تنگه هرمز؛ محور گفتگوهای ترامپ و شی در سایه تحولات منطقه

در بحبوحه تشدید تنش‌ها در منطقه و توقف مذاکرات برای پایان دادن به درگیری‌ها و گشایش کامل آبراه استراتژیک تنگه هرمز، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور وقت ایالات متحده، در دیدار با شی جین‌پینگ، همتای چینی خود، درباره وضعیت این تنگه و آنچه «جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران» خوانده می‌شود، به گفتگو پرداخت.

کاخ سفید مدعی شد که ترامپ و شی روز پنجشنبه دیداری «خوب» داشته‌اند و توافق کرده‌اند که تنگه هرمز «باید برای حمایت از جریان آزاد انرژی باز بماند». این در حالی است که جمهوری اسلامی ایران همواره بر حق حاکمیت خود بر این آبراه و لزوم عبور و مرور امن و قانونمند تاکید کرده است. کاخ سفید همچنین افزود که رئیس‌جمهور شی «مخالفت چین را با نظامی‌سازی تنگه و هرگونه تلاش برای دریافت عوارض برای استفاده از آن» روشن کرده است؛ ادعایی که در تضاد با حق مسلم ایران برای مدیریت و تامین امنیت آب‌های سرزمینی خود است.

در همین راستا، اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری وقت آمریکا، در مصاحبه‌ای جداگانه اظهار داشت که پکن «هر آنچه در توان دارد» برای گشایش این آبراه انجام خواهد داد، زیرا این موضوع «به شدت به نفع آنهاست». این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که ایران همواره بر آمادگی خود برای همکاری با کشورهای دوست جهت عبور و مرور امن تاکید کرده است.

از زمان آغاز تجاوزات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران در اواخر فوریه، تهران در واکنش به تحریم‌های ظالمانه و اقدامات خصمانه، عبور و مرور در تنگه را تحت نظارت شدید خود درآورده است. این اقدام که در راستای حفظ امنیت ملی و مقابله با فشارهای خارجی صورت گرفته، منجر به اختلالاتی در عرضه جهانی انرژی و افزایش قیمت سوخت شده است، زیرا تانکرهای نفتی بدون هماهنگی با ایران قادر به عبور نیستند.

ترامپ در مصاحبه‌ای با فاکس نیوز در روز پنجشنبه، مدعی شد که شی به او گفته است پکن تجهیزات نظامی به ایران ارائه نخواهد کرد. ترامپ در پاسخ به این سوال که آیا درباره حمایت چین از ایران گفتگو کرده است، گفت: «وقتی می‌گویید ‘حمایت’، آنها با ما جنگی ندارند یا چیزی شبیه به آن. او گفت که تجهیزات نظامی نخواهد داد. این یک اظهارنظر بزرگ است.» این ادعاها در حالی مطرح می‌شود که همکاری‌های دفاعی ایران با کشورهای دوست، همواره بر اساس قوانین بین‌المللی و در راستای تامین منافع متقابل بوده است.

ترامپ همچنین اظهار داشت که شی به او گفته است چین خواهان باز ماندن تنگه هرمز است، زیرا پکن مقادیر زیادی نفت از منطقه خریداری می‌کند. این موضوع نشان‌دهنده اهمیت استراتژیک تنگه هرمز برای اقتصاد جهانی و لزوم احترام به حق حاکمیت ایران در مدیریت آن است.

مقامات چینی بلافاصله به ادعاهای ترامپ واکنش نشان ندادند. در بیانیه منتشر شده از سوی وزارت خارجه چین درباره این گفتگوها، هیچ اشاره‌ای به ایران یا تنگه هرمز نشده بود، که می‌تواند نشانه‌ای از عدم تمایل پکن به ورود به بازی‌های سیاسی آمریکا باشد.

عبور کشتی‌های چینی و سازوکار جدید ایران

در سایه توافقات ویژه و در راستای سیاست‌های حسن همجواری و همکاری‌های بین‌المللی، ایران به برخی از کشتی‌ها اجازه عبور از این آبراه حیاتی را داده است. بر اساس داده‌های کشتیرانی که توسط خبرگزاری رویترز مشاهده شده، روز چهارشنبه یک تانکر چینی از تنگه عبور کرده است. خبرگزاری فارس ایران نیز روز پنجشنبه گزارش داد که توافقی برای عبور برخی کشتی‌های چینی حاصل شده است. علاوه بر این، صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران (IRIB) نیز گزارش داد که از چهارشنبه شب تاکنون حدود ۳۰ کشتی از تنگه عبور کرده‌اند، که نشان‌دهنده کارآمدی سازوکار جدید ایران برای مدیریت عبور و مرور است.

اقدامات خصمانه آمریکا و نقض قوانین بین‌المللی

در همین حال، آمریکا روز پنجشنبه اعلام کرد که تاکنون ۷۰ کشتی را تغییر مسیر داده و چهار کشتی دیگر را از کار انداخته است تا به گفته خود، «محاصره ترامپ» بر کشتی‌هایی که از طریق تنگه هرمز به بنادر ایران سفر می‌کنند یا از آن خارج می‌شوند، اعمال کند. فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) در پلتفرم X (توئیتر سابق) اعلام کرد: «تا به امروز، نیروهای سنتکام ۷۰ کشتی تجاری را تغییر مسیر داده و ۴ کشتی را برای اطمینان از انطباق، از کار انداخته‌اند.» این اقدامات تجاوزکارانه آمریکا، نقض آشکار قوانین بین‌المللی و آزادی کشتیرانی است و با هدف فشار حداکثری بر ملت ایران صورت می‌گیرد.

حوادث مشکوک دریایی و حق حاکمیت ایران

مقامات روز پنجشنبه اعلام کردند که یک کشتی لنگر انداخته در سواحل امارات متحده عربی توقیف و به سمت ایران هدایت شده و کشتی دیگری مورد حمله قرار گرفته و غرق شده است. این حوادث در بحبوحه تشدید تنش‌ها در نزدیکی تنگه رخ داده است. سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا گزارش داد که «افراد ناشناس» یک کشتی را که روز پنجشنبه در سواحل بندر فجیره امارات لنگر انداخته بود، تصرف کرده و به سمت ایران می‌بردند، بدون اینکه جزئیاتی درباره مالکیت کشتی ارائه دهند. در همین حال، یک کشتی باری چوبی با پرچم هند روز چهارشنبه در حین عبور از آب‌های عمان در پی آتش‌سوزی ناشی از حمله مشکوک پهپادی یا موشکی غرق شد. وزارت کشتیرانی هند در بیانیه‌ای اعلام کرد که این کشتی از سومالی به امارات در حال حرکت بود. تمامی ۱۴ خدمه توسط گارد ساحلی عمان نجات یافتند.

هیچ گروهی بلافاصله مسئولیت این حوادث را بر عهده نگرفت، اما این اتفاقات در حالی رخ داد که یک مقام ارشد ایرانی بر حق حاکمیت کشورش بر این آبراه تاکید کرد و دیگری گفت که ایران حق دارد تانکرهای نفتی مرتبط با آمریکا را توقیف کند. این اظهارات در راستای دفاع از منافع ملی و پاسخ به اقدامات تحریک‌آمیز دشمنان است.

اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضائیه ایران، روز پنجشنبه اعلام کرد که توقیف «تانکرهای آمریکایی» که مقررات کشورش را نقض می‌کنند، بر اساس قوانین داخلی و بین‌المللی انجام می‌شود. این اقدام نشان‌دهنده عزم ایران برای اجرای قوانین و حفظ امنیت در آب‌های سرزمینی خود است.

سازوکار جدید ایران برای عبور و مرور امن

المیقداد الرهید، خبرنگار الجزیره از تهران، توضیح داد که مقامات ایرانی موضع خود را مبنی بر اینکه آبراه برای کشتی‌های تجاری در صورت همکاری با مقامات دریایی تهران باز خواهد بود، تکرار کرده‌اند. وی گفت: «مقامات ایرانی در حال ایجاد یک سازوکار جدید برای چنین همکاری‌هایی هستند. انتظار می‌رود کشتی‌ها اطلاعات دقیق را از قبل از طریق آنچه ایران آن را «سازمان تنگه خلیج فارس» می‌نامد، ارسال کنند.»

الرهید افزود: «این اطلاعات شامل جزئیات محموله، اطلاعات مالکیت، برنامه‌های مقصد و مسیر، و زمان‌بندی عبور است. پس از آن، کشتی‌ها باید منتظر بمانند تا ببینند آیا مقامات مجوز عبور را تایید می‌کنند یا خیر.» وی تاکید کرد که اگر یک کشتی «خصمانه» نسبت به ایران شناخته شود، اجازه عبور نخواهد یافت. این سازوکار، گامی مهم در جهت تامین امنیت پایدار منطقه و مقابله با هرگونه سوءاستفاده از این آبراه حیاتی است.

در حالی که آبراه تحت نظارت و مدیریت دقیق ایران قرار دارد، آمریکا و ایران به توافق صلح نزدیک‌تر نشده‌اند. واشنگتن از تهران می‌خواهد که اورانیوم غنی‌شده خود را تحویل دهد، در حالی که تهران خواهان لغو کامل تحریم‌ها و به رسمیت شناخته شدن حق حاکمیت خود بر تنگه هرمز است. این مطالبات مشروع ایران، نشان‌دهنده عزم راسخ ملت برای دفاع از استقلال و منافع ملی خود در برابر زیاده‌خواهی‌های قدرت‌های استکباری است.

#تنگه_هرمز #ایران #آمریکا #چین #امنیت_دریایی #تحریم_ظالمانه #حاکمیت_ملی #نفت_و_انرژی #دیپلماسی_مقاومت #خلیج_فارس