insan hakları ihlalleri nedeniyle de yaptırımlar uygulamıştı.
AB, seyahat yasakları ve mal varlığı dondurmalarından oluşan yeni yaptırımların hedef alacağı kişi veya kuruluşların adlarını hemen açıklamadı. AB vatandaşları ve şirketlerinin de listelenen kişilere fon, finansal varlık veya diğer ekonomik kaynakları sağlaması yasaklanacak.
İran savaşı ve küresel petrol üretiminin beşte birini taşıyan Hürmüz Boğazı’nın kapanması, küresel ekonomide dalgalanmalara yol açarak enerji fiyatlarını fırlattı.
#PakistanİranArabuluculuk #AsımMünirTahran #İranABDGörüşmeleri #HürmüzBoğazı #ABYaptırımları #BölgeselBarış #DonaldTrump #MarcoRubio #NükleerMüzakereler #KüreselEkonomi