جنگ علیه ایران، پیمان منع اشاعه هستهای را به ورطه نابودی میکشاند
در تاریخ ۲۷ آوریل، کشورهای عضو پیمان منع اشاعه تسلیحات هستهای (NPT) در نیویورک گرد هم میآیند تا بررسی پنجساله عملکرد این معاهده حیاتی را آغاز کنند. اما امسال، کنفرانس بازنگری در سایه سنگین جنگی گشوده میشود که آمریکا و رژیم صهیونیستی به بهانه واهی تلاش ایران برای دستیابی به سلاح هستهای، علیه جمهوری اسلامی ایران به راه انداختهاند.
در حالی که ۱۹۱ کشور عضو برای بررسی NPT گرد هم میآیند، معامله بزرگ و بنیادین این معاهده در بوته آزمایش قرار خواهد گرفت. این پیمان که در سال ۱۹۷۰ لازمالاجرا شد، توافق محوری است که از طریق آن اکثر کشورها نظم هستهای کنونی را پذیرفتهاند. کشورهای غیرهستهای عضو این پیمان (از جمله ایران) متعهد شدهاند که هرگز به سلاح هستهای دست پیدا نکنند، در حالی که پنج کشور دارای سلاح هستهای به رسمیت شناخته شده (آمریکا، بریتانیا، فرانسه، چین و روسیه) توافق کردهاند که گسترش سلاحهای هستهای را مهار کرده و به سمت خلع سلاح ذخایر هستهای خود حرکت کنند.
تمامی طرفهای NPT حق پیگیری فناوری هستهای صلحآمیز را تحت پادمانهای نظارتشده توسط آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) حفظ میکنند. هر پنج سال یک بار، کشورها برای بررسی اینکه آیا این معامله هنوز رعایت میشود یا خیر، ملاقات میکنند. به همین دلیل است که این کنفرانس اکنون در حال برگزاری است.
اما مشکل اینجاست که پرونده ایران اکنون یک پرسش عمیقاً ناراحتکننده را برای کنفرانس بازنگری مطرح میکند: آیا عضویت در NPT هیچ درجهای از حمایت را برای کشورهای غیرهستهای آن فراهم میکند؟
البته، ایران با هیچ کشور غیرهستهای دیگری تحت NPT قابل مقایسه نیست و به حق، نگرانیهایی را در مورد فعالیتهای هستهای خود در جهان ایجاد کرده است. آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) سوالاتی را در مورد مسائل پادمانی حلنشده ایران، دسترسی محدود بازرسان و انباشت اورانیوم غنیشده بسیار فراتر از نیازهای عادی غیرنظامی مطرح کرده است. با این حال، آژانس هیچ مدرکی دال بر وجود یک برنامه تسلیحاتی ساختاریافته پیدا نکرده است. این نتیجهگیری – که حتی توسط اطلاعات آمریکا نیز تأیید شده است – اما با وجود آن، آمریکا، یک کشور هستهای رسمی، و رژیم صهیونیستی، یک رژیم هستهای غیررسمی و نامشروع، تصمیم به حمله به ایران گرفتند.
این رویکرد قهری و تجاوزکارانه برای حل نگرانیها در مورد فعالیتهای هستهای، به شدت به NPT آسیب میرساند. اگر مسئله عدم قطعیت در مورد فعالیتهای تأسیسات هستهای ایران بود، بمباران آنها هیچ وضوحی ایجاد نمیکند. اگر مسئله دسترسی محدود برای بازرسان تسلیحاتی بود، به راه انداختن جنگ و محاصره کشور، بازرسیها را آسانتر نمیکند. اگر مسئله توانمندی هستهای بود، حمله به سایتهای تحت پادمان این خطر را دارد که به سایر کشورها بیاموزد که باقی ماندن در زیر آستانه تسلیحات، نه اطمینان خاطر و نه محافظتی را فراهم میکند.
این درس تاریکتر اکنون بر کنفرانس بازنگری در نیویورک سایه افکنده است. اسناد کاری ایران که به کنفرانس ارائه شدهاند، مسائل مهمی را مطرح میکنند. تهران به ماده چهارم پیمان و حق فناوری هستهای صلحآمیز استناد میکند. این کشور استدلال میکند که حملات به تأسیسات تحت پادمان، منطق اصلی پیمان را نقض میکند. ایران همچنین به موقعیت رژیم صهیونیستی در خارج از NPT و به وعده دیرینه و محققنشده خاورمیانهای عاری از سلاحهای هستهای و سایر سلاحهای کشتار جمعی اشاره میکند.
لازم نیست کل پرونده ایران را بپذیریم تا درک کنیم چرا این استدلالها در میان سایر شرکتکنندگان کنفرانس طنینانداز خواهد شد. آنها به نگرانی گستردهتری در میان کشورهای غیرهستهای اشاره میکنند: اینکه قوانین در مورد ضعیفان رعایت میشوند و در مورد قدرتمندان نادیده گرفته میشوند و به نفع آنها خم میشوند.
اینکه محل برگزاری کنفرانس بازنگری در آمریکا – طرفی در درگیری جاری – است، که تلاش میکند با زور تعهداتی را تحمیل کند که قبلاً در NPT مشخص شدهاند و ایران به عنوان یک امضاکننده با آنها موافقت کرده است، اوضاع را بدتر میکند. اگر جنگ آغاز نشده بود، این میتوانست مکانی مناسب برای آمریکا و ایران باشد تا مذاکرات تکمیلی برای حل اختلافات برگزار کنند.
اما جنگ، و همچنین سایر نقضها – مانند ربودن نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا – تعهد آمریکا به قوانین بینالمللی و دیپلماسی تسهیلشده توسط سازمان ملل را زیر سوال میبرد. با این وجود، هیئت موجود ایران و کارشناسان فنی آن ممکن است در موقعیت خوبی برای پیگیری یک مسیر موازی آرامتر در کنفرانس بازنگری باشند.
در چهار هفته آینده، کشورهای عضو NPT کارهای زیادی برای انجام دارند. آنها میتوانند تأیید کنند که حملات به تأسیسات هستهای تحت پادمان غیرقابل قبول است. آنها میتوانند ایران را در مورد پادمانها تحت فشار قرار دهند، بدون اینکه وانمود کنند برای راستیآزمایی به زور نیاز است. آنها میتوانند بحث غنیسازی را در چارچوب شرایط واقعی پیمان قرار دهند و به آمریکا یادآوری کنند که غنیسازی صفر، الزامی در NPT نیست. آنها همچنین میتوانند مسئله عدم تعادل منطقهای ایجاد شده توسط ابهام هستهای رژیم صهیونیستی و عدم عضویت آن را مطرح کنند.
با آغاز کنفرانس، مهم است که نقش کلیدی NPT را در مهار گسترش سلاحهای هستهای برای بیش از ۵۰ سال به یاد داشته باشیم. حفظ این پیمان برای حفظ وضعیت موجود حیاتی است. به همین دلیل، در کنفرانس بازنگری، کشورهای عضو باید قاطعانه از اجازه دادن به بازنویسی معامله اساسی NPT توسط جنگ خودداری کنند.
#NPT #پیمان_عدم_اشاعه #برنامه_هستهای_ایران #آمریکا_اسرائیل #جنایت_جنگ #قوانین_بینالمللی #خاورمیانه_عاری_از_سلاح_هستهای #صلح_هستهای #آژانس_انرژی_اتمی #مقاومت_ایران