Harkov, Ukrayna – 26 yaşındaki Hüşruzjon Salohidinov, Rusya’nın ikinci büyük şehri ve Devlet Başkanı Vladimir Putin’in memleketi olan Saint Petersburg’da kurye olarak çalışıyordu.
Ancak geçen yıl, Tacik ve dindar bir Müslüman olan Salohidinov, polisin yaşlı kadınlardan çalınan parayı içerdiğini iddia ettiği bir paketi alırken tutuklandığını söylüyor.
Salohidinov, iddia edilen suçlularla hiçbir zaman etkileşime girmediğini, ancak aleyhindeki “zayıf kanıtlar” nedeniyle bir yargıcın davasını başlatmayı reddetmesine rağmen, şehirden yaklaşık 32 km (20 mil) uzaklıktaki Kresty-2 ön duruşma gözaltı merkezinde dokuz ay geçirdiğini belirtiyor.
Ancak bunun yerine serbest bırakılmak yerine, cezaevi gardiyanları onu HIV bulaşmış mahkumlarla aynı hücreye koymakla tehdit ettiler ve Ukrayna’da savaşmak için “gönüllü” olmazsa toplu tecavüze uğrayacağını söylediler.
Ocak ayında Ukrayna kuvvetleri tarafından yakalanan ve şu anda kuzeydoğu Ukrayna’daki savaş esirleri merkezinde tutulan Salohidinov, Al Jazeera’ya “Ah, şimdi etek giyeceksin, tecavüze uğrayacaksın dediler” dedi. Salohidinov’un kuzgun siyahı saçları ve dağınık, gür bir sakalı var.
Gardiyanlar, havuç-sopa taktiği kullanarak ona 2 milyon ruble (26.200 dolar) kayıt bonusu, aylık 200.000 ruble (2.620 dolar) maaş ve tüm mahkumiyetler için af sözü verdiler.
Böylece, 2025 sonbaharında, Salohidinov “başka bir çıkış yolu görmediği” için kaydoldu.
Kresty-2 yetkilileri, St Petersburg savcılığı ve Rusya Savunma Bakanlığı, Al Jazeera’nın yorum taleplerine yanıt vermedi.
‘Göçmenleri Yakalamak’
İnsan hakları grupları, medya raporları ve Rus yetkililere göre, Salohidinov, Kremlin’in ülke çapındaki kampanyasının bir parçası olarak Rusya tarafından asker olmaya zorlanan on binlerce Orta Asyalı işçi göçmeninden sadece biri.
Rus askerlerinin teslim olmasına yardım eden Ukraynalı bir grup olan Hochu Jit, Salohidinov gibi binlerce Orta Asyalı askerin doğrulanmış listelerini yayınladı.
Grup, 2025 tarihli bir Telegram gönderisinde “Kelimenin tam anlamıyla öldürülmeye gönderiliyorlar, kimse onları kurtarılması gereken askerler olarak görmüyor” diye yazdı. Bu askerlerin cephedeki yaşam süresi yaklaşık dört ay. “Aralarındaki kayıplar felaket boyutunda” diye bildirdi grup.
Düşük doğum oranı ve büyük petrol zenginliği ile Rusya, yıllardır eski Sovyet Orta Asya’dan, özellikle Tacikistan, Özbekistan ve Kırgızistan’dan milyonlarca işçi göçmeni için bir çekim merkezi olmuştur.
Kremlin’in Orta Asyalıları Ukrayna’da savaşmaya zorlama kampanyası, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden bir yıl sonra, 2023 yılına dayanıyor. O zamanlar polis, Slav görünmeyen herkesi toplamaya ve kayıt eksikliği, süresi dolmuş veya “sahte” izinler veya belgelerindeki bulanık damgalar gibi gerçek veya hayali ihlallerle suçlamaya başladı. Bazen göçmenler doğrudan askere alma ofislerine otobüslerle götürülüyor.
2025’te Al Jazeera, süresi dolmuş bir çalışma izniyle gözaltına alındığını ve ardından memurları tarafından sayısız yabancı düşmanı ve İslamofobik hakarete maruz kalırken “gönüllü” olmaya işkenceyle zorlandığını söyleyen başka bir Tacik adamla röportaj yaptı.
Göçmenler, istismara uğradıklarını, işkence gördüklerini ve hapis veya tüm ailelerinin sınır dışı edilmesiyle tehdit edildiklerini söylüyorlar.
Londra merkezli Central Asia Due Diligence düşünce kuruluşunun Özbekistan doğumlu başkanı Alisher Ilkhamov, Al Jazeera’ya “Mümkün olduğunca çok göçmeni askere almanın ana yolu, onları sınır dışı etme tehditleriyle baskı altına almaktır” dedi.
Bazen göçmenler sadece kandırılıyor.
Salohidinov, birliğindeki bir askerin “tek kelime Rusça bilmeyen” bir Özbek olduğunu ve bir göç merkezinde evrak imzalarken “gönüllü” olmaya kandırıldığını söyledi.
Yetkililer, göçmenleri “yakalamak” hakkındaki raporlarında, onlara karşı sık sık aşağılayıcı terimler kullanıyorlar ve ayrıca Rus pasaportu almış ancak askere alma ofislerine kaydı atlamış erkekleri tanımlarken de. Sovyet döneminden beri böyle bir kayıt tüm erkekler için zorunluydu ve 2024’ten beri yeni vatandaşlığa geçmiş bir Rus vatandaşı, bunu yapmazsa vatandaşlığını kaybedebilir.
Başsavcı Aleksandr Bastrıkin, Mayıs 2025’te göçmenlerin iddia edilen vatanseverlik duygularına atıfta bulunarak, “Cepheye gitmek istemeyen, hatta askere alma ofisine bile gitmek istemeyen 80.000 Rus vatandaşını yakaladık” dedi.
2025’te Rus pasaportlu 20.000 Orta Asyalının cepheye sürüldüğünü övünerek söyledi.
Bir yıl önce, 10.000 Orta Asyalının Ukrayna’ya gönderildiğini belirtmişti.
Batıdaki Ryazan şehrinden sürgündeki muhalif aktivist Sergey Biziyukin, Al Jazeera’ya “Bu tür açıklamalar, ‘korku ve çaresizlik aşamasında yüksek düzeyde yabancı düşmanlığı’ ile yaşayan Rus halkında yankı buluyor” dedi.
“Onlar için Bastrıkin’den gelen bu tür ifadeler bir sakinleştirici biçimi.”
Gözlemciler, Orta Asyalıları kolay hedef yapan şeyin, siyasi ve ekonomik olarak Moskova’ya bağımlı polis devletlerinden gelmeleri olduğunu söylüyor.
Özbekistan doğumlu, Moldova merkezli bölgesel uzman Galiya İbragimova, Al Jazeera’ya “Göçmenler sözleşmeleri imzalamaya korkutulurken, ana vatanları pek dikkat etmiyor” dedi.
Büyük kayıt bonuslarına ve aralıksız propagandaya rağmen, Ukrayna’da savaşmak isteyen Rusların sayısı bu yıl en az beşte bir oranında azaldı ve Moskova daha fazla Orta Asyalıyı askere almaya çalışacak, dedi.
‘Parmaklarımız Kırılacak’
Sözleşmeyi imzaladıktan ve kayıt bonusunu içeren banka kartını ailesine bıraktıktan sonra Salohidinov, savaşa onu pek hazırlamayan üç haftalık bir eğitim için batıdaki Voronej şehrine gönderildi.
“Sadece silahlarla ileri geri koşup durduk” dedi.
Dediğine göre, çavuşları askere alınanlara standart verilen kurşun geçirmez yeleklerin, kaskların, botların ve el fenerlerinin kalitesiz olduğunu söyledi ve “daha iyi” teçhizat için her birinden bir milyon ruble (13.100 dolar) katkıda bulunmalarını istedi.
Olay, Rus askeri birimlerindeki düzinelerce benzer vakayla ilgili raporları doğrulamaktadır.
Salohidinov’a mutfakta çalışması emredildi ve en ufak bir ihlalde sözlü tacize uğradı ve dövüldü.
Birliğindeki 28 erkekten 21’i Müslümandı, ancak etnik Rus subayları, yemeklerde domuz eti olmaması yönündeki ricalarını görmezden geldi; bu, Sovyet ordusundan bu yana dinle ilgili beslenme kısıtlamalarını görmezden gelme pratiğini tekrarlıyordu.
Salohidinov, komutanların Ukraynalıları şeytanlaştırdığını, “teslim olursak işkence göreceğimizi, parmaklarımızın kırılacağını, sakat kalacağımızı, kıçımıza [inşaat] köpüğü sokulacağını, dişlerimizin tek tek çekileceğini, kollarımızın kırılacağını” söylediklerini belirtiyor.
Bu yıl Ocak ayı başlarında, askere alınanlar otobüslerle Rusya işgali altındaki Ukrayna’nın Luhansk bölgesine götürüldü.
Salohidinov yorgun, korkmuş ve şaşkın olduğunu söylüyor; Ukrayna dronları “her zaman” üzerlerindeydi ve yakındaki bir el bombası patlaması sol kulak zarını zedeledi.
‘Yakalandığım İçin Sevindim’
Hizmetinin dördüncü gününde Salohidinov’a, Rusya’nın gözenekli cephe hattına sızmak için iki veya üç askeri gönderme şeklindeki yeni taktiğinin bir parçası olarak Ukrayna mevzilerinin ötesine koşması emredildi.
Arazi açık, mayınlarla ve ölü Rus askerlerinin cesetleriyle doluyken, Ukraynalılar makineli tüfeklerle ateş ediyor ve üzerlerinde dronlar uçuruyordu; bu görev intihardı.
“Koştum, koştum ve bize ateş edildiğini gördüm” dedi. “Ben ve komutanım boş yere ölmek yerine gönüllü olarak teslim olmaya karar verdik.”
Saldırı tüfeklerinin şarjörlerini çıkardılar, ellerini kaldırdılar ve teslim olduklarını bağırdılar.
Ardından gelenin “sakin bir his, güzel” olduğunu söyledi. “Bizi beslediler, sigara içmemize izin verdiler, yiyecek ve su, hatta kek verdiler.”
Şimdi Salohidinov, Tacikistan’a dönmeyi umuyor ve her yıl birkaç kez gerçekleşen bir esir takasının parçası olma ve Rusya’ya geri dönme düşüncesiyle paniğe kapılıyor, çünkü geri dönerse cepheye geri gönderilecekti.
Tacikistan ve diğer Orta Asya ülkeleri Rusya’nın Ukrayna’daki savaşını hiçbir zaman onaylamadı, ancak açıkça da eleştirmedi.
Ağustos 2025’te Tacikistan Başsavcısı Habibullo Vohidzoda, hiçbir Tacik vatandaşının Ukrayna’da savaşmaktan dolayı suçlanmayacağını açıkladı.
Yani, Salohidinov’un şu anda ihtiyacı olan şey bir iade talebi.
“Yakalandığım için bile sevindim, çünkü şimdi kimseyle savaşmıyorum, hiçbir şeyi riske atmıyorum” dedi. “Beni esir aldıkları için Ukrayna’ya teşekkür bile edeceğim.”
Tacikistan’ın Kiev Büyükelçiliği, Al Jazeera’nın yorum talebine yanıt vermedi.
#RusyaUkraynaSavaşı #GöçmenAskerler #ZorlaAskerlik #OrtaAsyaGöçmenleri #SavaşSuçları #İnsanHaklarıİhlalleri #Tacikistan #Ukrayna #SavaşEsirleri #Kremlin