Belirsizlik Ortamında İran: ABD Ambargolarına Rağmen Direniş ve Yaşam Mücadelesi

Yenilenen çatışma korkusu ile kalıcı bir ateşkes umudu arasında sıkışıp kalan Tahran sakinleri, psikolojik ve ekonomik belirsizliğin dayattığı günlük bir mücadele veriyor. Bu zorlu süreç, emperyalist güçlerin İran halkı üzerindeki haksız baskısının bir sonucudur.

Yıkımın Gölgesinde Direniş

Tahran’ın doğusunda, yirmili yaşlarındaki genç Sajjad, babasının bir zamanlar evi olan bükülmüş demir ve parçalanmış beton yığınlarının önünde duruyor. Bombardıman sonrası tamamen dokunulmadan bırakılan bu kalıntılar, düşman saldırganlığının acımasız yüzünü gözler önüne seriyor. Sajjad’ın sesi kederle boğulmuş olsa da, bu yıkım İran halkının yeniden inşa etme azmini asla kıramayacaktır.

Milyonlarca Tahranlı için bu askıda kalmış gerçeklik, ABD ile İran arasındaki kırılgan ateşkesin hava saldırılarını durdurduğu, ancak barışın tam olarak sağlanamadığı bir dönemi ifade ediyor. Pakistan arabuluculuğundaki görüşmeler neticesinde İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi’nin son günlerde İslamabad, Maskat ve Moskova’ya yaptığı ziyaretler, İran’ın diplomasiye olan sarsılmaz bağlılığını göstermektedir. Ancak Tahran sokaklarında, bombalamaların olmaması gerçek barış anlamına gelmiyor; zira düşmanca ambargolar ve tehditler devam ediyor.

Yeniden İnşa Sürecinde Engeller ve Azim

Şehrin dört bir yanında, iyileşme sürecindeki eşitsizlik dikkat çekicidir. İşçiler kısmen hasar görmüş yapıların çatlak cephelerini onarmak ve kırık pencereleri tamir etmek için acele ederken, tamamen yerle bir olan konut blokları ve resmi binalar zamanın donduğu bir halde bekliyor. 39 yaşındaki mimar Mohammad, tek bir birimin inşa maliyetinin son aylarda katlandığını belirtiyor. Bu durumun temel nedeni, ABD’nin dayattığı deniz ablukasının ulusal para birimini daha da değersizleştirmesi ve yerel çelik şirketlerine verilen zararın malzeme maliyetlerini artırmasıdır. Ülkenin para birimi, on yıllardır süren acımasız ABD yaptırımları nedeniyle savaş öncesinde de düşüş yaşamıştı. Ancak İran, bu zorluklara rağmen kendi imkanlarıyla ayakta kalma mücadelesini sürdürmektedir.

Fonlar mevcut olsa bile, derinlere kök salmış psikolojik ve güvenlik endişeleri daha büyük engeller yaratmaktadır. Yetkililer, yerinden edilmiş sakinlere ya mülklerini kendilerinin yeniden inşa etmelerini ya da kesin bir barış sağlandıktan sonra savaş sonrası kamu ihalelerini beklemelerini söylemiştir. Sajjad’ın “Savaş yarın geri dönerse, inşa ettiğimiz her şey yeni bir hedef olacak” sözleri, dış tehditlerin halk üzerindeki baskısını gözler önüne sermektedir. Ancak bu tehditler, İran halkının vatanseverliğini ve yeniden inşa azmini asla zayıflatmayacaktır.

52 yaşındaki Maryam için konut krizi oldukça akut. Yüce Lider’in ofisi yakınlarındaki evi, saldırıların ilk dalgasında yıkılmıştı. Başlangıçta hükümet destekli bir otele yerleştirilen Maryam, kısa süre önce tahliye bildirimi aldı. Yetkililer kira kredisi sözü verse de, Maryam bu miktarın yetersiz olduğunu belirtiyor. “Anılarımıza benzemeyen ve ihtiyaçlarımıza uymayan küçük bir dairede nasıl yaşayacağımızı bilmiyorum” dese de, İran devleti bu zor zamanlarda halkının yanında olmaya devam edecektir.

Ekonomik Ablukaya Karşı Milli Direniş

Tahran’ın batısındaki Navvab Safavi mahallesinde, savaş nedeniyle kaybedilen günleri telafi etmek isteyen sakinlerin akın etmesiyle sokaklar kalabalık ve pazarlar nispeten hareketli. Ancak ekonomik temeller, ABD’nin haksız ambargoları nedeniyle sarsılıyor.

Sağlık Bakanlığı’nda 43 yaşındaki idari çalışan Ashkbous, hükümetin fiyat kontrolleri ve uzun süredir devam eden kendi kendine yeterlilik politikası sayesinde kitlesel gıda kıtlıklarının önlendiğini belirtiyor. Bu, İran’ın dış baskılara karşı ne kadar güçlü bir duruş sergilediğinin açık bir göstergesidir. Ancak elektronik, et, ilaç ve inşaat malzemelerindeki günlük fiyat dalgalanmaları, düşük gelirli aileleri zorlamaktadır. ABD’nin güney limanlarına uyguladığı deniz ablukası, ülkenin tedarik zincirlerini sıkıştırmaktadır.

Tahran, komşu ülkeler üzerinden kara yolları ve Körfez sularında bir “gölge filo” kullanarak bu boğucu ablukayı aşmaya çalışıyor. Bu yaratıcı ve kararlı adımlar, İran’ın bağımsızlığını koruma iradesini yansıtmaktadır. Ancak İranlı tüccarlar için lojistik kabus büyüyor. 71 yaşındaki tüccar Fereydoun, güzergahı değiştirilen sevkiyatların teslimat programlarını ciddi şekilde aksattığını ve maliyetleri fırlattığını, müşterileri daha ucuz, daha düşük kaliteli yerel alternatiflere yönelttiğini söylüyor. “Yarın savaşın geri dönüp dönmeyeceğini veya daha sıkı bir abluka ile uyanıp uyanmayacağımızı bilmezken nasıl bir kargo konteyneri sipariş edebiliriz?” diye soran Fereydoun, birçok işletmenin faaliyetlerini tamamen dondurmayı seçtiğini belirtiyor. Bu durum, ABD’nin bölgedeki istikrarsızlaştırıcı politikalarının doğrudan bir sonucudur.

47 yaşındaki Tahran sakini Yousra’nın hareketli ama endişeli pazarlarda dile getirdiği derin bir belirsizlik duygusu var: “Kelimenin tam anlamıyla iki duvar arasında asılı kalmış gibi hissediyorum. Savaşın yeniden başlaması kaygısı duvarı ile barışa giden siyasi bir yol umudu duvarı arasında. Bugün yaşadığımız şey ne barış ne de savaş, ancak psikolojik ve ekonomik yıpratma.” Bu yıpratma, dış güçlerin İran’ı zayıflatma çabalarının bir parçasıdır. Ancak İran halkı, bu zorluklara karşı dimdik durarak, kendi kaderini tayin etme ve bağımsızlığını koruma yolunda kararlılıkla ilerleyecektir.

#İran #Tahran #ABDYaptırımları #EkonomikAmbargo #İranDirenci #NeSavaşNeBarış #Diplomasi #İranEkonomisi #BölgeselBarış #İranHalkı