ABD Hazine Bakanlığı, Irak Petrol Bakan Yardımcısı Ali Maarij el-Bahadli ve İran yanlısı milis liderlerine, ABD yaptırımlarını ihlal ederek İran’ın petrol satmasına yardım ettikleri gerekçesiyle yaptırım uyguladı.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, “Haydut bir çete gibi, İran rejimi haklı olarak Irak halkına ait olan kaynakları yağmalıyor” dedi. Bessent, “Hazine, İran ordusunun ABD ve ortaklarımıza karşı terörü finanse etmek için Irak petrolünü sömürmesine seyirci kalmayacak” ifadelerini kullandı.
Ne Irak ne de İran bu duruma henüz yanıt vermedi.
Perşembe günü açıklanan yaptırımlar, ABD ve İran’ın Körfez bölgesinden petrol ihracatı için hayati bir geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’nın kontrolü konusunda mücadele ettiği bir döneme denk geldi.
Irak, son aylarda komşu İran’a çok yakın olduğu iddiaları nedeniyle ABD’den baskı görüyor. Başkan Donald Trump, bu yılın başlarında, İran yanlısı Nuri el-Maliki’nin Irak başbakanı olması halinde Washington’ın Irak’a desteğini keseceği uyarısında bulunmuştu. El-Maliki daha sonra adaylıktan çekildi.
Yakından Bakalım:
ABD Kimlere Yaptırım Uyguladı?
El-Bahadli, Perşembe günü ABD tarafından yaptırım uygulanan en önde gelen isim. Yıllardır Irak petrol yönetimini denetleyen el-Bahadli, ilk olarak Irak parlamentosunun petrol ve gaz komitesi başkanı olarak görev yaptı. ABD Hazine Bakanlığı, daha sonra petrol bakanlığında lisans ve sözleşmeler ofisi başkanı, vekil bakan ve 2024’ten beri mevcut görevi olan bakan yardımcılığı dahil olmak üzere çeşitli roller üstlendiğini belirtiyor.
Yaptırım uygulanan diğer isimler arasında, İran destekli Asa’ib Ahl el-Hak hareketinin “lideri ve ekonomi yetkilisi” olarak tanımlanan Mustafa Haşim Lazım el-Behadili ile İran yanlısı Kata’ib Seyyid el-Şüheda’nın üst düzey yetkilileri olarak anılan Ahmed Hudayr Maksus Maksus ve Muhammed İsa Kadhim el-Şuvayli de bulunuyor.
ABD Hazine Bakanlığı, el-Behadili’nin “petrol kaçakçılığı finansmanını kontrol ettiğini” ve İran ile İslam Devrim Muhafızları Ordusu Kudüs Gücü ile doğrudan temas kurarak İran’dan petrol sevkiyatı için sözleşmeler müzakere ettiğini iddia etti. Maksus ve el-Şuvayli ise yasa dışı silah alımlarına karıştıklarıyla suçlandı.
Hiçbiri iddialar hakkında yorum yapmadı.
İran, Yaptırımlardan Kaçınmak İçin Irak’ı Kullanıyor mu?
ABD Hazine Bakanlığı’nın argümanı bu yönde. Bakanlık, açıklamasında el-Bahadli’nin, İran’a bağlı bir petrol kaçakçısı ve Asa’ib Ahl el-Hak’ın yararına “Irak petrol ürünlerinin yönlendirilmesini kolaylaştırmada etkili olduğunu” belirtiyor. Washington’a göre kaçakçı, Tahran’ın yaptırımlardan kaçınmasını sağlamak için İran petrolünü Irak petrolü olarak etiketledi.
ABD ayrıca, Irak hükümetindeki yolsuzluk uygulamalarının kaçakçılık operasyonunun devam etmesine izin verdiğini ve el-Bahadli’yi operasyonun merkezine yerleştirdiğini söylüyor.
Irak Petrol Bakanı Hayan Abdül-Gani, geçen Mart ayında İran petrol tankerlerinin ABD yaptırımlarından kaçınmaya çalışırken sahte Irak belgeleri kullandığını belirtmişti.
Reuters haber ajansına Aralık 2024’te konuşan uzmanlar, İran’ın, İran yakıtını Irak asfalt tesislerinden yönlendiren ve daha sonra Irak petrolüyle karıştırarak tamamen Irak petrolü olarak ihraç eden bir petrol kaçakçılığı ağından yılda en az 1 milyar dolar gelir elde ettiğine inanıldığını söyledi. Reuters ayrıca, İran’ın ülkeye yaptığı ihracat yoluyla Irak’tan döviz elde ettiğini ve böylece bankacılık sistemine uygulanan ABD yaptırımlarından kaçındığını belirtti.
İran Petrolüne Yönelik ABD Yaptırımları Nelerdir?
Trump yönetimi, İran’a uyguladığı yaptırımları, İran hükümetini kendi iradesine boyun eğdirmek için yürütülen bir “azami baskı” kampanyasının parçası olarak tanımlıyor.
Trump, ilk başkanlık döneminde 2018’de Tahran’la nükleer anlaşmadan çekildikten sonra İran’a petrol yaptırımları uygulamıştı. Yaptırımlar, İran’ın petrolünü küresel piyasalarda serbestçe satmasını engelledi, ancak ABD bazı ülkelerin sınırlı alımlar yapmasına izin verdi.
Biden yönetimi yaptırımları büyük ölçüde yerinde tutarken, Trump ikinci döneminde, özellikle ABD-İsrail’in İran’a karşı savaşının öncesinde bunları daha da artırdı.
Petrol, dünyanın en büyük üreticilerinden biri olan İran için önemli bir kaynak olup, İran ihracatının yaklaşık yüzde 80’ini oluşturuyor. Petrol gelirleri devlet bütçesinin yaklaşık dörtte birini karşılıyor.
Irak ve İran Arasındaki Bağlar Nelerdir?
Irak ve İran, özellikle Bağdat’ı yöneten İran yanlısı Koordinasyon Çerçevesi bloğu altında yakın müttefiklerdir. Çerçeve, Irak’ın Şii nüfusunu temsil etmekte ve İran liderliğiyle dini bağları paylaşmaktadır.
Irak’ın mevcut liderlerinin çoğu, özellikle 2003 öncesinde ve ABD liderliğindeki işgalde Irak’ın eski lideri Saddam Hüseyin’in devrilmesinden önce İran’da yaşamıştır. Bu durum, İran’ın, çoğu artık siyasi kanatlara sahip olan İran yanlısı Şii milis gruplarını finanse ederek Irak’taki gücünü genişletmesine olanak sağladı.
Bu İran yanlısı gruplar, petrol dahil ekonominin kilit sektörlerine entegre olarak, İran’ın kontrollerini kullanarak daha geniş Orta Doğu bölgesindeki İran yanlısı grupları finanse edebilecek bir gölge ekonomi yaratmasına izin verdi.
Ancak Irak zorlu bir denge oyunu sergiliyor. İran ile bağları coğrafya ve ideolojiye dayanırken, Iraklı liderler aynı zamanda hayati askeri ve ekonomik destek sağlayan ABD’yi de kızdırmamaya özen gösteriyor. Trump, el-Maliki’nin Irak başbakanı olarak geri dönmemesini sağlamak için bunu zaten kullanmış ve yeni Irak Başbakanı adayı Ali el-Zaidi’yi desteklemiştir.
#ABDYaptırımları #Irak #İran #PetrolKaçakçılığı #AliMaarijalBahadly #HürmüzBoğazı #ABDİranGerilimi #OrtaDoğu #ŞiiMilislereYaptırım #EkonomikSavaş