افزایش سرسامآور قیمت سوخت در پاکستان: تهدیدی جدی برای ثبات اقتصادی و سیاسی
اسلامآباد، پاکستان – موج بیسابقه افزایش قیمت سوخت که در نیم قرن اخیر بیسابقه بوده، پاکستان را در آستانه سلسلهای از بحرانهای زنجیرهای قرار داده است. این شوک اقتصادی نه تنها تمامی ابعاد اقتصاد این کشور را تحتالشعاع قرار داده، بلکه دولت «شهباز شریف»، نخستوزیر پاکستان را نیز با چالشهای جدی مواجه ساخته است.
ریشههای بحران و پیامدهای ویرانگر
«شهباز شریف» در اوایل هفته جاری اعلام کرد که قبض واردات نفت پاکستان از ۳۰۰ میلیون دلار قبل از درگیریها به ۸۰۰ میلیون دلار در حال حاضر افزایش یافته است. وی تأکید کرد که این افزایش سرسامآور، تمامی پیشرفتهای اقتصادی دو سال اخیر کشور را از بین برده است. تحلیلگران هشدار میدهند که پیامدهای دومینویی این وضعیت به شدت وخیم خواهد بود و تمامی بخشها از جمله کشاورزی، حملونقل، قیمت مواد غذایی و کالاهای اساسی را تحت تأثیر قرار خواهد داد. این امر به وخامت اوضاع خانوادههایی که پیش از این نیز با بحران هزینههای زندگی دست و پنجه نرم میکردند، خواهد افزود.
«کامران بات»، اقتصاددان، در گفتگو با روزنامه «داون» اظهار داشت: “اقتصاد متعارف به ما میگوید که افزایش قیمت نفت یک واکنش زنجیرهای در سراسر اقتصاد ایجاد میکند. این افزایش هزینههای حملونقل، قیمت کالاهای مصرفی روزمره و مواد غذایی را بالا میبرد، هزینههای کلی زندگی را افزایش میدهد، قدرت خرید را کاهش میدهد، فقر و بیکاری را تشدید میکند، فعالیتهای اقتصادی را کند میکند و در نهایت با بدتر شدن کیفیت زندگی، نارضایتی عمومی را شعلهور میسازد.”
در همین راستا، بانک مرکزی پاکستان نرخ بهره سیاستی خود را یک درصد کامل افزایش داد و به ۱۱.۵ درصد رساند. کمیته سیاست پولی این بانک اعلام کرد: “طولانی شدن درگیریها در منطقه خاورمیانه، خطرات پیش روی چشمانداز اقتصاد کلان را تشدید کرده است. به ویژه، قیمتهای جهانی انرژی، هزینههای حملونقل و حق بیمه همچنان به طور قابل توجهی بالاتر از سطوح قبل از درگیریها باقی ماندهاند. علاوه بر این، اختلالات در زنجیره تأمین به عدم قطعیت موجود دامن زده است.”
آسیبپذیری پاکستان در برابر شوکهای جهانی
افزایش هزینههای سوخت تأثیر جهانی دارد، اما پاکستان به دلیل وابستگی شدید به انرژی وارداتی، به شدت آسیبپذیر است. هزینههای بالاتر، وضعیت تراز پرداختهای این کشور را که از قبل نیز شکننده بود، بدتر میکند. قیمت سوخت مستقیماً بر تورم تأثیر میگذارد؛ دیزل نیروی کامیونها، اتوبوسها، تراکتورها، ژنراتورها و بخشهایی از زنجیره تأمین مواد غذایی را تأمین میکند، در حالی که بنزین بر رفتوآمد و حملونقل مصرفکننده اثر میگذارد.
این کشور همچنین به شدت به حوالههای کارگران خارج از کشور، عمدتاً کارگران شاغل در کشورهای حاشیه خلیج فارس، وابسته است. درگیریهای منطقهای میتواند این منبع درآمد حیاتی را نیز به شدت تحت تأثیر قرار دهد. تمامی این عوامل بر اقتصادی تأثیر میگذارد که سالهاست به دلیل تورم، بدهیهای سنگین و رشد کند، تضعیف شده است.
گزینههای دشوار دولت و نظارت صندوق بینالمللی پول
به گفته تحلیلگران، دولت پاکستان بین دو گزینه دشوار گرفتار شده است: یا قیمتهای جهانی نفت را به مصرفکنندگان منتقل کند و با خشم عمومی مواجه شود، یا سوخت را یارانه دهد و کسری بودجه عظیمی ایجاد کند. پاکستان تحت نظارت شدید صندوق بینالمللی پول (IMF) قرار دارد که توانایی دولت را برای حل مشکل از طریق هزینههای عمومی محدود میکند. دولت به دلیل مذاکرات ناموفق در ماه آوریل، زمانی که به دنبال تأیید IMF برای یارانههای بالاتر سوخت بود و با مخالفت مواجه شد، به شدت مورد انتقاد تحلیلگران قرار گرفته است.
«قیصر بنگالی»، اقتصاددان و مشاور سابق برنامهریزی و توسعه وزیر ارشد سند، گفت: “ما در وضعیت وابستگی مطلق قرار داریم، جایی که حتی یک قسط ۱ میلیارد دلاری، که از نظر مالی جهانی مبلغی ناچیز است، میتواند تفاوت بین بقا و فروپاشی را رقم بزند.”
وی افزود: “تمایل دولت کنونی به ‘نمایش ریاضت اقتصادی’ – مانند فروش خودروهای رسمی یا بز و اسبهای نمادین – یک شوخی است که ۴۰ سال است ادامه دارد و هیچ تأثیری بر بازار نفت ندارد.”
وضعیت اقتصادی رو به وخامت، فشار بیشتری را بر دولت «شریف» وارد میکند. مردم پاکستان خشمگین هستند و احزاب مخالف از این فرصت استفاده میکنند.
«اسلم غوری» از حزب «جماعت علمای اسلام-ف» گفت: “سیاستهای غلط دولت یک جنگ اقتصادی را بر مردم تحمیل کرده است.” با تمرکز بر بار هزینههای فزاینده سوخت بر مردم عادی، احزاب مخالف امیدوارند که وضعیت اضطراری اقتصادی را به یک بحران سیاسی برای «شریف» تبدیل کنند.
#پاکستان #بحران_اقتصادی #قیمت_سوخت #تورم #صندوق_بین_المللی_پول #شهباز_شریف #بحران_سیاسی #اقتصاد_جهانی #وابستگی_اقتصادی #آسیای_جنوبی