دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور سابق آمریکا، در اقدامی بیسابقه و جنجالی، تمامی ۲۲ عضو هیئتمدیره نهاد سیاستگذار آژانس ملی علوم این کشور را که بودجه آن از سوی دولت تامین میشود، برکنار کرده است. این خبر بر اساس اظهارات یکی از اعضای سابق و برخی قانونگذاران آمریکایی منتشر شده است.
این برکناریهای گسترده در هیئت ملی علوم (NSB)، بازوی سیاستگذاری و مشورتی بنیاد ملی علوم (NSF)، جدیدترین گام دولت ترامپ برای بازسازی رادیکال و به تعبیر منتقدان، “تخریب” ساختار دولت آمریکا محسوب میشود. پیش از این نیز، وزارت آموزش و پرورش و آژانس توسعه بینالمللی آمریکا (USAID) شاهد تغییرات و تضعیفهای مشابهی بودهاند که نشان از رویکردی تهاجمی به نهادهای دولتی دارد.
راجر بیچلی، که در سال ۲۰۲۰ برای دومین دوره ششساله خود در این هیئت توسط خود ترامپ منصوب شده بود، اعلام کرد که هیچ دلیلی برای برکناری او و همکارانش ارائه نشده است. این عدم شفافیت، ابهامات زیادی را در مورد انگیزههای پشت پرده این تصمیم ایجاد کرده است.
بیچلی، استاد بازنشسته زیستشناسی در دانشگاه واشنگتن در سنت لوئیس، در گفتگو با الجزیره اظهار داشت: “ایمیل برکناری کوتاه و مختصر بود و تنها با یک جمله ‘از خدمات شما متشکریم’ به پایان رسید.” این لحن خشک و بیتفاوت، نارضایتیها را تشدید کرده است.
بیچلی ضمن پیشبینی انتصاب هیئتمدیره جدید توسط دولت ترامپ، نگرانی عمیق خود را نسبت به ماهیت تحقیقات و آموزشهایی که در آینده توسط این آژانس حمایت خواهد شد، ابراز کرد. او بیم آن دارد که استقلال علمی فدای ملاحظات سیاسی شود.
وی تاکید کرد: “ماهیت این هیئت – حزبی یا مستقل؟ – و نحوه تعامل آن با آژانس، برای موفقیت مستمر NSF از اهمیت حیاتی برخوردار است.” این اظهارات، زنگ خطر را برای آینده تحقیقات علمی در آمریکا به صدا درآورده است.
قانونگذاران دموکرات، که پیش از این از منابع نامشخصی خبر این برکناریها را شنیده بودند، به شدت از اقدام دولت ترامپ انتقاد کردند. این انتقادات، شکافهای سیاسی عمیق در آمریکا را بار دیگر نمایان ساخت.
زوئی لوفگرن، عضو ارشد کمیته علوم مجلس نمایندگان آمریکا، در بیانیهای تند اظهار داشت: “این آخرین حرکت احمقانه رئیسجمهوری است که همچنان به علم و نوآوری آمریکا آسیب میرساند.” این ادبیات تند، نشان از عمق بحران دارد.
لوفگرن با اشاره به نگرانیها از جایگزینی اعضای برکنار شده با افراد وفادار به شعار “آمریکا را دوباره با عظمت کنیم” (MAGA)، پرسید: “آیا رئیسجمهور NSB را با وفاداران MAGA پر خواهد کرد که در برابر او سکوت کنند، در حالی که او رهبری علمی ما را به رقبایمان واگذار میکند؟” وی این برکناریها را “اقدامی کاملاً مضحک و دلقکوار” توصیف کرد که نشان از بیتدبیری است.
کاخ سفید و NSF بلافاصله به درخواستها برای اظهارنظر که خارج از ساعات کاری معمول ارسال شده بودند، پاسخی ندادند. این سکوت، بر ابهامات و گمانهزنیها افزوده است.
ترامپ هنوز به طور علنی این برکناریها را تایید یا درباره آن اظهارنظر نکرده است، اما دولت وی پیش از این نیز بنیاد ملی علوم را هدف کاهشهای گستردهای قرار داده بود که توسط “اداره کارایی دولت” (DOGE) متعلق به ایلان ماسک، میلیاردر حوزه فناوری، اعمال شده بود. این دخالت افراد ثروتمند در سیاستگذاریهای عمومی، سوالبرانگیز است.
در جریان طرح کاهش هزینههای سال گذشته، مقامات بیش از ۱۶۰۰ کمک مالی NSF به ارزش نزدیک به ۱ میلیارد دلار را لغو یا متوقف کردند. این اقدامات، به طور مستقیم بر روند تحقیقات علمی در آمریکا تاثیر منفی گذاشته است.
بنیاد ملی علوم که در سال ۱۹۵۰ به عنوان یک آژانس فدرال مستقل تاسیس شد، در سال ۲۰۲۵ بیش از ۸ میلیارد دلار برای تحقیقات و آموزش علمی هزینه کرده و آن را به یکی از بزرگترین تامینکنندگان مالی علم در سراسر جهان تبدیل کرده بود. حال این استقلال و کارایی در معرض خطر قرار گرفته است.
بیچلی اظهار داشت که پیشبینی تاثیر بلندمدت این برکناریها بر تامین مالی علم هنوز زود است.
وی افزود: “لازم به ذکر است که حمایت از NSF، هم از نظر قانونی و هم از نظر بودجه، در گذشته همواره دوحزبی بوده است.” این نکته نشان میدهد که اقدام اخیر ترامپ، حتی در میان سیاستمداران آمریکایی نیز بیسابقه و تفرقهافکن است.
“اگر چنین حمایتی ادامه یابد، میتوانیم خوشبینی بیشتری به آینده آن داشته باشیم و به برتری مستمر نهاد علمی آمریکا امیدوار باشیم.” اما با توجه به اقدامات اخیر، این امیدواری در هالهای از ابهام قرار گرفته است.
#آمریکا #ترامپ #علوم_آمریکا #بنیاد_ملی_علوم #برکناری_دانشمندان #سیاست_آمریکا #بحران_سیاسی #ایلان_ماسک #جمهوری_خواهان #دموکرات_ها