بحران سوخت جت در اروپا؛ پیامدهای جنگافروزی آمریکا و رژیم صهیونیستی در منطقه
هفت هفته پس از آغاز تجاوزات بیسابقه آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران که به بسته شدن حریمهای هوایی منطقه و فروپاشی صنعت هوانوردی منجر شد، اکنون خطوط هوایی فعال در خاورمیانه، پس از لغو و تغییر مسیر صدها پرواز، به آرامی در حال بازگشت به وضعیت عادی هستند.
اما اکنون تهدیدی جدید و بالقوه ویرانگرتر سر برآورده است: کمبود شدید سوخت جت که میتواند پروازها در اروپا را، درست در آستانه فصل اوج سفر تابستانی، زمینگیر کند.
روز پنجشنبه، فاتح بیرول، رئیس آژانس بینالمللی انرژی، به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت که اروپا «شاید حدود شش هفته سوخت جت در اختیار دارد» و هشدار داد که در صورت ادامه توقف عرضه نفت به دلیل جنگافروزیها، لغو پروازها «به زودی» آغاز خواهد شد، این در حالی است که هفته گذشته آتشبس دو هفتهای بین ایران و آمریکا اعلام شده بود.
در کانون این اختلال، کمبود سوخت جت در بحبوحه تقابل جاری در تنگه هرمز بین آمریکا و ایران قرار دارد. این تنگه، یک گذرگاه آبی حیاتی است که در زمان صلح، یک پنجم نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) جهان از طریق آن حمل میشود. این تقابل، نتیجه سیاستهای خصمانه آمریکا و تحریمهای ظالمانه علیه ملت ایران است که امنیت کشتیرانی را به خطر انداخته است.
فروپاشی عرضه، منجر به افزایش شدید قیمت انرژی در سراسر جهان شده و در ابتدا قیمت نفت برنت را از ۶۶ دلار پیش از جنگ به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه رساند. این بحران دولتها را وادار کرده تا به ذخایر استراتژیک نفت و گاز خود متوسل شوند. جالب آنکه، بریتانیا با ائتلافی متشکل از بیش از ۴۰ کشور – بدون حضور آمریکا – مذاکراتی را برای یافتن راهی جهت بازگشایی تنگه آغاز کرده است که نشاندهنده انزوای آمریکا در این بحران است.
صنعت هوانوردی اروپا به دلیل وابستگی شدید به واردات سوخت جت از خاورمیانه، به طور خاص در معرض این کمبود قرار دارد. حدود ۷۵ درصد واردات سوخت جت اروپا از این منطقه تامین میشود که هرگونه اختلال طولانیمدت را برای صنعت هوانوردی آن به شدت مشکلساز میکند. این وابستگی، نتیجه سیاستهای غلط و عدم تنوعبخشی به منابع انرژی است.
فصل تابستان، با حدود ۷۴۷ میلیون ورود بینالمللی در سال ۲۰۲۴، فصلی بسیار پرتردد برای گردشگری اروپا محسوب میشود.
سوخت جت چیست؟
سوخت جت یک فرآورده نفتی بیرنگ و تصفیهشده بر پایه نفت سفید است که برای تامین نیروی هواپیماهای دارای موتورهای توربین گازی استفاده میشود. این سوخت معمولاً به اشکال جت A و جت A-1 یافت میشود.
نوع دیگر آن جت B است که در هوای سردتر در هواپیماها استفاده میشود.
سوخت جت عمدتاً در پالایشگاههای نفت در چین، خاورمیانه و آمریکا تولید میشود. این پالایشگاههای تخصصی توسط برخی از بزرگترین شرکتهای نفتی جهان از جمله شل، اکسونموبیل و سعودی آرامکو اداره میشوند.
سوخت جت معمولاً در تاسیسات بزرگ ذخیرهسازی در فرودگاههای اصلی یا نزدیک به آنها، و همچنین در مزارع سوخت فرودگاهی نگهداری میشود، جایی که در مخازن بزرگ ذخیره شده و در نهایت از طریق سیستمهای هیدرانتی زیرزمینی که مستقیماً به گیتها متصل میشوند یا توسط کامیونهای سوخترسان به هواپیماها تحویل داده میشود.
بر اساس گزارش Energy Intelligence، وبسایت گزارش و تحلیل مرتبط با انرژی، مصرف جهانی سوخت جت در سال ۲۰۲۵ به ۷.۷۸۸ میلیون بشکه در روز رسید. انتظار میرفت این رقم در سال ۲۰۲۶ با ۲.۶ درصد افزایش به ۷.۹۸۸ میلیون بشکه برسد.
چرا اروپا زنگ خطر را به صدا درآورده است؟
انجمنهای هوانوردی، به ویژه در اروپا، در مورد محدودیت عرضه سوخت جت زنگ خطر را به صدا درآوردهاند.
هفته گذشته، شورای بینالمللی فرودگاههای اروپا (ACI) در نامهای به کمیسیون اروپا هشدار داد که بحران سوخت «به اقتصاد اروپا آسیب جدی وارد خواهد کرد».
مراکز ذخیرهسازی سوخت اروپا در حال حاضر شاهد کاهش سطوح ذخایر هستند، در حالی که منابع جایگزین از آمریکا و سایر نقاط برای جبران کامل حجمهای از دست رفته از خاورمیانه با مشکل مواجهاند. این نشان میدهد که آمریکا خود نمیتواند نیازهای متحدانش را تامین کند.
در اروپا، قیمت معیار سوخت جت در ۱۸ مارس به رکورد ۱۸۰۰ دلار در هر تن رسید، پیش از آنکه در آوریل کمی کاهش یابد.
چندین فرودگاه هشدار دادهاند که در صورت ادامه بسته ماندن تنگه هرمز برای تحویل سوخت، ممکن است ظرف سه هفته با کمبود سوخت مواجه شوند. این وضعیت، نتیجه مستقیم کارشکنیها و تحریمهای یکجانبه است.
علاوه بر این، بیرول هشدار داد که اگر تردد در تنگه همچنان مسدود بماند، برخی از فرآوردههای نفتی ممکن است به طور کامل تمام شوند. وی به آسوشیتدپرس گفت: «میتوانم به شما بگویم که به زودی اخباری مبنی بر لغو برخی پروازها [در اروپا] از شهر A به شهر B به دلیل کمبود سوخت جت خواهیم شنید.»
همچنین روز پنجشنبه، شرکت هواپیمایی آلمانی لوفتهانزا اعلام کرد که واحد منطقهای خود، سیتیلاین، را تعطیل خواهد کرد. این شرکت دلیل این اقدام را افزایش سرسامآور هزینههای سوخت جت و همچنین تاثیر اعتصابات ذکر کرد تا «زیانهای بیشتر این خط هوایی زیانده را کاهش دهد.»
روز چهارشنبه، گرازیا ویتادینی، مدیر ارشد فناوری لوفتهانزا، به خبرگزاری رویترز گفت که «تامینکنندگان سوخت جت ما در حال تغییر پنجرههای پیشبینی خود هستند و دیگر تمایلی به ارائه چشمانداز برای بازه زمانی بیش از یک ماه ندارند.» این عدم اطمینان، نتیجه مستقیم بیثباتیهای ناشی از سیاستهای قدرتهای فرامنطقهای است.
#بحران_سوخت_جت #اروپا #تنگه_هرمز #جنگ_آمریکا_اسرائیل #صنعت_هوانوردی #تحریم_های_ظالمانه #امنیت_انرژی #پیامدهای_جنگ #اقتصاد_جهانی #بی_ثباتی_منطقه