ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Başkan Donald Trump‘ın çatışmaları sona erdirecek bir mutabakat zaptının “büyük ölçüde müzakere edildiğini” iddia etmesinden saatler sonra, ABD-İsrail’in İran’a karşı savaşını sona erdirme görüşmelerinde “önemli ilerleme” kaydedildiğini belirtti.
Hindistan’a ilk resmi ziyaretini gerçekleştiren Rubio, Pazar günü yaptığı açıklamada, ortaya çıkan anlaşmanın, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta savaş başlatmasından bu yana İran’ın büyük ölçüde bloke ettiği Hürmüz Boğazı ile ilgili Trump’ın endişelerini gidereceğini söyledi.
Rubio, Yeni Delhi’de gazetecilere verdiği demeçte, “Bazı ilerlemeler kaydedildi, önemli ilerlemeler, ancak nihai bir ilerleme kaydedilmiş değil” dedi. “Önümüzdeki birkaç saat içinde dünyanın bazı iyi haberler alması ihtimali olduğunu düşünüyorum” diye ekledi.
Rubio ayrıca, anlaşmanın “nihayetinde bizi başkanın istediği yere, yani artık İran nükleer silahından korkmak veya endişe duymak zorunda kalmayacak bir dünyaya götürebilecek bir süreci” başlatacağını belirtti.
İran Devrim Muhafızları’na (IRGC) yakın yarı resmi Tasnim Haber Ajansı, potansiyel bir mutabakat zaptı kapsamında, Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemi sayısının haftalar içinde savaş öncesi seviyelere döneceğini bildirdi. Tasnim, “Anlaşmaya varılırsa, Hürmüz Boğazı savaş öncesi statüsüne tamamen dönmeyecek; bunun yerine, geçişine izin verilen gemi sayısı 30 gün içinde savaş öncesi seviyelere geri getirilecek” diye aktardı.
Tasnim’e göre, ABD’nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukası 30 gün içinde tamamen kaldırılmalı ve İran’ın dondurulmuş fonlarının bir kısmı anlaşmanın ilk aşamasında serbest bırakılmalıdır. Potansiyel anlaşma ayrıca Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerde savaşın sona ermesini de içeriyor.
Tasnim, Hürmüz Boğazı ile ilgili tedbirlerin 30 günlük bir süre içinde yürürlüğe gireceğini, İran’ın nükleer programı üzerindeki müzakerelerin ise potansiyel anlaşma imzalandıktan sonra 60 günlük bir süre boyunca devam edeceğini belirtti.
El Cezire muhabiri Ali Haşem, ilk 30 günlük sürenin ardından “tarafların nükleer konuda anlaşmak için 30 günü olacağını” ve “bu 30 günün karşılıklı mutabakatla uzatılabileceğini” aktardı. Haşem ayrıca, “[ilk 30 günlük süre boyunca] boğazdan geçişin kolaylaştırılacağını” ve İran’a göre “Hürmüz Boğazı’nın yönetiminin İran-Umman meselesi olacağını ve Maskat ile müzakere edildiğini” belirtti.
Tasnim’in haberine göre, İran, ABD ile yapılacak herhangi bir potansiyel anlaşmanın, müzakerelerin ilk aşamasında serbest bırakılması gereken İran’ın dondurulmuş fonlarının en azından bir kısmının serbest bırakılması şartına bağlı olduğunu vurguladı.
Trump, Truth Social platformunda yaptığı açıklamada, “Anlaşmanın diğer birçok unsuruna ek olarak, Hürmüz Boğazı açılacak” dedi. Bu gelişme, petrol sevkiyatları için hayati önem taşıyan geçidin savaşın başlamasından bu yana belirli gemiler için sınırlı güvenli geçiş dışında fiilen kapanmasından sonra küresel enerji fiyatları üzerindeki baskıyı hafifletecektir.
El Cezire’den Tahran muhabiri Resul Serdar Atas, “Görüşmeler, özellikle Hürmüz Boğazı konusunda hala hassas bir durumda. Bu sorun çözüldüğünde, ikinci aşama nükleer müzakerelere odaklanacak. Bu konu onlarca yıldır birçok gelgit yaşadı, ancak taraflar bir anlaşmaya varıp buna bağlı kalamadılar” dedi.
El Cezire’nin Washington DC muhabiri Kimberly Halkett ise, “Başkan Trump, savaşın Amerikan halkı arasındaki popüler olmaması ve düşen onay oranları göz önüne alındığında, bu anlaşmadan istediğini almış gibi görünmek istiyor” yorumunu yaptı.
#ABDİranGörüşmeleri #HürmüzBoğazı #MarcoRubio #DonaldTrump #İranNükleerProgramı #SavaşınSonu #Diplomasi #KüreselEnerji #TasnimHaberAjansı #Ortadoğu