Amerika Birleşik Devletleri’nden müzakereciler, iki hafta sürecek ve Çarşamba günü sona erecek ateşkesi uzatmayı amaçlayan İran ile görüşmelerin ikinci turu için Pakistan’ın başkenti İslamabad’a geldi. Diplomatik çabalar, ABD Donanması’nın Umman Körfezi’nde İran bandıralı, 274 metre uzunluğundaki “Touska” adlı konteyner gemisini durdurup ele geçirmesinden saatler sonra, keskin bir askeri gerilimin ortasında devam ediyor.
Müzakereler, ABD Başkanı Donald Trump’ın bir anlaşmaya varılamaması halinde İran’ı yok etmekle, elektrik santrallerini ve sivil altyapıyı ortadan kaldırmakla tehdit ettiği yoğun bir söylem döneminin ardından geliyor. Tahran, geminin ele geçirilmesini “korsanlık” olarak nitelendirdi ve deniz ablukası devam ederken oturumlara katılımı konusunda belirsizlik ifade etti.
Mevcut diplomatik süreç, 28 Şubat’ta başlayan ABD-İsrail’in İran’a karşı savaşından önceye dayanıyor. Masadaki bazı isimler çatışmadan önce dolaylı görüşmeler yürütmüş olsa da, bir başka önemli İranlı müzakereci kalıcı olarak susturuldu.
Kaybolan Müzakereci
Savaşın patlak vermesinden sadece haftalar önce, İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Ali Laricani, Umman arabuluculuğunda Washington ile dolaylı müzakereler yürütüyordu. 1958 doğumlu Laricani, İran müesses nizamının pragmatik yüzü olarak geniş çapta görülüyordu. Immanuel Kant üzerine üniversite tezini yazan bir matematikçi ve filozof olan Laricani, ülkenin baş nükleer müzakerecisi olarak görev yapmış ve güvenlik aygıtı ile siyasi müessese arasında bir köprü olmuştur. Mart ayı başlarında bir İsrail hava saldırısında öldürülerek, Tahran’ın en deneyimli stratejik beyinlerinden birini mevcut diplomatik denklemden çıkarmıştır.
ABD Heyeti
JD Vance: 41 yaşındaki ABD Başkan Yardımcısı, 11 Nisan’da İslamabad’daki ilk tur görüşmeleri yönetmişti ve şimdi Amerikan heyetine liderlik etmek üzere görevlendirildi. Ağustos 1984 doğumlu Vance, siyasete atılmadan önce Irak’ta görev yapmış eski bir Deniz Piyadesi ve Yale Hukuk Fakültesi mezunudur. Bir zamanlar ABD Başkanı Donald Trump’ın ateşli bir eleştirmeni olan Vance, İsrail’e sarsılmaz desteği ve “Önce Amerika” dış politikası savunuculuğuyla tanınan sadık bir destekçiye dönüşmüştür.
Jared Kushner: Trump’ın 45 yaşındaki damadı şu anda resmi bir hükümet unvanına sahip olmasa da, ABD dış politikasında oldukça etkili, gayri resmi bir oyuncu olmaya devam ediyor. Gayrimenkulde servetini inşa eden Kushner, çatışma patlak vermeden kısa bir süre önce, 2026 başlarında Umman’da İran ile dolaylı müzakerelere eş başkanlık etti. Daha önce Beyaz Saray’da kıdemli danışman olarak görev yapmış, İbrahim Anlaşmaları’nın baş mimarlarından biri olmuş ve yakın zamanda Gazze için ateşkes müzakerelerine katılmıştır.
Steve Witkoff: 69 yaşındaki ABD Orta Doğu Özel Temsilcisi, New Yorklu bir gayrimenkul yatırımcısı ve Trump’ın uzun süredir golf arkadaşıdır. Witkoff, savaş öncesi Tahran ile arka kanal görüşmelerine öncülük etmek için Kushner ile ortaklık kurarak, İran heyetiyle önemli bir önceki deneyim kazanmıştır. Trump tarafından “barış için durmak bilmeyen bir ses” olarak tanımlanmıştır.
İran Heyeti
Muhammed Bakır Galibaf: İran’ın 64 yaşındaki parlamento başkanı, görüşmelerin ilk turunda Tahran ekibine liderlik etmiş muhafazakar bir siyasi ağır sıklettir. Ağustos 1961 doğumlu Galibaf, İslam Devrim Muhafızları Hava Kuvvetleri komutanı, ulusal polis şefi ve Tahran Belediye Başkanı olarak görev yapmış derin bir askeri ve güvenlik geçmişine sahiptir.
Abbas Arağçi: İran’ın 63 yaşındaki dışişleri bakanı, Birleşik Krallık’taki Kent Üniversitesi’nden doktora derecesine sahip deneyimli bir pragmatist ve akademisyendir. Aralık 1962 doğumlu Arağçi, 2015’teki dönüm noktası niteliğindeki nükleer anlaşmaya yol açan karmaşık teknik görüşmeleri başarıyla yürüten baş müzakereci olarak tanınır. Hem reformist hem de muhafazakar yönetimler altında görev yaparak, Tahran’ın en yetenekli diplomatlarından biri olarak ün kazanmıştır.
Çarşamba günü son tarih yaklaşırken, kalıcı bir anlaşma olasılığı derin bir belirsizlik içinde kalmaya devam ediyor. Körfez’de ve ötesinde milyonlarca insan, görüşmelerin nasıl sonuçlanacağını izliyor. Ayrıca, İran ve ABD’nin bir barış anlaşmasına varamaması halinde yaşanabilecek gerilimin tırmanmasından ve uzun süreli bir çatışma olasılığının günlük yaşamlarını nasıl doğrudan etkileyeceğinden korkuyorlar.
#ABDİranGörüşmeleri #İslamabad #Ateşkes #Diplomasi #Ortadoğu #Gerilim #AliLaricani #JDVance #JaredKushner #MuhammedBakırGalibaf
