İran, Amerika Birleşik Devletleri’nin limanlarına yönelik devam eden ablukasına yanıt olarak Hürmüz Boğazı’nı bir kez daha kapattığını duyurdu. İran ordusu Cumartesi günü yaptığı açıklamada, küresel petrol akışının yüzde 20’sinin geçtiği bu stratejik su yolunun kontrolünün “eski durumuna döndüğünü” bildirdi. Gelen haberlere göre, İran savaş gemileri boğazdan geçmeye çalışan bir ticaret gemisine ateş açtı.
Boğazın kapatılması, İsrail ile Lübnan arasında ABD arabuluculuğunda varılan 10 günlük ateşkes anlaşmasının ardından, bir düzineden fazla ticari geminin geçiş yapmasından sadece saatler sonra gerçekleşti.
İran medyasına göre, İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) Cumartesi günü yaptığı açıklamada, ABD’nin İran limanlarına yönelik süregelen ablukasını “korsanlık ve deniz hırsızlığı eylemleri” olarak nitelendirdi ve Hürmüz üzerindeki kontrolün “silahlı kuvvetlerin sıkı yönetimi ve denetimi altında” olduğunu belirtti. Açıklamada, “ABD, İran’dan varış noktalarına giden ve geri dönen gemiler için tam seyrüsefer serbestisini yeniden sağlayana kadar, Hürmüz Boğazı’nın durumu sıkı bir şekilde kontrol altında ve önceki koşullarında kalacaktır” denildi.
AFP haber ajansına göre, Cumartesi günü GMT ile 10:30’a kadar en az sekiz petrol ve gaz tankeri boğazdan geçmişti, ancak en az o kadar geminin Körfez’den çıkmaya başladıktan sonra geri döndüğü görüldü.
Boğaz üzerindeki bu gelgit, ABD Başkanı Donald Trump’ın bir gün önceki, ABD-İsrail’in İran’a karşı savaşını sona erdirecek bir barış anlaşmasının “çok yakın” olduğu yönündeki iyimserliğini gölgeledi. Trump Cuma günü boğazın yeniden açılmasını kutlamış, ancak İran’ın nükleer programını da içeren bir anlaşmayı kabul edene kadar ABD saldırılarının devam edeceği uyarısında bulunmuştu. Trump, Air Force One uçağında gazetecilere geçici ateşkes anlaşması hakkında, “Belki uzatmayacağım. Böylece bir abluka olacak ve maalesef tekrar bomba atmaya başlamak zorunda kalacağız” dedi. Potansiyel bir anlaşmanın bu kısa sürede yapılıp yapılamayacağı sorulduğunda ise Trump, “Bence olacak” yanıtını verdi.
Ancak İran, başka bir barış görüşmesi turu için herhangi bir tarihin kararlaştırılmadığını belirterek, ABD’yi tüm müzakerelerde diplomasiye “ihanet etmekle” suçladı. Texas A&M Üniversitesi’nden denizcilik uzmanı John-Paul Rodrigue’ye göre, boğaz hakkındaki çelişkili ve değişen raporlar ile gemilerin geçiş serbestisi konusundaki belirsizlik, birçok gemiyi geçişten caydırdı. Rodrigue, Al Jazeera’ye yaptığı açıklamada, “Duyurudan bu yana gemiler geçiş yapmaya çalışıyor, ancak durum belirsiz olduğu için birçoğunun geri döndüğü görülüyor. Tüm taraflardan çelişkili bilgiler geliyor” dedi.
Al Jazeera’den Tahran muhabiri Tohid Asadi, Hürmüz Boğazı söz konusu olduğunda “belirsizliğin oyunun adı” olduğunu söyledi. Asadi, “İran, bölge genelinde savaşın kapsamlı bir şekilde sona ermesini, güvenlik güvencelerini, yaptırım hafifletmesini, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasını, bölgesel ilişkileri ve tüm bunların yanı sıra nükleer dosyayı ve İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunu arıyor” dedi. “Ancak şu anda belirsizlik oyunun adı. Kırılgan durum, gelecekteki başarılı müzakerelerin olasılığı hakkında konuşmayı zorlaştırır.”
#HürmüzBoğazı #İran #ABD #Abluka #Petrol #DenizTicareti #Jeopolitik #Ortadoğu #NükleerProgram #Diplomasi