آیا نفت برزیل میتواند از برندگان بزرگ جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران باشد؟
در پی تداوم پیامدهای جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران که تجارت انرژی از طریق تنگه هرمز را مختل کرده است، چین و هند به طور فزایندهای برای جبران کمبود عرضه نفت خود به برزیل روی آوردهاند.
با دشوارتر شدن دسترسی به نفت و محدودیتهای گسترده بر عرضه نفت روسیه به دلیل تحریمهای ظالمانه غرب، خریداران آسیایی به دنبال نفت خام از تامینکنندگانی هستند که امنتر و قابل اعتمادتر تلقی میشوند.
برزیل، که از قبل یکی از بزرگترین صادرکنندگان نفت جهان است، به یکی از واضحترین بهرهمندان این وضعیت تبدیل شده است.
افزایش تقاضا برای نفت برزیل در پی تنشها
سومیت ریتولیا، متخصص مدلسازی بازارهای پالایشگاهی و نفتی در شرکت Kpler، به الجزیره گفت: «اختلال ناشی از جنگ علیه ایران و انسداد تنگه هرمز، اهمیت برزیل را به عنوان یک تامینکننده حاشیهای نفت خام برای آسیا افزایش داده است.»
وی افزود: «به ویژه چین و هند، خرید نفت خام برزیل را برای تامین بشکههایی که در معرض اختلالات کشتیرانی در خلیج فارس نیستند، افزایش دادهاند.»
تحلیلگران میگویند برزیل نمیتواند جایگزین خاورمیانه به عنوان تامینکننده اصلی نفت آسیا شود. با این حال، با افزایش خطرات کشتیرانی در خلیج فارس در پی محاصره دریایی بنادر ایران توسط ایالات متحده و ناامنیهای ناشی از آن، نفت این کشور برای پالایشگاههایی که به دنبال جلوگیری از شوکهای عرضه هستند، جذابیت فزایندهای یافته است.
بر اساس دادههای ارائهشده توسط شرکت اطلاعات تجاری Kpler به الجزیره، کشورهای آسیایی در سال ۲۰۲۵ حدود ۱.۲ میلیون بشکه در روز (bpd) نفت خام از برزیل وارد کردند. این میزان بین ژانویه تا مه سال جاری به تقریباً ۱.۸ میلیون بشکه در روز افزایش یافت که نشاندهنده نقش رو به رشد برزیل در تلاشهای آسیا برای تنوعبخشی به منابع انرژی و کاهش وابستگی به خلیج فارس است.
میزان افزایش صادرات نفت برزیل
برزیل پیش از تشدید تنشها در خاورمیانه نیز در حال افزایش تولید نفت در میادین بزرگ فراساحلی خود بود.
طبق دادههای Kpler، برزیل در سال ۲۰۲۵ حدود ۳.۷۷ میلیون بشکه در روز نفت تولید میکرد. بین ژانویه تا مه، این میزان به طور متوسط به ۴.۰۶ میلیون بشکه در روز رسید و در ماه مه به ۴.۱۱ میلیون بشکه در روز بالغ شد.
اما ریتولیا گفت که این افزایش تنها به دلیل افزایش سریع تولید در زمان جنگ نیست.
وی اظهار داشت: «از مارس ۲۰۲۶، تولید برزیل تنها به میزان ناچیزی، حدود ۵۰ هزار تا ۱۰۰ هزار بشکه در روز افزایش یافته است که نشاندهنده انعطافپذیری محدود در کوتاهمدت برای افزایش سریع عرضه در پاسخ به اختلالات جهانی است.»
او توضیح داد که تفاوت واقعی در مقصد نفت این کشور است.
پتروبراس، شرکت دولتی نفت برزیل، به طور فزایندهای صادرات خود را به سمت آسیا تغییر مسیر داده است، جایی که پالایشگاهها برای نفت خامی که از خلیج فارس عبور نمیکند، هزینه بیشتری میپردازند.
بیش از ۶۰ درصد از صادرات پتروبراس اکنون به چین میرود، در حالی که طبق گزارش oilprice.com، صادرات به ایالات متحده از حدود ۶۰ هزار بشکه در روز در ماه مارس به صفر رسیده است.
این تغییر به نفع اقتصاد برزیل است. سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) در ماه مارس گزارش داد که انتظار میرود افزایش قیمت نفت خام از تراز تجاری برزیل حمایت کند، در حالی که وزارت دارایی این کشور تخمین میزند که رسیدن قیمت نفت برنت به ۱۰۰ دلار در هر بشکه، درآمدی معادل تقریباً ۱ درصد از تولید ناخالص داخلی (GDP) را فراتر از پیشبینیهای بودجه فعلی سال ۲۰۲۶ ایجاد خواهد کرد.
خریداران اصلی نفت برزیل چه کشورهایی هستند؟
تقاضا از سوی چین، محرک اصلی افزایش صادرات برزیل است. بر اساس دادههای Kpler، واردات نفت خام برزیل توسط چین بین ژانویه تا مه سال جاری به طور متوسط حدود ۱.۳۱۶ میلیون بشکه در روز بوده است، در مقایسه با حدود ۷۰۴ هزار بشکه در روز در سال ۲۰۲۵.
از نظر دلاری، دادههای رسمی جمعآوریشده توسط شورای تجاری برزیل و چین نشان میدهد که ارزش صادرات نفت خام برزیل به چین در سه ماهه اول سال جاری تقریباً ۹۵ درصد افزایش یافته و به ۷.۲ میلیارد دلار رسیده است.
در همین حال، هند نیز خرید خود را به شدت افزایش داده است، به طوری که واردات این کشور بین ژانویه تا مه به طور متوسط حدود ۲۳۸ هزار بشکه در روز بوده است که از حدود ۱۰۰ هزار بشکه در روز در سال ۲۰۲۵ بیشتر است. در ماه آوریل، برزیل به چهارمین تامینکننده بزرگ نفت خام هند تبدیل شد.
ریتولیا گفت: «چین و هند، همراه با سایر کشورهای آسیایی، به جایگزینهای غیرهرمز نیاز دارند که از نظر سیاسی امنتر و از نظر فیزیکی در دسترس هستند.»
وی افزود: «گریدهای نفت خام متوسط و شیرین برزیل برای بسیاری از پالایشگاههای آسیایی مناسب است و خریداران آسیایی برای بشکههایی که در معرض خطر کشتیرانی در خلیج فارس نیستند، رقابت میکنند.»
تقاضای هند نیز برخلاف چین که بیشتر به سمت خودروهای برقی (EVs) متمایل شده است، ناشی از افزایش مصرف سوخت داخلی است.
هند همچنین انعطافپذیری کمتری برای جذب اختلالات طولانیمدت از طریق ذخایر استراتژیک دارد، به این معنی که پالایشگاهها انگیزه قویتری برای حفظ جریان نفت خام در صورت در دسترس بودن و سودآوری عرضه دارند.
فراتر از چین و هند: گسترش نفوذ انرژی برزیل
برزیل همچنین به دنبال تعمیق روابط انرژی در سایر نقاط آسیا است.
مائورو ویرا، وزیر امور خارجه برزیل، هفته گذشته گفت که برزیل «آماده است تا از طریق افزایش صادرات نفت خام به امنیت انرژی ژاپن کمک کند» و افزود که پتروبراس آماده گسترش حضور خود در آنجا است.
این اظهارات در حالی مطرح شد که برزیل تعاملات دیپلماتیک و اقتصادی خود را در سراسر آسیا، از جمله با کره جنوبی، ژاپن و سایر کشورهای جنوب شرق آسیا، افزایش داده است.
اوایل سال جاری، لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا، رئیسجمهور برزیل، از کره جنوبی بازدید کرد، جایی که هر دو کشور توافق کردند روابط دوجانبه را به «مشارکت استراتژیک» ارتقا دهند و مجموعهای از توافقنامهها را با هدف گسترش تجارت و همکاری اقتصادی امضا کردند.
به گفته کارشناسان، با توجه به اینکه تنگه هرمز هنوز تا حدی مسدود است، برزیل حداقل در حال حاضر، از نظر استراتژیک فراتر از قاره آمریکا ارزشمندتر شده است.
آیا نفت برزیل جایگزین مناسبی برای نفت خلیج فارس است؟
دو گرید اصلی صادراتی برزیل – معروف به توپی (Tupi) و بوزیوس (Buzios) – نفت خام «متوسط و شیرین» محسوب میشوند، به این معنی که حاوی سطوح گوگرد نسبتاً پایینی هستند و میتوانند به طور کارآمد به سوختهایی مانند دیزل و سوخت جت فرآوری شوند.
این ویژگیها آنها را برای پالایشگاههای آسیایی که در تلاش برای حفظ تولید سوخت در میان کاهش عرضه جهانی هستند، جذاب میکند.
در همین حال، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، نفت ونزوئلا را به سایر کشورها پیشنهاد کرده است، اما این نفت بسیار سنگین و «ترش» است که بسیاری از پالایشگاههای آسیایی قادر به فرآوری آن نیستند. واشنگتن پس از ربودن نیکلاس مادورو، رئیسجمهور وقت ونزوئلا، توسط نیروهای آمریکایی از کاراکاس در ژانویه، عملاً کنترل صنعت نفت این کشور را به دست گرفت.
نفت برزیل امنیت عرضه را برای چین فراهم میکند، در حالی که برای هند، با ادامه افزایش تقاضای سوخت داخلی، به اقتصاد پالایشگاهها نیز کمک میکند.
با این حال، در حالی که نفت خام برزیل گرید بهتری برای پالایشگاههای آسیایی در مقایسه با ونزوئلا است، اما هنوز جایگزین کاملی برای نفت خلیج فارس نیست.
ریتولیا گفت: «نفت خام برزیل میتواند جایگزین برخی بشکههای متوسط و شیرین خلیج فارس شود و قرار گرفتن در معرض تنگه هرمز را به ویژه برای چین و هند کاهش دهد.»
وی افزود: «اما این یک جایگزین یک به یک برای همه گریدهای خلیج فارس نیست.»
محدودیتها و چالشهای پیش روی نفت برزیل
فاصله یک چالش عمده برای صادرات نفت برزیل به آسیا است. حمل و نقل نفت خام از برزیل به چین میتواند تقریباً ۵۰ روز طول بکشد – بسیار طولانیتر از مسیرهای خلیج فارس – که هزینههای حمل و نقل را افزایش داده و تانکرهای نفتی را در یک بازار کشتیرانی که از قبل تحت فشار است، درگیر میکند.
روسیه نیز میتواند در اواخر سال جاری با بازگشایی فصلی مسیرهای کشتیرانی قطب شمال، به رقیب قویتری تبدیل شود. محمولههایی که از پایانههای قطب شمال روسیه به چین سفر میکنند، تقریباً نصف زمان مسیر برزیل-چین را طی میکنند.
هفته گذشته، ایالات متحده همچنین تمدید ۳۰ روزه دیگری را برای معافیت تحریمی نفت و فرآوردههای نفتی روسیه که از قبل در تانکرهای موجود در دریا بارگیری شدهاند، اعلام کرد.
این امر میتواند نفت خام شناور روسیه را در ماههای آینده برای خریداران آسیایی جذابتر کند.
ریتولیا گفت: «برزیل به تنوعبخشی واردات نفت خام برای کشورهای آسیایی کمک میکند، اما نقش آن به عنوان یک تامینکننده جایگزین، توسط رشد کلی عرضه نفت خام برزیل، اقتصاد حمل و نقل و رقابت خریداران در اروپا و ایالات متحده محدود میشود.»
وی در پایان افزود: «در نتیجه، برزیل در دورههای اختلال در عرضه، یک جایگزین حاشیهای مهم برای آسیا است، اما بعید است که در بلندمدت جایگزین ساختاری برای نفت خاورمیانه شود.»
#نفت_برزیل #تنگه_هرمز #تحریم_انرژی #بازار_جهانی_نفت #امنیت_انرژی #آمریکا_رژیم_صهیونیستی #چین_هند #صادرات_نفت #اقتصاد_جهانی #سیاست_انرژی