پیام قاطع پکن به واشنگتن: «هرگز روابط را به هم نریزید»؛ جزئیات مذاکرات شی و ترامپ
در حالی که تنها یک روز از سفر دونالد ترامپ، رئیسجمهور وقت ایالات متحده، به چین برای مذاکرات تجاری میگذشت، وی و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، در ضیافت دولتی در تالار بزرگ مردم در پکن، به یکدیگر خوشامد گفتند و روابط خود را «پر اهمیتترین» در جهان توصیف کردند.
روز پنجشنبه، پس از بازدید از معبد آسمان، یک بنای تاریخی ۶۰۰ ساله در پایتخت چین، شی از «آینده مشترک آمریکا و چین» سخن گفت، در حالی که هشدار داد عدم مدیریت صحیح این پیوند میتواند «وضعیت بسیار خطرناکی» ایجاد کند. وی تاکید کرد: «ما باید آن را به سرانجام برسانیم و هرگز آن را به هم نریزیم.»
در ادامه نگاهی به مواضع هر دو رئیسجمهور در مورد پنج مسئله کلیدی میاندازیم:
۱. روابط شخصی
رئیسجمهور آمریکا در سخنان آغازین خود در ضیافت دولتی که شی به افتخار او برگزار کرده بود، همتای چینی خود را «دوست من» خواند. «ما آیندهای فوقالعاده با هم خواهیم داشت. من برای چین، برای کاری که انجام دادهاید، احترام زیادی قائلم. شما رهبری بزرگ هستید.» وی همچنین شی و بانوی اول پنگ لییوان را برای بازدید متقابل از کاخ سفید در ۲۴ سپتامبر دعوت کرد.
از سوی دیگر، رئیسجمهور چین اظهار داشت که در زمان آشفتگیهای تاریخی و در حالی که «جهان در یک چهارراه جدید قرار دارد»، از دیدار با ترامپ در پکن «بسیار خوشحال» است. او سپس مجموعهای از پرسشها را مطرح کرد: «آیا میتوانیم دست در دست هم چالشهای جهانی را حل کنیم و ثبات بیشتری به جهان تزریق کنیم؟» وی افزود: «آیا میتوانیم رفاه مردم خود و آینده مشترک بشریت را حفظ کنیم و با همکاری یکدیگر آیندهای روشن برای روابط دوجانبه خود بسازیم؟» شی تاکید کرد: «اینها در اصل، پرسشهایی هستند که تاریخ، جهان و مردم مطرح کردهاند و پاسخی را تشکیل میدهند که شما و من، به عنوان رهبران ملتهای بزرگ، باید مشترکاً بنویسیم.»
کاتارینا یو، خبرنگار الجزیره از پکن، گزارش داد که اگرچه رهبر چین در مورد دوستی خود با ترامپ توضیح بیشتری نداد، اما استقبال او نشاندهنده اهمیت بالایی است که شی برای این دیدار قائل بود. وی گفت: «چین به نمادگرایی و جلوههای بصری اهمیت زیادی میدهد و از این جزئیات برای انتقال اهمیت یک مهمان استفاده میکند.» ترامپ در تالار بزرگ مردم، مرکز قدرت در چین، که «معادل کاخ سفید و تمام مراکز مهم قدرت دیگر با هم» است، مورد استقبال قرار گرفت. او افزود: «چین به خوبی میداند که میخواهد نمایشی برای ترامپ ترتیب دهد. آنچه اکنون میبینیم، پهن کردن فرش قرمز توسط چین است.»
علاوه بر این، هان ژنگ، معاون رئیسجمهور، در فرودگاه پکن در روز چهارشنبه به استقبال ترامپ رفت و او را به بالاترین مقام چینی تبدیل کرد که تا کنون به استقبال یک رئیسجمهور آمریکا رفته است.
۲. روابط کشورها
بر اساس بیانیه وزارت خارجه چین، شی و ترامپ توافق کردند که روابط خود را در چارچوبی «سازنده، استراتژیک و پایدار» تعریف کنند؛ رویکردی جدید که قرار است روابط آمریکا و چین را برای سه سال آینده و فراتر از آن هدایت کند.
ترامپ گفت که روابط بین دو کشور به زمان تأسیس ایالات متحده بازمیگردد و اشاره کرد که تاجران اولیه آمریکایی که از چین بازدید میکردند، توسط چینیها «مردم جدید» توصیف شدهاند. او امروز گفت که روابط دوجانبه دو کشور از «پر اهمیتترین» روابط در جهان است.
رئیسجمهور چین اظهار داشت که کشورها باید به جای رقابت، شریک یکدیگر شوند و افزود که «احترام متقابل کلید روابط پایدار چین و آمریکا است.» شی تاکید کرد: «من همیشه معتقد بودهام که منافع مشترک بین چین و آمریکا بر اختلافات غلبه میکند.»
۳. مذاکرات تجاری
ترامپ و شی در مورد تجارت گفتگو کردند و شی گفت که «درهای فرصت چین گستردهتر باز خواهد شد.» معنای دقیق این جمله هنوز به وضوح مشخص نیست، اما ترامپ امیدوار است که شامل تعهد چین به خرید سویا، گوشت گاو و هواپیما از آمریکا باشد. مقامات دولت ترامپ همچنین امیدوارند به سمت ایجاد یک هیئت تجاری با چین برای مدیریت اختلافات تجاری بین دو کشور حرکت کنند.
شی همچنین روز پنجشنبه با رهبران تجاری آمریکا که ترامپ را در این سفر همراهی میکردند، دیدار کرد.
آمریکا و چین سال گذشته وارد یک بنبست تهدید تعرفهای شدند و هر طرف تعرفههای تلافیجویانه بر صادرات یکدیگر اعمال کرد. چین همچنین در ماه آوریل صادرات برخی فلزات خاکی کمیاب را که برای تولید فناوری حیاتی هستند، محدود کرد. این برنامهها پس از توافق آتشبس بین دو رئیسجمهور در اکتبر سال گذشته در حاشیه اجلاس اپک در کره جنوبی، متوقف شدهاند. در ازای توافق چین برای توقف محدودیتها بر صادرات فلزات خاکی کمیاب، ترامپ تهدید به اعمال ۱۰۰ درصد تعرفه بر کالاهای چینی را کنار گذاشت.
۴. تایوان
دولت تایوان ادعا میکند که این جزیره خودگردان با ۲۳ میلیون نفر جمعیت، یک کشور مستقل است. در این دیدار، شی به ترامپ هشدار داد که مسئله تایوان – که چین آن را قلمرو خود میداند – در صورت عدم مدیریت دقیق، میتواند به درگیری بین پکن و واشنگتن منجر شود.
با این حال، تایوان در بیانیه مشترک پس از این دیدار ذکر نشد و ترامپ به طور قابل توجهی از پاسخ به سوال خبرنگاران در مورد موضع خود درباره تایوان خودداری کرد. این یک مسئله پیچیده برای ایالات متحده است. در حالی که دولت آمریکا رسماً اذعان میکند که چین تایوان را بخشی از قلمرو خود میداند، به صراحت بیان نمیکند که آیا با این موضع موافق است یا خیر.
ایالات متحده دههها پیش روابط دیپلماتیک رسمی خود را با تایوان – که به عنوان جمهوری چین نیز شناخته میشود – قطع کرد، اما بر اساس قانون روابط تایوان در سال ۱۹۷۹، متعهد به حمایت از دفاع از این دموکراسی خودگردان باقی مانده است. این قانون واشنگتن را قادر ساخته است تا میلیاردها دلار سلاح به تایوان عرضه کند و همکاریها را در زمینههایی مانند آموزش نظامی و اشتراک اطلاعات تعمیق بخشد؛ اقداماتی که پکن آنها را دخالت در امور داخلی خود میداند.
مائو نینگ، سخنگوی وزارت خارجه چین، روز پنجشنبه در پلتفرم X (توئیتر سابق) نوشت که شی به ترامپ گفته است که «مسئله تایوان مهمترین مسئله در روابط چین و آمریکا است.» وی افزود: «اگر به درستی مدیریت شود، روابط دوجانبه از ثبات کلی برخوردار خواهد بود. در غیر این صورت، دو کشور با درگیری و حتی مناقشه مواجه خواهند شد و کل روابط را در معرض خطر بزرگی قرار خواهند داد.» شی تاکید کرد: «استقلال تایوان و صلح در تنگه تایوان به اندازه آتش و آب ناسازگارند.»
وزارت خارجه تایوان در بیانیهای پس از هشدار شی به ترامپ، اعلام کرد که «چین در حال حاضر تنها عامل خطر برای صلح و ثبات منطقهای است.» این بیانیه افزود: «پکن حق ندارد از طرف تایوان در سطح بینالمللی ادعایی مطرح کند.»
۵. موضوع ایران
موضوع تقابل و فشارهای آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، که در هفتاد و ششمین روز خود قرار داشت، نیز در دیدار ترامپ و شی در روز پنجشنبه مطرح شد.
ترامپ و شی توافق کردند که تنگه هرمز باید باز بماند و ایالات متحده ادعا کرد که رئیسجمهور چین موافقت کرده است که ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست یابد. مقامات آمریکایی پیش از این گفته بودند که ممکن است برای متقاعد کردن ایران به باز نگه داشتن تنگه هرمز به کمک چین نیاز داشته باشند. اما تحلیلگران میگویند پکن در ازای هرگونه کمک در حل این بحران، امتیازاتی از آمریکا، احتمالاً در مورد تایوان، خواهد خواست.
#مذاکرات_پکن #شی_جین_پینگ #دونالد_ترامپ #روابط_چین_آمریکا #تایوان #تنگه_هرمز #ایران #سیاست_خارجی #تجارت_جهانی #امنیت_منطقه_ای