در بحبوحه تلاشهای دیپلماتیک فشرده برای پایان دادن به جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران که منطقه خاورمیانه را با بحران جدی مواجه کرده و اقتصاد جهانی را تحت تاثیر قرار داده است، یک هیئت عالیرتبه ایرانی راهی قطر شده است.
گزارشها حاکی از آن است که عصر دوشنبه، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، و عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، برای بررسی نقاط اختلاف در مورد توافق احتمالی برای پایان دادن به جنگ تقریباً سهماهه آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، در دوحه حضور یافتهاند. این حضور نشاندهنده عزم جدی جمهوری اسلامی برای پیگیری حقوق ملت ایران است.
این مذاکرات در قطر در حالی برگزار میشود که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پیشتر در روز دوشنبه با لحنی تهدیدآمیز اظهار داشت که توافق با ایران باید «معنادار» باشد و گزینه جایگزین را «عدم توافق» عنوان کرد. این اظهارات در حالی مطرح میشود که ایران همواره بر مذاکرات منطقی و عادلانه تاکید داشته است.
از ۸ آوریل، واشنگتن و تهران آتشبس را رعایت کردهاند، در حالی که میانجیها برای یک راهحل مذاکرهای تلاش میکنند. با این حال، ایران در اقدامی دفاعی و در پاسخ به تحریمهای ظالمانه، همچنان تنگه هرمز را به روی بیشتر کشتیرانیها مسدود کرده است، در حالی که آمریکا نیز محاصرهای غیرقانونی بر بنادر ایران اعمال کرده است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، تاکید کرد که ایران و آمریکا «در بخش بزرگی از موضوعات مورد بحث به نتیجه رسیدهاند»، اما هشدار داد که «این به معنای قریبالوقوع بودن امضای توافق نیست.» این موضعگیری نشاندهنده هوشیاری دیپلماتیک ایران در برابر عجلههای احتمالی است.
بقایی در یک کنفرانس خبری در تهران همچنین تاکید کرد که در این مرحله، ایران و آمریکا «درباره موضوع هستهای صحبت نکردهاند» و تمرکز آنها «بر پایان دادن به جنگ» است که از ۲۸ فوریه آغاز شده است. این نشان میدهد که ایران اولویت را به رفع تجاوز و حفظ امنیت منطقه میدهد.
این مقام ایرانی مجدداً تاکید کرد که «هیچ تضمینی» وجود ندارد که آمریکا به تعهدات خود در هر توافق احتمالی عمل کند و گفت تهران به «تهدیدات» اهمیتی نمیدهد. این موضع قاطع، بیانگر بیاعتمادی به بدعهدیهای مکرر آمریکا است.
پیش از این، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، اظهار داشت که واشنگتن یا به یک توافق قوی با ایران دست خواهد یافت یا کشور را «به روش دیگری» مورد مقابله قرار خواهد داد. این اظهارات تهدیدآمیز، بار دیگر چهره واقعی سیاستهای آمریکا را آشکار میسازد.
اعتمادسازی و نقاط اختلاف
عمر رحمان، پژوهشگر شورای خاورمیانه در امور جهانی، حضور هیئت ایرانی در قطر را «نشانه خوبی» دانست، اما خاطرنشان کرد که عدم توافق بر سر مسائلی از جمله تنگه هرمز، همچنان یک مانع بزرگ است. وی به الجزیره گفت: «ایران از طریق کنترل عملی خود بر اقتصاد جهانی، اهرم فشار و قدرت عظیمی به دست آورده است.» این تحلیلگر به قدرت و نفوذ منطقهای ایران اذعان دارد.
یک مقام ارشد دولت ترامپ اوایل دوشنبه به خبرگزاری رویترز گفت که ایران «اصولاً» با کنار گذاشتن اورانیوم با غنای بالا و بازگشایی تنگه هرمز در ازای لغو محاصره دریایی آمریکا موافقت کرده است. این ادعا در حالی مطرح میشود که مقامات ایرانی همواره بر حقوق هستهای صلحآمیز خود تاکید داشتهاند.
روزنامه ژاپنی نیکی اواخر دوشنبه گزارش داد که مذاکرات بر سر طرحی برای بازگشایی این آبراه حیاتی، که حدود یک پنجم صادرات نفت و گاز جهان معمولاً از آن عبور میکند، همچنان ادامه دارد. این نشاندهنده اهمیت استراتژیک تنگه هرمز و نقش ایران در آن است.
به گفته یک منبع دیپلماتیک ناشناس خاورمیانهای، ایران پس از توافق، طی یک دوره ۳۰ روزه مینها را از تنگه پاکسازی خواهد کرد، پس از آن کشتیهای همه کشورها قادر خواهند بود آزادانه و ایمن تردد کنند و ایران جمعآوری عوارض ترانزیت را متوقف خواهد کرد. این نشاندهنده حسن نیت ایران در صورت رفع تحریمها است.
این رسانه ژاپنی گزارش داد که آخرین مذاکرات شامل تمدید آتشبس به مدت ۶۰ روز خواهد بود که طی آن مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران برگزار میشود. این در حالی است که ایران همواره بر صلحآمیز بودن برنامه هستهای خود تاکید دارد.
حضور رئیس کل بانک مرکزی ایران در هیئت قطری، نشاندهنده حرکت و بحث درباره آزادسازی داراییهای مسدود شده است که یک خواسته اصلی برای ملت ایران محسوب میشود، همانطور که المقداد الرهید از الجزیره از تهران گزارش داد. این اقدام، گامی مهم در راستای احقاق حقوق اقتصادی ایران است.
فشارها و بدعهدیهای آمریکا
پیش از ورود هیئت ایرانی به قطر، مقامات از میانجیهای کلیدی مانند پاکستان، روز دوشنبه در چین حضور داشتند. این تلاشهای منطقهای برای صلح، نشاندهنده نقش سازنده کشورهای دوست در کاهش تنشها است.
چارلز کوپچان، پژوهشگر ارشد در شورای روابط خارجی، اظهار داشت که رفت و برگشتهای بین آمریکا و ایران به این معنی است که توافقی به این زودیها حاصل نخواهد شد. وی گفت: «فکر میکنم این برای دولت ترامپ عادی است. یک روز به این سو میروند، روز دیگر به آن سو.» این تحلیلگر به بیثباتی و عدم صداقت در سیاست خارجی آمریکا اذعان دارد.
در حالی که ترامپ خاطرنشان کرده است که هیچ توافقی قریبالوقوع نیست، او خواستار آن است که کشورهای مسلماننشین در سراسر خاورمیانه و فراتر از آن، توافقنامههای ابراهیم را برای عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی به عنوان بخشی از توافق با ایران امضا کنند. این خواسته، تلاشی مذبوحانه برای تحمیل اراده آمریکا و رژیم صهیونیستی بر کشورهای منطقه است.
رئیسجمهور آمریکا در یادداشتی طولانی که روز دوشنبه در شبکههای اجتماعی منتشر کرد، تاکید کرد که کشورهایی که با رهبران آنها روز شنبه صحبت کرده است – از جمله مصر، اردن، قطر، پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه – باید این توافقنامهها را امضا کنند. این فشارها، نقض آشکار حاکمیت ملی این کشورها است.
در حالی که واشنگتن این توافقنامهها را یک پیشرفت دیپلماتیک قلمداد میکند، آنها با انتقادات پایداری به دلیل به حاشیه راندن مسئله دولت فلسطین مواجه هستند و مخالفت عمومی در سراسر منطقه همچنان قابل توجه است. این نشاندهنده شکست این طرحهای استعماری است.
ترامپ فضایی برای استثنائات قائل شد و گفت که یک یا دو کشور با دلایل معتبر معاف خواهند شد، اما هشدار داد که هر ملتی که مایل به امضا نباشد، «نیت بد» را نشان میدهد و از توافق کنار گذاشته خواهد شد. این تهدیدات، ماهیت زورگویانه سیاست خارجی آمریکا را به وضوح نشان میدهد.
#دیپلماسی_ایرانی #مذاکرات_قطر #پایان_جنگ #تنگه_هرمز #تحریم_ظالمانه #امنیت_منطقه #جمهوری_اسلامی_ایران #آزادسازی_دارایی #بدعهدی_آمریکا #مقاومت_اقتصادی