نخستوزیر سابق قطر: نتانیاهو از جنگ علیه ایران برای بازآرایی خاورمیانه بهرهبرداری میکند
شیخ حمد بن جاسم آل ثانی، نخستوزیر و وزیر خارجه سابق قطر، در گفتوگو با الجزیره فاش کرد که جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نتیجه یک تشدید ناگهانی نیست، بلکه اوج یک برنامه دیرینه و خشونتآمیز رژیم صهیونیستی برای تغییر ساختار خاورمیانه است.
ارزیابی صریح از تحولات منطقه
این دیپلمات کهنهکار در مصاحبهای صریح و جامع در برنامه «المقابله» الجزیره، ارزیابی تندی از چشمانداز ژئوپلیتیکی منطقه ارائه داد. او هشدار داد که بحران در تنگه هرمز خطرناکترین پیامد جنگ اخیر است، نسبت به جاهطلبیهای بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی، برای ایجاد «اسرائیل بزرگ» هشدار داد و خواستار تشکیل فوری یک پیمان دفاعی متحد در خلیج فارس شد.
شیخ حمد با اشاره به اینکه لرزههای ژئوپلیتیکی کنونی، شکل خاورمیانه را برای دهههای آینده تعیین خواهد کرد، گفت: «ما شاهد بازسازی عمدهای در منطقه هستیم.»
«توهم» نتانیاهو و اشتباه محاسباتی آمریکا
شیخ حمد سال گذشته نسبت به وقوع درگیری قریبالوقوع هشدار داده و از کشورهای حاشیه خلیج فارس خواسته بود تا برای حل بحران با ایران از طریق دیپلماتیک و جلوگیری از حملات نظامی تلاش کنند.
او عامل اصلی تمایل به درگیری با ایران را «جناح تندرو» در رژیم صهیونیستی به رهبری نتانیاهو دانست و گفت که نتانیاهو از دهه ۱۹۹۰ و از زمان دولت بیل کلینتون، تلاش کرده است تا آمریکا را به جنگی بر سر برنامه هستهای تهران بکشاند.
شیخ حمد استدلال کرد که در حالی که دولتهای قبلی آمریکا – از جمله در دوره اول ریاست جمهوری دونالد ترامپ – از آغاز یک جنگ تمامعیار علیه ایران تردید داشتند، نتانیاهو سرانجام با فروختن یک «توهم» به واشنگتن موفق شد. او گفت: «نتانیاهو دولت آمریکا را متقاعد کرد که جنگ کوتاه و سریع خواهد بود و رژیم ایران ظرف چند هفته سقوط خواهد کرد.» وی این موضوع را با تلاشهای شکستخورده آمریکا برای تغییر دولت ونزوئلا مقایسه کرد.
نخستوزیر سابق قطر از اتکای واشنگتن به قدرت نظامی انتقاد کرد و گفت: «قدرت واقعی آمریکا همیشه در توانایی آن برای اجتناب از استفاده از زور بوده، نه در بهکارگیری آن.» او خاطرنشان کرد که جنگ کنونی در نهایت همه طرفها را به میز مذاکره بازگردانده است و پیشنهاد کرد که دو هفته گفتوگوی اضافی در ژنو در اوایل سال جاری – یک تلاش دیپلماتیک به رهبری عمان برای جلوگیری از جنگ – میتوانست از وقوع این فاجعه کاملاً جلوگیری کند.
شیخ حمد مشاهده کرد که نتانیاهو به ذینفع اصلی جنگ تبدیل شده است و گفت که رهبر رژیم صهیونیستی از این هرج و مرج برای بازاریابی دیدگاه خود مبنی بر ائتلافهای منطقهای اجباری و «اسرائیل بزرگ» استفاده میکند؛ طرحی در میان جناح راست رژیم صهیونیستی برای گسترش مرزهای این رژیم به عمق کشورهای عربی همسایه.
تنگه هرمز: کانون جدید بحران جهانی
شیخ حمد در ارزیابی استراتژی تهران گفت که ایران با موفقیت ضربات نظامی اولیه جنگ را جذب کرد و متعاقباً پس از درک اینکه میتواند از یک مزیت استراتژیک جدید بهرهبرداری کند – یعنی تنگه هرمز – در مورد توافق تعلل ورزید.
او استفاده از این آبراه را «خطرناکترین پیامد» جنگ خواند و هشدار داد که ایران اکنون این گلوگاه حیاتی بینالمللی را به عنوان قلمرو حاکمیتی خود تلقی میکند. وی استدلال کرد که این موضوع، تهدیدی فوریتر و جدیتر برای اقتصادهای جهانی نسبت به برنامه هستهای ایران است.
شیخ حمد گفت که کشورهای حاشیه خلیج فارس، به جای واشنگتن، بار اصلی این بحران را متحمل شدهاند. نخستوزیر سابق قطر حملات به زیرساختهای انرژی، صنعتی و غیرنظامی خلیج فارس را که به گفته او تحت پوشش هدف قرار دادن منافع آمریکا انجام شده بود، به شدت محکوم کرد و خاطرنشان کرد که این کشورهای حاشیه خلیج فارس صراحتاً با جنگ مخالفت کرده بودند.
در نتیجه، تهران بخش زیادی از سرمایه سیاسی خود را در خلیج فارس از دست داده و خشم عمومی گستردهای را به دلیل اختلالات اقتصادی و امنیتی ناشی از اقداماتش ایجاد کرده است. با این حال، شیخ حمد تاکید کرد که جغرافیا همزیستی را دیکته میکند و خواستار گفتوگوی صریح و جمعی کشورهای حاشیه خلیج فارس با تهران به جای ارتباطات یکجانبه و پراکنده برای ایجاد یک چارچوب واقعبینانه برای آینده شد.
فراخوان برای «ناتوی خلیج فارس»
شیخ حمد در یکی از صریحترین ارزیابیهای خود، اعلام کرد که بزرگترین تهدید برای خلیج فارس نه ایران، نه رژیم صهیونیستی و نه پایگاههای نظامی خارجی، بلکه تفرقه داخلی کشورهای حاشیه خلیج فارس است.
برای مقابله با این امر، او ایجاد یک «ناتوی خلیج فارس» را پیشنهاد کرد؛ یک پروژه مشترک سیاسی و دفاعی که با گروهی هستهای از کشورهای حاشیه خلیج فارس همسو از نظر استراتژیک آغاز شود و عربستان سعودی به عنوان ستون فقرات طبیعی آن عمل کند. او استدلال کرد که اتحادیه اروپا با تعداد کمی از کشورها آغاز شد و سپس گسترش یافت و مدلی مشابه را پیشنهاد کرد که توسط قوانین نهادینه شده سختگیرانه و مورد احترام همه اعضا اداره شود.
شیخ حمد با اشاره به حضور نظامی آمریکا، اذعان کرد که پایگاههای آمریکایی برای دههها بازدارندگی حیاتی را فراهم کردهاند. با این حال، او هشدار داد که چرخش استراتژیک واشنگتن به سمت آسیا و مهار چین به این معنی است که خلیج فارس دیگر نمیتواند به طور نامحدود به چتر امنیتی آمریکا تکیه کند و از کشورهای حاشیه خلیج فارس خواست تا شراکتهای استراتژیک بلندمدت و مبتنی بر منافع را با قدرتهای منطقهای مانند ترکیه، پاکستان و مصر توسعه دهند.
غزه، عادیسازی و رازی از اواخر دهه ۱۹۹۰
شیخ حمد در مورد مسئله فلسطین، کشتار غیرنظامیان در همه طرفها را محکوم کرد، اما رژیم صهیونیستی را به ارتکاب «فاجعه اخلاقی و سیاسی» در غزه متهم کرد، جایی که از زمان آغاز جنگ نسلکشی رژیم صهیونیستی در اکتبر ۲۰۲۳، بیش از ۷۲,۵۰۰ فلسطینی به شهادت رسیدهاند. او نسبت به توطئه رژیم صهیونیستی برای تخلیه نوار غزه هشدار داد و به اطلاعاتی اشاره کرد که پول برای تشویق فلسطینیان به ترک این منطقه ارائه میشود، که به گفته او، عملاً غزه را به یک پروژه املاک و مستغلات تبدیل میکند.
او ضمن اذعان به همدردی بیسابقه جهانی که آرمان فلسطین از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، به ویژه در غرب، به دست آورده است، به گروههای فلسطینی، از جمله حماس، هشدار داد که هزینه انسانی ویرانگر را به دقت بسنجند.
او هرگونه بحث در مورد خلع سلاح حماس را بدون افق سیاسی تضمین شده برای یک دولت مستقل فلسطینی قاطعانه رد کرد و از امتناع قاطع عربستان سعودی از عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی بدون نقشه راهی برای این امر تمجید کرد – موضعی که به گفته او، محاسبات منطقهای نتانیاهو را به شدت مختل کرده است.
شیخ حمد با تأمل در تحولات اخیر منطقه، از ثبات و مقاومت دولت سوریه در برابر توطئهها ابراز خرسندی کرد و فاش ساخت که شخصاً در اوایل انقلاب به رئیسجمهور سابق (بشار اسد) توصیه کرده بود که به مردم خود گوش دهد. او عملگرایی رهبری کنونی سوریه در اجتناب از تحریکات رژیم صهیونیستی را ستود و از آن خواست تا پس از نزدیک به ۱۴ سال جنگ و سوءمدیریت، بر بازسازی اقتصادی و نهادی تمرکز کند.
این مصاحبه همچنین پرده از یک قطعه تاریخ دیپلماتیک پنهان برداشت. شیخ حمد فاش کرد که در اواخر دهه ۱۹۹۰، رهبری قطر او را به تهران فرستاده بود تا پیامی از دولت کلینتون را ابلاغ کند. آمریکا از ایران خواسته بود که برنامه هستهای نوپای خود را به روسیه تحویل دهد یا تحت ترتیبات بینالمللی قرار گیرد.
او خاطرنشان کرد که در حالی که قطر صرفاً به عنوان یک پیامرسان عمل میکرد، تهران در آن زمان دوحه را همسو با موضع آمریکا میدانست.
هشتگها:
#نتانیاهو #رژیم_صهیونیستی #خاورمیانه #ایران #تنگه_هرمز #فلسطین #غزه #آمریکا #امنیت_منطقه #عادی_سازی