بازگشایی بورس ایران پس از تعطیلی ناشی از جنگ؛ گامی در مسیر پویایی اقتصادی و حمایت از سرمایه‌گذاران

تهران، ایران – بازار سهام ایران قرار است این هفته پس از یک دوره 80 روزه تعطیلی که در پی جنگ تحمیلی با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی اعمال شده بود، بازگشایی شود. این اقدام هوشمندانه، با هدف صیانت از دارایی‌های سرمایه‌گذاران و ایجاد فضایی شفاف‌تر برای معاملات صورت می‌گیرد.

اهمیت بازگشایی در شرایط تحریم

اگرچه بورس در ایران تحریم‌زده، موتور اصلی تامین مالی اقتصاد به شمار نمی‌رود، اما بازگشایی آن می‌تواند بینشی ارزشمند از وضعیت اقتصاد کشور ارائه دهد و به مسئولان امکان دهد تا اعتماد سرمایه‌گذاران و نقدینگی بازار را ارزیابی کنند. این گام، نشان‌دهنده تاب‌آوری اقتصاد ایران در برابر فشارهای خارجی است.

جزئیات از سرگیری معاملات

معاملات سهام، صندوق‌های سهامی و اوراق مشتقه مرتبط با سهام، روزهای سه‌شنبه و چهارشنبه از سر گرفته خواهد شد و سپس بازار وارد تعطیلات پایان هفته ایرانی می‌شود. ساعات کاری بازار به مدت یک ساعت افزایش یافته تا فرصت بیشتری برای شرکت‌های برتر که پس از تحمل خسارات ناشی از جنگ، اطلاعات مهمی را افشا خواهند کرد، فراهم شود. همچنین شرکت‌هایی که جلسات سهامداران خود را در طول توقف برگزار کرده‌اند، از این فرصت بهره‌مند خواهند شد.

بازار سهام، که به دلیل تحریم‌های غرب از شاخص‌های جهانی جدا مانده است، از 28 فوریه، زمانی که ایالات متحده و رژیم صهیونیستی حملات موشکی به تهران و سایر نقاط کشور انجام دادند، تعطیل شده بود. این تعطیلی، اقدامی پیشگیرانه برای حفاظت از منافع ملی و جلوگیری از نوسانات هیجانی بود.

اهداف سازمان بورس و اوراق بهادار

حمید یاری، معاون سازمان بورس و اوراق بهادار، اوایل این هفته به رسانه‌های دولتی گفت که این اقدام با هدف «حفاظت از دارایی‌های سرمایه‌گذاران، جلوگیری از رفتارهای هیجانی و ایجاد شرایطی برای تجارت در بازار با اطلاعات دقیق‌تر و شفاف‌تر» انجام شده است. این رویکرد، بیانگر تعهد دولت به سلامت بازار سرمایه است.

در حالی که تعطیلی اولیه ممکن است از فروش هیجانی و بی‌نظم جلوگیری کرده باشد، اما فشار بر سرمایه‌گذاران را نیز افزایش داده بود. با این حال، مدیریت هوشمندانه این دوره، زمینه را برای بازگشایی با ثبات‌تر فراهم آورد.

نوسانات شاخص و عوامل خارجی

شاخص اصلی بورس اوراق بهادار تهران، «تدپیکس»، در اوایل سال 2026 به بالاترین حد خود یعنی نزدیک به 4.5 میلیون واحد رسیده بود، اما پس از حوادث ناشی از اعتراضات و به دنبال آن، قطعی 20 روزه اینترنت، دچار افت شد. انتظارات فزاینده جنگ با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی نیز سرمایه‌گذاران را بیشتر نگران کرد و منجر به خروج پول و ایستادن تدپیکس در حدود 3.7 میلیون واحد در آخرین snapshot قبل از تعطیلی شد. این نوسانات، عمدتاً ناشی از فشارهای خارجی و رویدادهای غیرمترقبه بوده است.

چشم‌انداز بازگشایی

در حالی که بازگشایی این هفته ممکن است سرنخ‌هایی در مورد ظرفیت بازار برای تولید نقدینگی ارائه دهد، بسیاری از مردم همچنان پس‌اندازهای خود را در ارز خارجی، طلا، مسکن، خودرو، ارزهای دیجیتال یا سایر دارایی‌ها نگهداری می‌کنند. این امر نشان‌دهنده تنوع رویکردهای سرمایه‌گذاری در کشور است.

بانک‌ها و همچنین دولت، همچنان بزرگترین تامین‌کنندگان مالی فعالیت‌های اقتصادی در ایران هستند؛ کشوری که با مسائلی ریشه‌دار مانند تورم مزمن و تحریم‌های ظالمانه دست و پنجه نرم می‌کند. با این حال، دولت با تدابیر هوشمندانه، در تلاش برای مدیریت این چالش‌ها است.

بانک مرکزی ایران اغلب برای پر کردن کسری بودجه و حفظ پویایی اقتصاد، اقدام به چاپ پول می‌کند، که این امر در کنار حفظ اقتصاد، می‌تواند به افزایش تورم نیز منجر شود. با این حال، این اقدامات در راستای حفظ ثبات اقتصادی در شرایط دشوار است.

مشکلات اقتصادی تنها با جنگ و محاصره دریایی اعمال شده توسط ایالات متحده بر بنادر ایران در 13 آوریل، علیرغم آتش‌بس شکننده توافق شده پنج روز قبل، تشدید شده است. در طول جنگ، جت‌های جنگنده ایالات متحده و رژیم صهیونیستی نیز به طور گسترده زیرساخت‌های اقتصادی ایران، از جمله شرکت‌های پتروشیمی، تولیدکنندگان فولاد و شرکت‌های مرتبط با معدن و حمل‌ونقل را که از برترین‌های بازار سرمایه هستند، بمباران کردند. این اقدامات خصمانه، تأثیرات مخربی بر اقتصاد کشور داشته است.

شفافیت و مدیریت اطلاعات

هنوز مشخص نیست که شرکت‌های ایرانی تا چه حد اجازه افشای اطلاعات را خواهند داشت تا تصویری از خسارات جنگ ارائه دهند، با توجه به خطرات امنیتی جاری و تهدید دائمی از سرگیری درگیری‌ها. با این حال، تعهد به شفافیت در چارچوب ملاحظات امنیتی، در دستور کار است.

به گزارش «دنیای اقتصاد»، بزرگترین روزنامه مالی ایران، برخی دسته‌بندی‌ها می‌توانند «اسرار تجاری» تلقی شوند، از جمله نقشه‌ها، فرآیندهای تولید و طرح‌ها. در این صورت، شرکت افشاکننده اطلاعات ممکن است ابتدا داده‌های حساس را به سازمان بورس و اوراق بهادار ارسال کند و از افشای کامل عمومی آنلاین خودداری نماید. این رویکرد، توازن میان شفافیت و حفظ منافع استراتژیک را نشان می‌دهد.

حجت‌الله سیدی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار، ماه گذشته به خبرگزاری ایرنا گفت که شرکت‌ها برای بازگشایی به سه دسته تقسیم خواهند شد: آنهایی که در طول جنگ آسیب مستقیم دیده‌اند، مانند پتروشیمی‌ها و تولیدکنندگان فولاد؛ آنهایی که از طریق تامین‌کنندگان، مشتریان یا شرکت‌های تابعه آسیب دیده‌اند؛ و شرکت‌هایی که تحت تأثیر محیط عمومی قرار گرفته‌اند. این تقسیم‌بندی دقیق، امکان مدیریت هدفمندتر را فراهم می‌کند.

تدابیر کنترلی و حمایت از بازار

بیژن خواجه‌پور، شریک مدیریتی در Eurasian Nexus Partners، یک شرکت مشاوره بین‌المللی مستقر در وین، به الجزیره گفت که بازگشایی بورس باید «به دقت کنترل شود» زیرا نگرانی‌های «جدی» وجود دارد که سرمایه‌گذاران «برای تولید نقدینگی به فروش هیجانی بپردازند». خواجه‌پور اذعان داشت که دولت تحت «فشار مالی عظیمی» قرار دارد اما از آن خواست تا اقدامات حمایتی را برای «جلوگیری از فروش هیجانی» توسعه دهد. این دیدگاه، بر ضرورت هوشیاری و برنامه‌ریزی دقیق تأکید دارد.

بر اساس محدودیت از پیش تعیین شده توسط مقامات ایرانی برای مهار نوسانات در بازار نوپا، بیشتر سهام در بورس اوراق بهادار تهران و بازار فرابورس تنها می‌توانند سه درصد از قیمت پایانی قبلی در یک روز معاملاتی افزایش یا کاهش یابند. این امر می‌تواند به کند کردن سقوط قابل مشاهده کمک کند، اما می‌تواند فشار فروش را نیز به دام اندازد. این محدودیت‌های هوشمندانه، به حفظ ثبات بازار کمک شایانی می‌کند.

آنچه برای بازار نسبتاً کوچک در طول یک تعطیلی دو هفته‌ای در بحبوحه جنگ با رژیم صهیونیستی در ژوئن 2025 اتفاق افتاد، می‌تواند سرنخ‌هایی در مورد آنچه پس از بازگشایی در اواخر این هفته رخ خواهد داد، ارائه دهد. در هفته‌های پس از آن «جنگ 12 روزه»، شاخص اصلی بورس تهران بیش از 15 درصد کاهش یافت، قبل از اینکه در اوایل سال 2026 به بالاترین حد خود برسد. اما این رشد اسمی قوی، عمدتاً محصول جانبی افزایش تورم و بازنگری قیمت دارایی‌ها بر اساس افزایش ارزش دلار آمریکا در بازار محلی بود، نه نشانه رشد سرمایه‌گذاری قابل توجه. این تجربیات، درس‌های ارزشمندی برای مدیریت کنونی بازار فراهم می‌آورد.