«به کشتارگاه فرستاده شدند»: چگونه روسیه مهاجران را مجبور به جنگ در اوکراین میکند
خارکیف، اوکراین – «حشروزجان صلاحالدینف»، ۲۶ ساله، در سن پترزبورگ، دومین شهر بزرگ روسیه و زادگاه رئیسجمهور ولادیمیر پوتین، به عنوان پیک مشغول به کار بود. اما سال گذشته، این مرد تاجیک و مسلمان معتقد میگوید که هنگام تحویل گرفتن بستهای که پلیس ادعا میکرد حاوی پولهای دزدیده شده از زنان سالخورده است، دستگیر شد.
صلاحالدینف تأکید میکند که هرگز با مجرمان ادعایی در ارتباط نبوده است، اما با این حال، ۹ ماه را در بازداشتگاه پیش از محاکمه «کرستی-۲» در حدود ۳۲ کیلومتری شهر گذراند، در حالی که یک قاضی به دلیل «شواهد ضعیف» علیه او، از آغاز محاکمهاش خودداری کرد.
اما به جای آزادی او پس از این مدت، نگهبانان زندان او را تهدید کردند که در سلولی با زندانیان آلوده به HIV قرار خواهند داد که به گفته آنها، او را مورد تجاوز گروهی قرار خواهند داد – مگر اینکه او «داوطلبانه» برای جنگ در اوکراین ثبتنام کند.
صلاحالدینف، با موهای سیاه پرکلاغی و ریشی انبوه، در یک مرکز نگهداری اسرای جنگی در شمال شرق اوکراین، جایی که اکنون پس از اسارت توسط نیروهای اوکراینی در ژانویه امسال نگهداری میشود، به الجزیره گفت: «آنها گفتند، ‘اوه، حالا دامن میپوشی، به تو تجاوز خواهد شد.’»
نگهبانان با استفاده از تاکتیک «هویج و چماق»، به او پاداش ثبتنام ۲ میلیون روبلی (۲۶,۲۰۰ دلار)، حقوق ماهانه ۲۰۰,۰۰۰ روبلی (۲,۶۲۰ دلار) و عفو از تمامی محکومیتها را نیز وعده دادند. بنابراین، در پاییز ۲۰۲۵، صلاحالدینف ثبتنام کرد، زیرا «راه دیگری برای خروج نمیدید».
مقامات «کرستی-۲»، دادستانی سن پترزبورگ و وزارت دفاع روسیه به هیچ یک از درخواستهای الجزیره برای اظهارنظر پاسخ ندادند.
«شکار مهاجران»
صلاحالدینف تنها یکی از دهها هزار مهاجر کاری از آسیای مرکزی است که به گفته گروههای حقوق بشری، گزارشهای رسانهای و مقامات روسی، توسط روسیه برای تبدیل شدن به سرباز، به عنوان بخشی از کارزار سراسری کرملین، مجبور به این کار شدهاند.
گروه اوکراینی «هوچو ژیت» که به سربازان روسی برای تسلیم شدن کمک میکند، فهرستهای تأیید شدهای از هزاران سرباز آسیای مرکزی مانند صلاحالدینف منتشر کرده است. این گروه در پستی در تلگرام در سال ۲۰۲۵ نوشت: «آنها به معنای واقعی کلمه برای کشته شدن فرستاده میشوند، هیچ کس آنها را سربازانی نمیداند که نیاز به نجات دارند.» امید به زندگی این سربازان در خط مقدم حدود چهار ماه است. این گروه گزارش داد: «تلفات در میان آنها فاجعهبار است.»
روسیه با نرخ پایین زاد و ولد و ثروت نفتی فراوان خود، سالهاست که آهنربایی برای میلیونها مهاجر کاری از کشورهای سابق شوروی در آسیای مرکزی، به ویژه تاجیکستان، ازبکستان و قرقیزستان بوده است.
کارزار کرملین برای مجبور کردن آسیای مرکزیها به جنگ در اوکراین به سال ۲۰۲۳ بازمیگردد – یک سال پس از حمله روسیه به اوکراین – زمانی که پلیس شروع به جمعآوری هر کسی که ظاهر اسلاوی نداشت و آنها را به تخلفات واقعی یا ساختگی مانند عدم ثبتنام، مجوزهای منقضی شده یا «جعلی» یا مهرهای تار روی اسنادشان متهم میکرد. گاهی اوقات، مهاجران به سادگی مستقیماً به دفاتر سربازگیری منتقل میشوند.
در سال ۲۰۲۵، الجزیره با مرد تاجیک دیگری مصاحبه کرد که گفت با مجوز کار منقضی شده بازداشت شده و سپس تحت شکنجه قرار گرفته تا «داوطلب» شود، در حالی که در معرض توهینهای بیشمار بیگانهستیزانه و اسلامهراسانه از سوی افسرانش قرار گرفته است. مهاجران میگویند مورد آزار، شکنجه و تهدید به زندان یا اخراج تمام خانوادههایشان قرار میگیرند.
«علیرضا ایلخاموف»، رئیس اندیشکده «سنترا آسیا دو دیلیجنس» مستقر در لندن و متولد ازبکستان، به الجزیره گفت: «راه اصلی جذب هرچه بیشتر مهاجران، فشار بر آنها با تهدید به اخراج است.»
گاهی اوقات، مهاجران به سادگی فریب میخورند. صلاحالدینف گفت که یکی از سربازان گروهش یک ازبک بود که «یک کلمه روسی بلد نبود» و هنگام امضای مدارک در یک مرکز مهاجرت، فریب خورده و «داوطلب» شده بود.
مقامات در گزارشهای خود درباره «شکار» مهاجران، اغلب از اصطلاحات تحقیرآمیز درباره آنها استفاده میکنند، و همچنین زمانی که مردانی را توصیف میکنند که گذرنامه روسی دریافت کردهاند اما از ثبتنام در دفاتر سربازگیری خودداری کردهاند. از دوران شوروی، چنین ثبتنامی برای همه مردان اجباری بوده است و از سال ۲۰۲۴، یک شهروند روسی تازه تابعیت یافته میتواند تابعیت خود را در صورت عدم انجام آن از دست بدهد.
«الکساندر باستریخین»، دادستان کل، در ماه مه ۲۰۲۵ با اشاره به احساسات میهنپرستانه ادعایی مهاجران گفت: «ما ۸۰,۰۰۰ شهروند روسی را که نه تنها نمیخواهند به خط مقدم بروند، بلکه حتی نمیخواهند به دفتر سربازگیری بروند، دستگیر کردهایم.» او افتخار کرد که ۲۰,۰۰۰ آسیای مرکزی با گذرنامه روسی در سال ۲۰۲۵ به خط مقدم فرستاده شدهاند. سال قبل از آن، او گفت که ۱۰,۰۰۰ آسیای مرکزی به اوکراین فرستاده شده بودند.
«سرگئی بیزیوکین»، فعال مخالف تبعیدی از شهر ریازان در غرب روسیه، به الجزیره گفت: «چنین اظهاراتی در میان مردم روسیه که با «سطح بالایی از بیگانههراسی در مرحله ترس و درماندگی» زندگی میکنند، طنینانداز میشود. «برای آنها، چنین عباراتی از باستریخین نوعی آرامبخش است.»
ناظران میگویند آنچه آسیای مرکزیها را به اهداف آسانی تبدیل میکند این است که آنها از کشورهای پلیسی میآیند که از نظر سیاسی و اقتصادی به مسکو وابسته هستند. «گالیا ابراهیمووا»، کارشناس منطقهای متولد ازبکستان و ساکن مولداوی، به الجزیره گفت: «در حالی که مهاجران با ترس و وحشت مجبور به امضای قرارداد میشوند، کشور مادری آنها واقعاً توجهی نمیکند.»
او گفت که با وجود پاداشهای سنگین ثبتنام و تبلیغات بیامان، تعداد روسهایی که میخواهند در اوکراین بجنگند، امسال حداقل یک پنجم کاهش یافته است و مسکو تلاش خواهد کرد تا آسیای مرکزیهای بیشتری را به خدمت بگیرد.
«انگشتانمان را میشکنند»
پس از امضای قرارداد و سپردن کارت بانکی حاوی پاداش ثبتنام به والدینش، صلاحالدینف به شهر غربی «ورونژ» فرستاده شد تا سه هفته آموزش ببیند؛ آموزشی که او را برای جنگ آماده نکرد. او گفت: «ما فقط با اسلحه این طرف و آن طرف میدویدیم.»
به گفته او، گروهبانهای آموزشی به سربازان وظیفه گفتند که جلیقههای ضد گلوله، کلاهخودها، چکمهها و چراغقوههای استاندارد کیفیت پایینی دارند و از آنها خواستند هر کدام یک میلیون روبل (۱۳,۱۰۰ دلار) برای تجهیزات «بهتر» کمک کنند. این حادثه گزارشهای دهها مورد مشابه در واحدهای نظامی روسیه را تأیید میکند.
صلاحالدینف مأمور کار در آشپزخانه شد – و به خاطر کوچکترین تخلف، مورد آزار کلامی و ضرب و شتم قرار گرفت. از ۲۸ مرد در واحد او، ۲۱ نفر مسلمان بودند – اما افسران روسیتبارشان به درخواستهای آنها برای عدم وجود گوشت خوک در وعدههای غذایی بیتوجهی کردند، و رویهای دهها ساله از نادیده گرفتن محدودیتهای غذایی مرتبط با دین را که به ارتش شوروی بازمیگردد، تکرار کردند.
صلاحالدینف میگوید که فرماندهان، اوکراینیها را اهریمنی جلوه میدادند و به آنها میگفتند: «اگر تسلیم شویم، شکنجه میشویم، انگشتانمان را میشکنند، معلول میشویم، فوم [ساختمانی] به ما تزریق میکنند، دندانهایمان را یکی یکی میکشند، بازوهایمان را میشکنند.» در اوایل ژانویه امسال، سربازان وظیفه با اتوبوس به منطقه اشغالی لوهانسک در اوکراین منتقل شدند. صلاحالدینف میگوید که خسته، ترسیده و گیج بود – پهپادهای اوکراینی «همیشه» بالای سرشان بودند و انفجار نارنجکی در نزدیکی، پرده گوش چپ او را آسیب رساند.
«خوشحالم که اسیر شدم»
در چهارمین روز خدمتش، به صلاحالدینف دستور داده شد که به عنوان بخشی از تاکتیک جدید روسیه برای نفوذ دو یا سه سرباز به خط مقدم نفوذپذیر، از مواضع اوکراینیها عبور کند. این مأموریت خودکشی بود، زیرا زمین باز، پر از مینهای زمینی و اجساد سربازان کشته شده روسی بود، در حالی که اوکراینیها با مسلسل شلیک میکردند و پهپادها بالای سرشان پرواز میکردند.
او گفت: «من دویدم و دویدم و دیدم که به ما شلیک میشود. من و فرماندهام تصمیم گرفتیم به جای اینکه بیجهت بمیریم، داوطلبانه تسلیم شویم.» آنها خشاب تفنگهای تهاجمی خود را جدا کردند، دستهایشان را بالا بردند و فریاد زدند که تسلیم میشوند.
آنچه در ادامه آمد، به گفته او، «احساسی آرام و زیبا» بود. «آنها به ما غذا دادند، اجازه دادند سیگار بکشیم، غذا و آب و حتی کیک به ما دادند.»
اکنون، صلاحالدینف امیدوار است به تاجیکستان بازگردد و از فکر اینکه بخشی از تبادل اسرا شود – که چندین بار در سال اتفاق افتاده است – و به روسیه بازگردد، وحشت دارد، زیرا دوباره به خط مقدم فرستاده خواهد شد. تاجیکستان و دیگر کشورهای آسیای مرکزی هرگز جنگ روسیه در اوکراین را تأیید نکردهاند، اما آشکارا نیز آن را مورد انتقاد قرار ندادهاند.
در اوت ۲۰۲۵، «حبیبالله واحدزاده»، دادستان کل تاجیکستان، اعلام کرد که هیچ شهروند تاجیکی به دلیل جنگ در اوکراین متهم نخواهد شد. بنابراین، آنچه صلاحالدینف در حال حاضر نیاز دارد، درخواست استرداد است.
او گفت: «من حتی خوشحالم که اسیر شدم، زیرا اکنون با هیچ کس نمیجنگم و هیچ چیز را به خطر نمیاندازم. حتی از اوکراین برای اسیر کردن من تشکر خواهم کرد.» سفارت تاجیکستان در کییف به درخواست الجزیره برای اظهارنظر پاسخ نداد.
#جنگ_اوکراین #مهاجران_آسیای_مرکزی #نقض_حقوق_بشر #اجبار_به_جنگ #روسیه_اوکراین #اسرای_جنگ #سوءاستفاده_از_مهاجران #تاجیکستان #بیگانهستیزی #کرملین