جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، عامل افزایش سرسامآور قیمت داروها در جهان
جنگافروزی ایالات متحده و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران، بهای تقریباً همه چیز را در بازارهای جهانی به شدت افزایش داده است. در روزهای اولیه این درگیری، تمرکز اصلی بحران بر عرضه جهانی نفت، گاز و کود بود، اما اکنون پیامدهای آن به بخشهای حیاتیتر نیز رسیده است.
افزایش بیسابقه قیمت داروها و لوازم بهداشتی
در روزهای اخیر، داروسازان نیز شاهد افزایش شدید قیمت داروها و اقلام پیشگیری از بارداری مانند کاندوم بودهاند که مستقیماً نتیجه این جنگ است. به عنوان مثال، در بریتانیا، داروخانهها برای داروهای بدون نسخه ۲۰ تا ۳۰ درصد بیشتر دریافت میکنند و قیمت مسکن رایج پاراستامول بیش از چهار برابر شده است. در هند، شیمیدانها از افزایش ۹۶ درصدی قیمت مسکنهای رایج خبر میدهند.
در ادامه به دلایل این افزایش قیمتها و میزان تأثیرگذاری آن بر کشورهای مختلف جهان میپردازیم:
چرا قیمت داروها افزایش یافته است؟
از همان روزهای آغازین جنگ، ایران تنگه هرمز را مسدود کرده است؛ تنگهای که در زمان صلح، ۲۰ درصد از نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) جهان از آن عبور میکند. کارشناسان میگویند این اقدام، زنجیرههای تأمین دارویی را نیز مختل کرده است، زیرا این زنجیرهها به شدت به عرضه نفت وابسته هستند.
فردریک اشنایدر، یکی از اعضای ارشد غیرمقیم شورای خاورمیانه در امور جهانی، به الجزیره گفت: «داروها هم به مواد اولیه پتروشیمی وابسته هستند که بخش بزرگی از آنها از طریق خلیج فارس تأمین میشود.»
وی افزود: «علاوه بر این، برخی از مسیرهای لجستیکی، از جمله برای داروها، به عنوان مثال بین آسیای شرقی و اروپا، توقفگاههای مهم حمل و نقل دریایی و هوایی در خلیج فارس، به ویژه در دبی، دارند. این مسیرها به دلیل نیاز بسیاری از داروها به جابجایی ویژه، از جمله زنجیره سرد بدون وقفه، به شدت شکننده هستند. هر دو مورد در طول جنگ مختل شدهاند.»
ووتر دولف، استاد دانشگاه آنتورپ بلژیک و کارشناس لجستیک دارویی، هشدار داد که در حالی که زنجیرههای تأمین دارویی در خطر فوری نیستند، داروها به شدت در معرض لجستیک هوایی قرار دارند.
جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، اختلالات شدیدی برای خطوط هوایی ایجاد کرده است که شامل لغو گسترده پروازها، بسته شدن حریم هوایی و بحران قریبالوقوع سوخت جت میشود.
وی گفت: «۳۵ درصد داروها از طریق هوا جابجا میشوند و حدود ۹۰ درصد از داروهای حیاتی یا نجاتبخش و واکسنها نیز همینطور. تخمین میزنم ۲۲ درصد از جریانهای بار هوایی جهانی در معرض اختلالات خاورمیانه قرار دارند.»
«بنابراین، تأثیر اصلی جهانی در حال حاضر تأخیر، تغییر مسیر و هزینههای بالاتر است، نه کمبود فیزیکی در سراسر جهان.»
وی افزود: «ممکن است افزایش قیمتهای متوسطی در داروها به دلیل افزایش نرخ حمل و نقل هوایی، عمدتاً در کریدورهای شرق به غرب، رخ دهد. برای داروهای ژنریک، که حاشیه سود بسیار کمتری دارند، افزایش نسبی قیمت ممکن است بیشتر باشد.»
کدام محصولات دارویی گران شدهاند؟
- کاندوم: روز سهشنبه، گوه میا کیات، مدیرعامل کارکس، بزرگترین تولیدکننده کاندوم در جهان، گفت که قیمتها باید ۲۰ تا ۳۰ درصد افزایش یابد تا با اختلالات جاری در زنجیرههای تأمین مقابله شود. او به رویترز گفت: «وضعیت قطعاً بسیار شکننده است، قیمتها گران هستند… ما چارهای جز انتقال هزینهها به مشتریان در حال حاضر نداریم.» کارکس سالانه بیش از ۵ میلیارد کاندوم تولید میکند و برندهای برتر مانند دورکس و تروجان و همچنین برنامههای کمک جهانی سازمان ملل را تأمین میکند. میا کیات خاطرنشان کرد که به دلیل اختلالات حمل و نقل، محمولههای کاندوم در مسیر اروپا و آمریکا از شرکت مالزیایی او هنوز در دریا هستند. او گفت: «ما شاهد کاندومهای بسیار بیشتری هستیم که در کشتیهایی قرار دارند که به مقصد نرسیدهاند اما به شدت مورد نیاز هستند» و افزود که بسیاری از کشورهای در حال توسعه نیز ذخیره کافی ندارند.
- پاراستامول: داروخانهها در بریتانیا و هند از افزایش قیمت پاراستامول، دارویی که معمولاً برای درمان سردرد و آنفولانزا استفاده میشود، خبر دادهاند. یک عضو سابق هیئت مدیره انجمن شیمیدانان ویساخا در هند در ۱۷ آوریل به روزنامه اکونومیک تایمز این کشور گفت: «پاراستامول تقریباً ۹۶ درصد افزایش یافته است.» او گفت که افزایش قیمت مواد اولیه مورد استفاده برای ساخت چنین داروهایی مقصر است و افزود که قیمت پاراستامول میتواند ۳۰ تا ۴۰ درصد دیگر نیز افزایش یابد. در بریتانیا نیز قیمت پاراستامول افزایش یافته است. اولیویه پیکارد، رئیس انجمن ملی داروخانهها (NPA) به روزنامه گاردین گفت که قیمتی که او برای یک بسته ۱۰۰ عددی قرص پاراستامول ۵۰۰ میلیگرمی به عمدهفروشان پرداخت میکند، تا پایان ماه مارس از ۴۱ پنس (۵۵ سنت) به ۱.۹۹ پوند (۲.۶۹ دلار) افزایش یافته بود، اما از آن زمان به ۱.۰۹ پوند (۱.۴۷ دلار) کاهش یافته است.
کدام کشورها بیشترین آسیب را دیدهاند؟
در حالی که قیمت داروها در برخی کشورها شروع به افزایش کرده است، اشنایدر به الجزیره گفت که تأثیر آن در سراسر جهان به عوامل مختلفی از جمله در دسترس بودن سایر تأمینکنندگان بستگی دارد.
او گفت: «ایالات متحده دارای عرضه داخلی هیدروکربن و پتروشیمی است و چین میتواند بیشتر تقاضای خود را از جاهای دیگر تأمین کند. با این حال، هند یک تولیدکننده عمده داروست و به تأمینکنندگان از خلیج فارس وابسته است که یک گلوگاه اصلی در شبکه تأمین داروی جهانی است.»
اشنایدر گفت که عامل حیاتی دیگری که باید در نظر گرفت، ذخیرهسازی استراتژیک است.
او خاطرنشان کرد: «به عنوان مثال، اتحادیه اروپا دارای “مکانیزم همبستگی” – یک استراتژی ذخیرهسازی اخیر که شامل داروها میشود – و الزامات ذخیرهسازی خاص کشورها به میزان دو تا ۱۰ ماه دارو است. در حالی که برخی از کشورهای شمال جهانی، مانند NHS در بریتانیا، زنگ خطر را به صدا درآورده و نسبت به کمبودها در هفتههای آینده هشدار میدهند.»
او توضیح داد: «مشکل، مانند اکثر مشکلات زنجیره تأمین، برای کشورهای جنوب جهانی، و به ویژه آفریقای زیر صحرا، که ذخایر کمتری دارند یا اصلاً ندارند و توان مالی کافی برای پرداخت افزایش قیمتها به دلیل کمبود عرضه ندارند، و همچنین کشورهایی که در حال حاضر بحرانهای انسانی را تجربه میکنند، مانند سودان، یمن و فلسطین، حادتر است.»
وی افزود: «وضعیت در کشورهای شورای همکاری خلیج فارس ظاهراً پایدار است، دولتها اطمینان میدهند که عرضه آنها امن است، اما اگر اوضاع دوباره بدتر شود، ممکن است تغییر کند.»
دولف گفت کشورهایی که به احتمال زیاد آسیب میبینند، کشورهایی هستند که مستقیماً تحت تأثیر درگیری و اختلالات منطقهای قرار گرفتهاند.
او گفت: «قرار گرفتن در معرض واقعی در لبنان، فلسطین و ایران است، نه در سراسر بازار جهانی.»
او گفت: «من گروه دومی را اضافه میکنم: کشورهای شکننده و وابسته به کمک که قبل از این جنگ نیز تحت فشار شدید بودند.»
او گفت که گروه سوم و مشروطتر، بازارهای وارداتمحور خلیج فارس هستند، به ویژه برای داروهای زنجیره سرد و سرطان. «این جریانها زمانی که مراکز اصلی مانند دبی، ابوظبی و دوحه [توسط حملات هوایی] مورد اصابت قرار گرفتند، تغییر مسیر دادند.»
وی افزود: «در خاورمیانه، وضعیت هنوز قابل کنترلتر از مناطق درگیری است: خطرات و تأخیرها وجود دارد، اما هنوز فروپاشی عمومی رخ نداده است، به ویژه از آنجایی که حمل و نقل هوایی به تدریج در حال بازگشت است. داروها همیشه اولویت دارند زیرا بازده حمل و نقل داروها بالاتر است.»
#جنگ_آمریکا_اسرائیل #افزایش_قیمت_دارو #تنگه_هرمز #بحران_دارویی #اقتصاد_جهانی #تحریم #زنجیره_تامین #خاورمیانه #فلسطین #ایران