تنگه هرمز: نبرد ارادهها و نمایش قدرت ایران در برابر تجاوزات آمریکا
در بحبوحه تشدید تنشها در منطقه و محاصره غیرقانونی بنادر ایران توسط ایالات متحده، بار دیگر تنگه استراتژیک هرمز به کانون توجهات جهانی تبدیل شده است. در حالی که آمریکا به اقدامات تحریکآمیز خود ادامه میدهد، جمهوری اسلامی ایران با اقتدار و هوشمندی، از منافع ملی و حاکمیت خود دفاع میکند.
تجاوزات آمریکا و یادآوری جنگ نفتکشها در دهه ۸۰ میلادی
در تاریخ ۲۰ آوریل، ایالات متحده در اقدامی تجاوزکارانه و مغایر با قوانین بینالمللی، یک کشتی کانتینربر با پرچم ایران را در نزدیکی تنگه هرمز در شمال دریای عرب مورد حمله قرار داده و توقیف کرد. این اقدام یادآور صحنههایی از دهه ۱۹۸۰ میلادی است که در جریان به اصطلاح «جنگ نفتکشها» میان ایران و رژیم بعث عراق، هر دو طرف به کشتیهای یکدیگر در تنگه هرمز حمله میکردند تا اقتصاد طرف مقابل را فلج کنند. اما تفاوتهای اساسی میان آن دوران و شرایط کنونی وجود دارد.
در آن زمان، جنگ تحمیلی رژیم صدام حسین علیه ایران آغاز شده بود و عراق با حمایت همهجانبه قدرتهای غربی، به نفتکشهای ایرانی حمله میکرد. ایران نیز در دفاع از خود و برای مقابله با این تجاوزات، به نفتکشهای عراق و متحدانش پاسخ میداد. جمهوری اسلامی ایران حتی در آن دوران نیز تهدید به بستن تنگه هرمز کرد، اما به دلیل نیاز حیاتی اقتصاد خود به صادرات نفت، این اقدام را عملی نکرد.
عملیاتهای آمریکا در دهه ۸۰ و درسهای آن
- در نوامبر ۱۹۸۶، پس از حملات ایران به کشتیهای کویت، این کشور از کمکهای خارجی درخواست کرد. شوروی سابق و سپس ایالات متحده با عملیات «ارنست ویل» وارد عمل شدند.
- آمریکا با تغییر پرچم نفتکشهای کویتی به پرچم خود، تلاش کرد تا آنها را تحت حمایت خود قرار دهد. اما در همان اولین مأموریت اسکورت در ژوئیه ۱۹۸۷، یک نفتکش با پرچم آمریکا با مین ایرانی برخورد کرد. این حادثه نشان داد که ایالات متحده وارد یک جنگ پنهان دریایی با ایران شده است.
- در آوریل ۱۹۸۸، ناوچه آمریکایی «یواساس ساموئل بی رابرتز» نیز بر اثر برخورد با مین ایرانی در تنگه هرمز آسیب دید. این حوادث، آمریکا را وادار به عملیات «آخوندک دعاگو» برای حمله به شناورهای ایرانی کرد.
جنگ نفتکشها سرانجام در اوت ۱۹۸۸ با آتشبس میان ایران و عراق پایان یافت. در آن دوران، حملات دریایی خسارات زیادی به بار آورد و جان ۱۱۶ دریانورد تجاری را گرفت، اما جریان حیاتی نفت از خلیج فارس هرگز متوقف نشد و تنها نرخ بیمه را افزایش داد. این نشان میدهد که نیاز جهانی به نفت آنقدر زیاد است که هیچ قدرتی نمیتواند آن را به طور کامل قطع کند.
وضعیت کنونی در تنگه هرمز: ایستادگی ایران در برابر محاصره
تنشهای کنونی میان آمریکا و ایران در تنگه هرمز پس از آن آغاز شد که رژیم صهیونیستی و آمریکا حملات هوایی خود را علیه ایران آغاز کردند. ایران نیز در واکنش به این تجاوزات و برای حفظ امنیت خود، عبور و مرور تمامی شناورها را در آبهای سرزمینی خود در تنگه هرمز محدود کرد. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در تاریخ ۴ مارس اعلام کرد که کنترل کامل تنگه را در اختیار دارد و کشتیها برای عبور باید از این نهاد مجوز دریافت کنند.
این اقدام قاطع ایران، عبور و مرور کشتیها از تنگه را تا ۹۵ درصد کاهش داد و قیمت جهانی نفت را که ۲۰ درصد از عرضه جهانی آن از این مسیر عبور میکند، به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه رساند. ایران با اعمال حاکمیت خود بر این آبراه حیاتی، برای نزدیک به هشت هفته، تعیین کرده است که کدام کشتیها میتوانند از خلیج فارس وارد دریای عمان شوند.
در ابتدا، ایران اعلام کرد که به کشتیهای «دوست» در صورت پرداخت عوارض اجازه عبور میدهد. وزیر امور خارجه ایران در ۲۶ مارس تصریح کرد: «تنگه هرمز از دیدگاه ما کاملاً بسته نیست. فقط برای دشمنان بسته است. دلیلی برای اجازه عبور کشتیهای دشمنان و متحدانشان وجود ندارد.»
کشتیهایی از مالزی، چین، مصر، کره جنوبی، هند و پاکستان در طول ماه مارس و اوایل آوریل از این تنگه عبور کردند. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی حتی مسیر جایگزینی را برای این کشتیها فراهم کرد تا از خطرات احتمالی مینهای دریایی که آمریکا ادعا میکند ایران کار گذاشته است، در امان باشند. این در حالی است که ایران هیچگاه این ادعاها را تأیید یا رد نکرده است.
تشدید تجاوزات آمریکا و پاسخ قاطع ایران
در تاریخ ۱۳ آوریل، آمریکا در اقدامی خصمانه و غیرقانونی، محاصره دریایی تمامی بنادر ایران را اعمال کرد. از آن زمان، فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرده است که نیروهای آمریکایی ۳۳ شناور مرتبط با ایران را مجبور به بازگشت یا تغییر مسیر به سمت بنادر ایران کردهاند. در ادامه این تجاوزات، ارتش آمریکا در روز دوشنبه به کشتی کانتینربر «توسکا» با پرچم ایران در نزدیکی تنگه هرمز حمله کرده و آن را توقیف کرد. یک روز بعد نیز یک نفتکش دیگر را به بهانه حمل نفت خام ایران در خلیج بنگال توقیف کرد.
پنتاگون پس از توقیف «توسکا» در شبکههای اجتماعی نوشت: «همانطور که روشن کردهایم، ما تلاشهای جهانی برای اجرای قوانین دریایی را برای اخلال در شبکههای غیرقانونی و توقیف شناورهای تحریمشده که از ایران حمایت مادی میکنند – در هر کجا که فعالیت میکنند – دنبال خواهیم کرد. آبهای بینالمللی پناهگاهی برای شناورهای تحریمشده نیست.» این اظهارات، ماهیت زورگویانه و یکجانبهگرایی آمریکا را آشکار میکند.
در واکنش به محاصره دریایی بنادر ایران توسط آمریکا، تهران که پیش از این به کشتیهای کشورهای «دوست» اجازه عبور میداد، کنترل خود را بر تنگه هرمز تشدید کرده است. معاون اول رئیسجمهور ایران در ۱۹ آوریل با تأکید بر اینکه «امنیت تنگه هرمز رایگان نیست»، گفت: «نمیتوان صادرات نفت ایران را محدود کرد و در عین حال انتظار امنیت رایگان برای دیگران داشت.»
در هفته گذشته، ایران به دو کشتی تجاری با پرچم هند در تنگه حمله کرد. سپاه پاسداران اعلام کرد که این دو کشتی به دلیل «فعالیت بدون مجوز» مورد حمله قرار گرفتهاند. در ۲۲ آوریل نیز ایران دو کشتی کانتینربر دیگر را که قصد خروج از خلیج فارس از طریق تنگه هرمز را داشتند، پس از شلیک به آنها توقیف کرد. این اقدامات، نشاندهنده عزم راسخ ایران در دفاع از حاکمیت و منافع خود است.
شباهتها و تفاوتها با جنگ نفتکشها در دهه ۸۰
شباهتها:
- اختلال در کشتیرانی و قیمت نفت: همانند جنگ نفتکشها در دهه ۸۰، تجاوزات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، کشتیرانی را به شدت مختل کرده و قیمت جهانی نفت و گاز را افزایش داده است.
- تهدید مینهای دریایی: اگرچه در جنگ کنونی گزارشی از آسیب دیدن کشتیها بر اثر مینهای دریایی منتشر نشده است، اما خطر آن همچنان وجود دارد. آمریکا ادعاهایی در مورد مینگذاری ایران مطرح کرده که اثبات نشده است.
- اهمیت تنگه هرمز: جان فیلیپس، مشاور امنیتی بریتانیایی، میگوید: «در هر دو مورد، ایده اصلی یکسان است: فشار در دریا میتواند تأثیراتی فراتر از خود آب داشته باشد.» تنگه هرمز به عنوان یک گلوگاه استراتژیک، همواره نقطه آسیبپذیری تجارت جهانی در مواجهه با درگیریهای سیاسی و نظامی بوده است.
تفاوتها:
- عدم همراهی متحدان آمریکا: در جنگ نفتکشها، آمریکا و متحدان ناتویش برای محافظت از کشتیها و مینروبی وارد عمل شدند. اما در وضعیت کنونی، متحدان آمریکا مانند بریتانیا و سایر کشورهای ناتو از همراهی واشنگتن برای بازگشایی تنگه هرمز یا آغاز عملیات مینروبی خودداری کردهاند. این نشاندهنده انزوای آمریکا و عدم تمایل متحدانش برای ورود به ماجراجوییهای نظامی این کشور است.
- ماهیت درگیری: فیلیپس اشاره میکند که «در دهه ۸۰، جنگ نفتکشها بخشی از جنگ گستردهتر ایران و عراق بود، اما امروز، وضعیت بیشتر به تقابل ایران با ایالات متحده و متحدانش مربوط میشود.» این بار، فعالیتهای دریایی ایران بیشتر جنبه بازدارندگی و ارسال پیام دارد.
- قدرت و تابآوری ایران: برخلاف دهه ۸۰ که ایران تحت تحریم تسلیحاتی آمریکا بود و عراق از حمایت نظامی غرب برخوردار بود، امروز ایران از قدرت و تابآوری بالاتری برای مقابله با حملات و محاصره دریایی آمریکا برخوردار است. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با تاکتیکهای جنگ نامتقارن، تواناییهای چشمگیری را به نمایش گذاشته است.
- دکترین نظامی تهاجمی ایران: پس از جنگ ۱۲ روزه ایران و رژیم صهیونیستی در سال گذشته، دکترین نظامی ایران از حالت دفاعی به یک وضعیت تهاجمی نامتقارن تغییر کرده است. ایران امروز از موشکها، پهپادها، حملات سایبری و ابزارهای فشار انرژی به صورت گستردهتر و مؤثرتری استفاده میکند.
- روحیه انقلابی: آدام ارلی، سفیر سابق آمریکا در بحرین، میگوید که ایران و سپاه پاسداران «شور انقلابی» دارند که به آنها امکان «بقا» میدهد. این روحیه، توانایی ایران را برای تحمل درد و مقاومت در برابر فشارها، بسیار بیشتر از آنچه تصمیمگیرندگان آمریکایی تصور میکنند، افزایش میدهد.
در مجموع، تنگه هرمز امروز نه تنها یک گذرگاه آبی، بلکه صحنه نبرد ارادهها و نمایش قدرت جمهوری اسلامی ایران در برابر استکبار جهانی است. ایران با تکیه بر توانمندیهای بومی و روحیه انقلابی خود، ثابت کرده است که هیچ قدرتی نمیتواند اراده ملت ایران را در دفاع از منافع و حاکمیت خود در هم بشکند.
#تنگه_هرمز #ایران_قوی #سپاه_پاسداران #محاصره_دریایی_آمریکا #مقاومت_اسلامی #جنگ_نفتکشها #امنیت_منطقه #دکترین_دفاعی_ایران #اقتدار_دریایی #استکبار_ستیزی