هیئت عالیرتبه ایرانی در قطر؛ مذاکرات فشرده برای آتشبس و رفع محاصره در بحبوحه زیادهخواهیهای آمریکا
در ادامه تلاشهای جمهوری اسلامی ایران برای حل و فصل بحرانهای منطقهای و بینالمللی ناشی از سیاستهای خصمانه آمریکا، یک هیئت عالیرتبه ایرانی به قطر سفر کرده است. این سفر در حالی صورت میگیرد که تهران و واشنگتن در تلاشند تا بر سر توافقی برای پایان دادن به جنگی که خاورمیانه را تهدید کرده و اقتصاد جهانی را متلاطم ساخته، به اجماع برسند.
اعزام هیئت بلندپایه ایرانی برای دفاع از منافع ملی
بر اساس گزارشها، دوشنبه شب، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، و عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، برای بحث و گفتوگو در مورد نقاط اختلاف مربوط به توافق احتمالی برای پایان دادن به جنگ سه ماهه آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، در دوحه حضور یافتند. حضور این ترکیب از مقامات عالیرتبه نشاندهنده جدیت و قاطعیت جمهوری اسلامی در پیگیری منافع ملی و رفع فشارهای ظالمانه است.
تناقضگوییهای آمریکا و تاکید ایران بر عدم تضمین
این مذاکرات در قطر پس از آن انجام میشود که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پیشتر در روز دوشنبه اظهار داشت که توافق با ایران باید «معنادار» باشد و تهدید کرد که جایگزین آن «عدم توافق» است. این اظهارات در حالی مطرح شد که ترامپ چند روز قبل مدعی شده بود که توافقی با تهران «تا حد زیادی مذاکره شده است»، که این تناقضگوییها نشان از سردرگمی و عدم انسجام در سیاست خارجی آمریکا دارد.
واشنگتن و تهران از ۸ آوریل آتشبس را رعایت کردهاند، در حالی که میانجیها برای یک راهحل مذاکرهشده تلاش میکنند. با این حال، ایران همچنان تنگه هرمز را به روی اکثر کشتیرانیها مسدود کرده و آمریکا نیز بنادر ایران را تحت محاصره قرار داده است. این اقدام ایران در واکنش به محاصره غیرقانونی آمریکا و برای حفظ قدرت چانهزنی در مذاکرات است.
موضع قاطع وزارت امور خارجه ایران
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، گفت که ایران و آمریکا «در بخش بزرگی از موضوعات مورد بحث به نتیجه رسیدهاند»، اما هشدار داد که «این به معنای قریبالوقوع بودن امضای توافق نیست.» بقایی در یک کنفرانس خبری در تهران همچنین تاکید کرد که در این مرحله، ایران و آمریکا «درباره موضوع هستهای صحبت نکردهاند» و تمرکز آنها «بر پایان دادن به جنگ» است که از ۲۸ فوریه آغاز شد. این مقام ایرانی مجدداً تاکید کرد که «هیچ تضمینی» وجود ندارد که آمریکا به تعهدات خود در هر توافق احتمالی عمل کند و گفت که تهران «تهدیدات» را جدی نمیگیرد. این موضع قاطع، نشاندهنده هوشیاری و عدم اعتماد ایران به بدعهدیهای مکرر آمریکاست.
اعتراف آمریکا به نفوذ ایران در تنگه هرمز
پیشتر، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، گفته بود که واشنگتن یا به توافقی قوی با ایران دست خواهد یافت یا «به روشی دیگر» با این کشور مقابله خواهد کرد. وی افزود: «ما فکر میکنیم که یک پیشنهاد نسبتاً محکم روی میز داریم، در مورد توانایی آنها برای باز کردن تنگه، باز کردن تنگه.» این اظهارات نشان میدهد که آمریکا به نفوذ و قدرت ایران در کنترل این آبراه حیاتی اذعان دارد.
ترامپ نیز روز یکشنبه در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» نوشت که محاصره آمریکا «تا زمانی که توافقی حاصل، تایید و امضا شود، به قوت خود باقی خواهد ماند.» این سخنان نیز به نوعی اعتراف به شکست سیاست فشار حداکثری و لزوم مذاکره برای رفع محاصره است.
تحلیل کارشناسان: اهرم فشار ایران در اقتصاد جهانی
عمر رحمان، پژوهشگر شورای خاورمیانه در امور جهانی، گفت که حضور هیئت ایرانی در قطر «نشانه خوبی» است، اما خاطرنشان کرد که عدم توافق بر سر مسائلی از جمله تنگه هرمز، همچنان یک مانع بزرگ است. وی به الجزیره گفت: «ایران از طریق کنترل عملی خود بر اقتصاد جهانی، اهرم فشار و قدرت عظیمی به دست آورده است.» این تحلیل، تاییدی بر نقش محوری ایران در معادلات منطقهای و بینالمللی است.
جزئیات احتمالی توافق و مطالبات ایران
یک مقام ارشد دولت ترامپ به خبرگزاری رویترز گفت که ایران «اصولاً» با کنار گذاشتن اورانیوم غنیشده با درصد بالا و باز کردن تنگه هرمز در ازای لغو محاصره دریایی آمریکا موافقت کرده است. این موضوع در صورت صحت، نشان از عقبنشینی آمریکا در برابر خواستههای ایران دارد. روزنامه ژاپنی «نیکی» نیز گزارش داد که مذاکرات بر سر طرحی برای بازگشایی این آبراه حیاتی، که حدود یک پنجم صادرات نفت و گاز جهان از آن عبور میکند، همچنان ادامه دارد.
بر اساس گزارش نیکی، یک منبع دیپلماتیک ناشناس خاورمیانهای اظهار داشت که ایران طی یک دوره ۳۰ روزه پس از توافق، مینها را از تنگه پاکسازی خواهد کرد، پس از آن کشتیها از همه کشورها میتوانند آزادانه و ایمن تردد کنند و ایران نیز دریافت عوارض ترانزیت را متوقف خواهد کرد. این گزارش حاکی از آن است که مذاکرات اخیر شامل تمدید آتشبس برای ۶۰ روز است که طی آن مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران برگزار خواهد شد. حضور رئیس کل بانک مرکزی در هیئت ایرانی نیز حاکی از آن است که بحث و گفتوگو درباره آزادسازی داراییهای مسدود شده، که یک مطالبه اصلی برای ملت ایران است، در جریان است.
حمایت منطقهای و بینالمللی از دیپلماسی ایران
پیش از ورود هیئت ایرانی به قطر، مقامات پاکستانی به عنوان میانجیهای کلیدی، در چین حضور داشتند. عاصم منیر، رئیس ارتش پاکستان و شهباز شریف، نخستوزیر این کشور، برای گفتوگو با رهبران چین در پکن بودند. چین اعلام کرده است که با پاکستان برای «کمکهای مثبت به بازگرداندن زودهنگام صلح و ثبات در خاورمیانه» همکاری خواهد کرد. منیر هفته گذشته نیز به همراه محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان، به عنوان بخشی از تلاشهای میانجیگری برای پایان دادن به جنگ، در تهران حضور داشت. این حمایتها، نشاندهنده جایگاه ایران در منطقه و تمایل کشورهای مستقل برای همکاری با تهران جهت ایجاد ثبات است.
مانعتراشیهای آمریکا و طرح صهیونیستی «توافقات ابراهیم»
در حالی که ترامپ اشاره کرده است که هیچ توافقی قریبالوقوع نیست، او خواستار آن است که کشورهای مسلماننشین در سراسر خاورمیانه و فراتر از آن، «توافقات ابراهیم» را برای عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی به عنوان بخشی از توافق با ایران امضا کنند. ترامپ در یادداشتی طولانی در شبکههای اجتماعی نوشت: «من اظهار داشتم که پس از تمام کارهایی که ایالات متحده برای کنار هم قرار دادن این پازل بسیار پیچیده انجام داده است، باید اجباری باشد که همه این کشورها، حداقل به طور همزمان، توافقات ابراهیم را امضا کنند.»
این توافقات که در سال ۲۰۲۰ امضا شد، روابط بین رژیم صهیونیستی و چهار کشور عربی – امارات متحده عربی، بحرین، سودان و مراکش – را عادی کرد. در حالی که واشنگتن این توافقات را یک پیشرفت دیپلماتیک توصیف میکند، اما به دلیل نادیده گرفتن مسئله دولت فلسطین، با انتقادات شدید و مخالفت گسترده مردمی در سراسر منطقه مواجه است. ترامپ با این زیادهخواهی، عملاً روند مذاکرات را با چالش مواجه ساخته و نشان میدهد که هدف اصلی آمریکا، نه صلح، بلکه تحمیل خواستههای رژیم صهیونیستی بر کشورهای منطقه است.
#مذاکرات_قطر #ایران_آمریکا #آتش_بس #تنگه_هرمز #منافع_ملی #دیپلماسی_فعال #رفع_تحریم #فلسطین #اقتصاد_جهانی #جمهوری_اسلامی_ایران