استانداردهای دوگانه غرب: چرا برنامه هستهای ایران تحت فشار است، اما اسرائیل مصون میماند؟
بیش از دو دهه است که برنامه هستهای صلحآمیز جمهوری اسلامی ایران، با وجود شفافیت کامل و همکاری با نهادهای بینالمللی، تحت شدیدترین نظارتها، تحریمها و مذاکرات دیپلماتیک قرار دارد. این در حالی است که رژیم صهیونیستی، که به طور گستردهای اعتقاد بر این است که دهها کلاهک هستهای در اختیار دارد و هرگز این موضوع را نه تکذیب و نه تأیید کرده است، با کمترین فشار بینالمللی برای شفافیت مواجه نیست.
جنگافروزی و اتهامات بیاساس علیه ایران
در ده ماه گذشته، رژیم صهیونیستی و ایالات متحده آمریکا، دو جنگ تمامعیار را علیه ایران به راه انداختهاند. آنها بدون ارائه هیچگونه مدرک معتبری، ادعا کردهاند که ایران در آستانه دستیابی به توانایی ساخت سلاح هستهای است. این تجاوزات وحشیانه، شامل درگیری ۱۲ روزه در ژوئن سال گذشته و یک ماه درگیری اخیر در سال جاری، منجر به شهادت بیش از ۲۶۰۰ نفر از مردم بیگناه ایران شده و جهان را در بحران بیسابقه انرژی فرو برده است.
نفاق آشکار در قوانین بینالمللی
این نابرابری و نفاق آشکار، نه تنها اعتراضات ایران، بلکه انتقاد فعالان منع اشاعه هستهای در سراسر جهان را برانگیخته است. کارشناسان معتقدند که تفاوت در برخورد با ایران و رژیم صهیونیستی، نه تنها در چارچوبهای حقوقی بینالمللی مانند معاهده منع اشاعه سلاحهای هستهای (NPT) مشهود است، بلکه بازتابی از ژئوپلیتیک و پویایی قدرت جهانی است که منافع غرب را بر عدالت ترجیح میدهد.
زرادخانه هستهای نامشروع رژیم صهیونیستی
«راز آشکار» این است که رژیم صهیونیستی تنها دارنده سلاحهای هستهای در خاورمیانه است، با وجود اینکه دهههاست در مورد این موضوع سکوت و ابهام را حفظ کرده است. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر وقت این رژیم، در سال ۲۰۱۸ در پاسخ به سوالی درباره توانایی هستهای، با طفرهروی گفت: «ما همیشه گفتهایم که اولین کسی نخواهیم بود که آن را معرفی میکنیم و معرفی نکردهایم… این بهترین پاسخی است که دریافت خواهید کرد.»
کارشناسان میگویند، ریشههای برنامه هستهای رژیم صهیونیستی به دهه ۱۹۵۰ و دوران دیوید بن گوریون بازمیگردد، زمانی که این رژیم با کمکهای خارجی، به ویژه از فرانسه، شروع به توسعه قابلیتهای هستهای کرد. تأسیسات هستهای دیمونا در صحرای نگب، مدتهاست که مظنون به تولید پلوتونیوم برای سلاحهای هستهای است. تخمین زده میشود که رژیم صهیونیستی بین ۸۰ تا ۲۰۰ کلاهک هستهای در اختیار دارد، اگرچه ارقام دقیق نامشخص است.
در سال ۱۹۸۶، سیاست پنهانکاری رژیم صهیونیستی با افشای اطلاعات و عکسهایی از راکتور دیمونا توسط مردخای وانونو، تکنسین این تأسیسات، به روزنامه ساندی تایمز بریتانیا، ضربه سختی خورد. وانونو متعاقباً توسط عوامل صهیونیستی ربوده شد، به صورت مخفیانه محاکمه و ۱۸ سال را در زندان گذراند.
افزون بر این، رژیم صهیونیستی از امضای معاهده NPT، که در سال ۱۹۷۰ لازمالاجرا شد، خودداری میکند. این بدان معناست که این رژیم مشمول بازرسیهای بینالمللی مشابه کشورهای عضو نیست. NPT یک توافق جهانی است که برای مهار گسترش سلاحهای هستهای، تعهد به خلع سلاح هستهای و تشویق استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای طراحی شده است. ۱۹۱ کشور عضو سازمان ملل متحد، از جمله دشمن دیرینه رژیم صهیونیستی، یعنی جمهوری اسلامی ایران، از امضاکنندگان این معاهده هستند.
شان روستکر، تحلیلگر، میگوید: «منطق این ابهام کاملاً واضح است: ابهام به منظور حفظ بازدارندگی است، در حالی که از برخی هزینههای دیپلماتیک، حقوقی و سیاسی که با اعلام آشکار همراه خواهد بود، اجتناب میکند، به ویژه با توجه به اینکه رژیم صهیونیستی عضو NPT نیست و همچنان خارج از این چارچوب قرار دارد.»
برنامه هستهای صلحآمیز ایران: شفافیت و تعهد
برنامه هستهای ایران در دهه ۱۹۵۰ تحت رهبری محمدرضا شاه پهلوی و با حمایت آمریکا آغاز شد، اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ به طور قابل توجهی گسترش یافت. ایران، که همچنان یکی از امضاکنندگان NPT است، همواره تأکید کرده است که برنامه هستهای آن صرفاً برای اهداف غیرنظامی مانند تولید انرژی و مصارف پزشکی است.
در سال ۱۹۷۴، ایران یک توافقنامه جامع پادمان با آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) امضا کرد و از آن زمان تاکنون، هم در دوران شاه و هم در دوران جمهوری اسلامی، به طور منظم توسط این نهاد سازمان ملل نظارت شده است.
ایران همچنین در سال ۲۰۱۵ به برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) به همراه آمریکا و سایر کشورها پیوست. بر اساس این توافق، ایران موافقت کرد که غنیسازی اورانیوم را محدود کرده و تحت بازرسیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار گیرد. مفاد کلیدی این توافق شامل:
- محدود کردن غنیسازی اورانیوم به ۳.۶۷ درصد برای ۱۵ سال، سطوحی که برای سلاحهای هستهای نامناسب است.
- کاهش تعداد سانتریفیوژها.
- اجازه نظارت گسترده توسط بازرسان بینالمللی مانند آژانس، از جمله ۲۵ سال نظارت بر معادن و کارخانههای اورانیوم ایران.
بر اساس برجام، بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی – که پیش از این نیز در ایران برنامه هستهای آن را نظارت میکردند – بازرسیهای روزانه از تأسیسات کشور را آغاز کردند تا اطمینان حاصل کنند که تهران به تعهدات خود پایبند است. و آنها این پایبندی را تأیید کردند.
اما ایالات متحده، تحت ریاست جمهوری دونالد ترامپ، در سال ۲۰۱۸، علیرغم تأیید آژانس مبنی بر پایبندی ایران به توافق تا آن زمان، از این توافق خارج شد. با این حال، ایران به مدت یک سال پس از خروج آمریکا از توافق، به تعهدات برجامی خود پایبند ماند، قبل از اینکه سطوح غنیسازی را افزایش دهد.
در واقع، استدلال آمریکا مبنی بر اینکه ایران تهدید سلاح هستهای است – که ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصد غنیشده در اختیار دارد – بر اساس گزارش آژانس در سال ۲۰۲۵ است، که نشان میدهد آژانس بینالمللی انرژی اتمی دید بسیار بیشتری نسبت به برنامه هستهای ایران دارد تا جهان نسبت به برنامه هستهای رژیم صهیونیستی. اورانیوم برای تبدیل شدن به درجه تسلیحاتی باید به سطوحی بالاتر از ۹۰ درصد غنی شود. حذف این اورانیوم ۶۰ درصد غنیشده یکی از خواستههای کلیدی آمریکا در مذاکرات با ایران بوده است.
در حالی که آمریکا و رژیم صهیونیستی در جنگ ۱۲ روزه سال ۲۰۲۵ و حملات اخیر امسال، تأسیسات هستهای ایران را هدف قرار داده و ادعا میکنند بخش بزرگی از آنها را نابود کردهاند، این نقشه موقعیت تأسیسات هستهای ایران را تا امسال نشان میدهد.
عدم وجود شواهد برای ادعاهای هستهای علیه ایران
در حالی که رژیم صهیونیستی و آمریکا برای مدتی ادعا کردهاند که ایران به ساخت سلاحهای هستهای نزدیک است، اما هیچ مدرک معناداری ارائه نکردهاند. در واقع، در مارس ۲۰۲۵، تولسی گابارد، مدیر اطلاعات ملی آمریکا، در کنگره شهادت داد که آمریکا «همچنان ارزیابی میکند که ایران در حال ساخت سلاح هستهای نیست و رهبر معظم انقلاب اسلامی، آیتالله خامنهای، برنامه سلاحهای هستهای را که در سال ۲۰۰۳ به حالت تعلیق درآورده بود، مجدداً تأیید نکرده است.»
ایران مدتهاست که تأکید کرده است هیچ برنامهای برای ساخت سلاح هستهای ندارد. در سال ۲۰۰۳، رهبر معظم انقلاب اسلامی وقت، آیتالله علی خامنهای، علناً ساخت چنین سلاحی را ممنوع اعلام کردند و فرمودند که این اقدام خلاف قوانین اسلامی است.
پس از آنکه آمریکا و رژیم صهیونیستی آخرین جنگ خود را علیه ایران در ۲۸ فوریه آغاز کردند، گابارد، در شهادتی جدید در کنگره، گفت که جامعه اطلاعاتی آمریکا معتقد نیست که ایران پس از بمبارانهای ژوئن ۲۰۲۵، برنامه هستهای خود را از سر گرفته باشد.
استانداردهای دوگانه: سیاست بر قانون
احمد نجار، تحلیلگر فلسطینی، یکی از بسیاری از کارشناسانی است که میگوید «به وضوح یک استاندارد دوگانه» در نحوه برخورد با برنامه هستهای رژیم صهیونیستی در مقایسه با ایران وجود دارد و استدلال میکند که سیاست، نه هنجارهای بینالمللی، محرک این موضوع است.
به نظر او، رژیم صهیونیستی به دلیل نقش خود به عنوان یک قدرت همسو با غرب در خاورمیانه، از رژیم جهانی منع اشاعه معاف شده است، در حالی که وضعیت ایران به عنوان یک «دشمن» مورد نظر، حداکثر فشار را به دنبال دارد. نجار میگوید: «در این معنا، هنجارهای بینالمللی به صورت انتخابی اعمال میشوند – در برخی موارد به شدت اجرا میشوند و در موارد دیگر به آرامی کنار گذاشته میشوند.»
فراتر از استاندارد دوگانه سیاسی، نجار استدلال میکند که سیاست دیرینه «ابهام هستهای» رژیم صهیونیستی، نگرانیهای عمیقتری را در مورد شفافیت در میان «ابهام دکترین هستهای خود رژیم صهیونیستی» ایجاد میکند. او افزود: «ابهام نه تنها در مورد قابلیت، بلکه در مورد آستانههای استفاده نیز وجود دارد – و این بدون مکانیسمهای پاسخگویی که در جاهای دیگر اعمال میشود، وجود دارد.»
نجار گفت که او نسبت به چشمانداز هرگونه تغییر در این رویکرد، بدون «تحول گستردهتر» در سیاست و پویایی قدرت بینالمللی، بدبین است. او اظهار داشت: «تا زمانی که منافع استراتژیک بر اجرای ثابت قوانین بینالمللی اولویت داشته باشد، وضعیت هستهای رژیم صهیونیستی احتمالاً تا حد زیادی از نظارت مصون خواهد ماند.»
#استاندارد_دوگانه #برنامه_هستهای_ایران #رژیم_صهیونیستی #سلاح_هستهای #NPT #برجام #آژانس_انرژی_اتمی #آمریکا #مقاومت #عدالت_بینالمللی